politiek
23 januari 2012 | door: Gerard Drosterij, Politicoloog, publicist, adviseur

De PvdA is geen SP-kopie

Na een lang bewustwordingproces lijkt het besef bij CDA en de PvdA te zijn doorgedrongen dat er in een democratie geen garantie bestaat voor een eeuwig bestaan. Het kan opeens afgelopen zijn met je.

"De PvdA moet zich niet laten verleiden door het rechts-links-spel dat door SP en VVD gespeeld wordt."

De versnippering van het huidige Nederlande partijpolitieke landschap bestond niet in 1977. PvdA en CDA maakten de dienst uit getuige de uitslag van de Tweede-Kamerverkiezingen dat jaar: 53 zetels voor de PvdA en 49 voor het CDA. Samen hadden de PvdA en het CDA 67% van het aantal zetels in de Tweede Kamer. Nu is dat percentage minder dan 20%, de laatste peiling van Maurice de Hond van dit weekend nemend. De VVD kreeg in 1977 28 zetels, drie minder dan het aantal dat de partij haalde tijdens de laatste verkiezingen in 2010.

 

Nemen we deze gegevens als basis, dan zien we dat bijna 50% van de zetels van de PvdA en het CDA inmiddels is overgegaan naar andere partijen; vooral SP, D66, GL en de PVV.

 

Niet eindeloos op zoek

In een lucide stuk in de NRC afgelopen zaterdag (21 jan.) schreef Floor Rusman dat een partij niet eindeloos op zoek kan blijven naar haar bestaansredenen. Zijn deze niet te vinden dan verliest ze haar bestaansrecht.

 

Een boodschap van een politieke partij moet dus helder en overtuigend zijn, anders wordt het heel moeilijk. In concreto betekent dit dus dat Job Cohen echt moet stoppen met uitspraken als: “Ons verhaal is niet een makkelijk verhaal, de SP doet het op zijn manier; ik vertel wat mijn verhaal is.”

 

De conclusie van het recente onderzoek van de afdeling Politicologie van de UvA spreekt in dit geval boekdelen: kiezers zweven eigenlijk niet, maar partijen. Mensen weten zelf heel goed wat zij van een politieke partij willen en blijven in hun afwegingsproces eigenlijk de partijen ofwel aan de linkerkant ofwel aan de rechterkant trouw. Dus een linkse kiezer zweeft tussen PvdA, SP en GroenLinks.

 

Kom met een origineel verhaal

Als de PvdA volgens Hans Spekman linksaf moet slaan, zoals hij het verwoordde in zijn eerste toespraak als PvdA-voorzitter op het partijcongres in Den Bosch, dan zegt dat dus eigenlijk niets. De potentiële PvdA-kiezer manifesteert zich sowieso in dat politieke spectrum.

 

Het is dus onwaarschijnlijk dat ‘alle kaarten op links’ de PvdA gaat helpen. De PvdA moet met een origineel verhaal aankomen, een verrassende variant op haar geschiedenis als volkspartij van zowel minderbedeelden als ook intellectuelen en welgestelden. Daar ligt de kracht van de PvdA, in het samen laten gaan van solidariteit én individuele emancipatie. Deze strategie is realistischer dan een subtiele kopie van de SP te willen zijn. De PvdA moet uitgaan van eigen kracht.

 

Velen vragen zich af: wat kunnen we verwachten van Hans Spekman? Zal hij kiezers weten terug te winnen? Dit is een misverstand, denk ik. Ten eerste, niet een partijvoorzitter wint zetels terug, maar een partijleider met een helder verhaal en overtuigende media-optredens. Een partijvoorzitter moet zich bezighoduen met de gezondheid van de partij, of ze goed georganiseerd is, of er genoeg discussie is en of er politieke talenten naar boven komen drijven, dat soort dingen. Als Spekman een stempel op partij wil drukken is dat riskant. Dan creëren de media al snel een opstootje. Spekman moet relatief onzichtbaar zijn maar tegelijkertijd nadrukkelijk aanwezig in de partij. Hij moet gaan reizen door het land en leden spreken.

 

Het is duidelijk dat veel PvdA’ers ontevreden over Cohen zijn, maar Spekman moet hem steunen zolang Cohen leider is. Niemand is gebaat bij een nieuwe dolkstoot in de rug van de voorzitter.

 

Lodewijk Asscher

Ook de periodieke roep om Lodewijk Asscher betekent niet zoveel. Dat PvdA’ers in een anonieme enquete van de NRC (dit weekend gepubliceerd) stellen dat Cohens dagen geteld zijn, dat oogt heel stoer. Maar, die boodschap was al een tijdje geleden gebracht door Lilianne Ploumen herself. Uiteindelijk komt het leiderschap van Cohen pas echt ter discussie te staan als er PvdA’ers opstaan die met naam en toenaam in de media hun twijfels over Cohen uitspreken. En dat is nog niet gebeurd.

 

De ironie is dat wat Cohen van Rutte vroeg dit weekend: opstappen als premier! hijzelf niet snel zal doen als partijleider. Natuurlijk is Asscher de gedoodverfde opvolger, maar hij zal zeker niet staan te popelen. Het risico op afbranden is huizenhoog. De PvdA moet niet nogmaals de fout maken om alle hoop op één persoon te vestigen.

 

Wil ze weer die volkspartij worden, dan moet er meer gebeuren, bv. dat vertegenwoordigers dagelijks aanwezig zijn, op manifestaties, braderiën, op televisie, in winkelcentra, of in een goed krantenartikel. Velen in de partij moeten overtuigd zijn van de boodschap van een partij. De inspiratie daarvoor komt van de leider, de organisatie van de voorzitter.

 

Vernieuwing van onderen

De PvdA kan slechts overleven als het inzet vernieuwing van onderen. Er moeten nieuwe mensen komen, die zich hard willen maken voor de partij. Zij zullen zich moeten groeperen en aangeven wat er veranderd moet worden. Mensen stemmen niet alleen op een persoon, maar ook op een partij. De PvdA moet de straat op, zich laten zien aan de mensen. Een partij denken te redden enkel met het verwisselen van een nieuwe partijleider is een heilloze onderneming.

 

Ten tweede, de PvdA moet zich niet laten verleiden door het simplistische rechts-links spel dat nu door de SP en de VVD achteloos gespeeld wordt. Deze partijen hebben het relatief makkelijk. Met eenvoudige sentimenten boren zij een aanzienlijk electoraat aan. De PvdA moet niet die plaats van de SP willen innemen. Natuurlijk blijft ze de partij van de bestaanszekerheid, maar zich opstellen als een partij die zich ook bezighoudt met onderwijs, cultuur, duurzaamheid, dat is essentieel willen mensen zich weer verbonden voelen met de partij.

 

 

Gerard Drosterij, Politicoloog, publicist, adviseur
Meer opiniestukken:

Populair op onze site

Training & advies

Schrijftip #17

Actuele thema's

Nu op Twitter

in de Volkskrant: Ton Elias: 'Veel politiek trammelant stelt in werkelijkheid niets voor': Het centr... http://t.co/CGCweOWmwc #vkopinie
in Knack: Red de planeet, werk minder: En andere goede ideeën voor de toekomst... http://t.co/7PuG12jOZC
in HP/De Tijd: Pieter Broertjes versus vuurwerk: 1 – 0: Pieter Broertjes versus vuurwerk: 1 – 0HP/De Tijd http://t.co/khp88W0iPX
in de Volkskrant: 'Mensen het land uitzetten heeft meer prioriteit dan het verlenen van zorg': Uitge... http://t.co/MfY0TH6pz0 #vkopinie
in HP/De Tijd: Waarom het verbod op pedovereniging Martijn applaus verdient: Waarom het verbod op pedoverenigi... http://t.co/oVo1OwaK6b