Wetenschap
1 september 2015 | door: Charles van den Broek, schrijver en historicus

Hawkings angst voor ontwikkelingen is vreemd en hypocriet

De angst voor techniek is van alle tijden; volgens boeren in de 19e eeuw werd de melk zuur door voorbijrijdende treinen. Maar dat wetenschappers nu waarschuwen voor vooruitgang, is gewoon hypocriet.

"Techniek zal altijd gebruikt worden, ten goede of ten kwade. Hawking heeft daar niets over te zeggen"

Onlangs verscheen er een opmerkelijke brandbrief van (onder anderen) Stephen Hawking, Tesla-topman Elon Musk en Bill Gates (die doet schijnbaar wat met computers of zo). De strekking van hun boodschap was dat we de technologische vooruitgang moeten stoppen. Zij vrezen, mochten we doorgaan op de ingeslagen weg en in het huidige tempo, een ramp van ongekende proporties.

 

De afgelopen dertig, veertig jaar hebben we een ongekende versnelling gezien in de techniek. De rekenkracht van een gemiddeld mobieltje (niet eens een topmodel) is groter dan van de gehele control room in Houston die de Apollo-vluchten begeleidde. Apparaten worden almaar slimmer. Hawking cum suis menen dan ook dat als dat tempo aanhoudt, machines binnen enkele decennia ons mensen qua intelligentie zullen overvleugelen. Nou ken ik vandaag de dag al heel veel mensen die dommer zijn dan mijn koffiezetter, maar goed... 

 

Volgens mij was de weg naar de atoombom onvermijdelijk op het moment waarop de mens leerde vuur te maken. Technische ontwikkeling is onstopbaar gebleken sinds iemand een vuistbijl ging hanteren, en het vastleggen van informatie kent ook een geschiedenis van vernieuwing sinds de kleitabletten. Grappig is dan weer dat we tegenwoordig in elk geval weer terug zijn bij de tablet. Desalniettemin hebben ze gelijk dat machines slimmer worden, en mensen steeds minder weten; ''Waarom zou ik dat moeten weten? Dat kan ik toch op mijn iPphone opzoeken?'', is niet alleen iets wat ik ooit te horen kreeg van een nicht van een kennis, maar is ook de heersende trend in het onderwijs (denk maar aan de iPpad-school van De Hond). En dat is inderdaad zorgwekkend. Nog niet zo lang geleden hoorde ik op Radio 1 hoe de hoofdredacteur van het Belgische journaal aan een kruisverhoor werd onderworpen. Het verwijt was dat hij ''te veel achtergrondinformatie en geschiedenis'' bij de onderwerpen voegde (!). Met andere woorden, kennis verspreiden is een misdaad geworden, geen deugd.       

 

Desalniettemin is de oproep van Hawking vreemd. Niet alleen omdat hij uit de mond van een wetenschapper komt (hij moet beter weten, woorden hebben nog nooit iets tegengehouden, en de eerste de beste ouder weet al dat wat je een kleuter - en zo moet je de mens toch een beetje zien - verbiedt, alleen maar aantrekkelijker wordt), maar ook het wantrouwen dat eruit spreekt. 

 

Ja, het is waar dat alles wat je maakt, misbruikt kan worden. Maar dan moet je ook aardappelmesjes verbieden; daar kun je ook iemand de keel mee afsnijden.

 

De angst lijkt getriggerd door tests die in de bossen van Noord-Amerika worden gedaan met een twee meter lange ''soldaatrobot'' van Boston Dynamics. Het gevaarte lijkt regelrecht weg te zijn gelopen uit een of andere SF-film. De nachtmerrie van alle technofoben lijkt waarheid te worden, The Rise Of The Machine is aanstaande. Maar laten we het eens anders bekijken.              

De mens, zo wordt ons sinds jaar en dag door de wetenschap voorgehouden, is niet meer dan een zoogdier. Een intelligent zoogdier, maar toch. Als zodanig zijn wij een product van de evolutie. Waarom zouden we de technologie dan niet bekijken als een voortzetting ván die evolutie. Laten we die techniek dan niet zien als een bedreiging maar als een kans. De ontwikkelingen gaan razendsnel; van de uitvinding van het wiel duurde het duizenden jaren voordat iemand op het idee van een motor kwam, en de auto ons leven versnelde met een steeds grotere factor, tussen de uitvinding van de ''gewone'' telefoon, en zijn mobiele broertje zat nog geen eeuw. En stel nu (als we aannemen dat er geen God, en dus geen hemel bestaan) de techniek ons in staat kan stellen om ons bewustzijn in machines over te zetten, en op die manier onsterfelijkheid kunnen bereiken. De mogelijkheden zijn legio; klimaatverandering is dan geen bedreiging meer (al zou de hele atmosfeer uit pure zwaveldampen bestaan, daar heeft een robot geen last van), reizen naar nu voor ons onbereikbare oorden (Jupiter is al niet bereikbaar in één mensenleven, en die planeet bevindt zich in ons eigen zonnestelsel). Wij zouden, met andere woorden, de Von Neumann-machines kunnen worden die het heelal veroveren. Wat is daar op tegen? Niemand anders kan het, immers.

 

De oproep van Hawking, Gates, en vele anderen, lijken mij meer de sentimentele oprispingen, krokodillentran zelfs (ze hebben immers tientallen jeren hun geld verdiend met het promoten van de techniek die ze nu veroordelen!) van mensen die hun hele werkzame leven een bepaald doel hebben nagejaagd, en het nu zien ontaarden op een manier die hun niet aanstaat. Punt is dat zij daar niet over gaan. Zij zijn nu de oude garde, zij hebben hun tijd gehad, de jeugd heeft (zoals altijd) de toekomst. Waar dat toe kan/zal leiden, weet niemand. Misschien wordt het een bloedbad waarbij Hiroshima tot een dagje Efteling verbleekt, of misschien bereiken we een hemel op aarde. Geen idee. Dat maakt de toekomst, zoals altijd, tot een onbekend avontuur; niet de ruimte, maar de tijd is the last frontier. Zelfs de meest intelligente wetenschapper weet niet wat er morgen kan gebeuren. Hoe dan ook zal techniek, in welke vorm dan ook, daar een rol in spelen. Dat is altijd zo geweest. We zien de Middeleeuwen als een ''pure'' tijd, vrij van technologie, maar windmolens en katapulten zijn ook techniek, alleen wat primitievier.Leer daar eens doorheen te kijken.

 

Als bijvoorbeeld wij de techniek niet IN onze hand hebben, maar onze HAND een technisch hoogstandje is, zien we dat niet als een bedreiging. Wat ooit een aardige, maar vooral futuristische TV-serie was, The Six Million Dollar Man (de Bionische man), is allang mogelijk.               

En wat is daar mis mee? Er zijn talloze mensen die met allerlei protheses leven zonder daardoor minder mens te zijn. Om met de legendarische woorden van Spock te eindigen; ''It's life Jim, but not as WE know it!''      

Trefwoorden:
Wetenschap

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer