Debat
4 september 2015 | door: Mark Franken, Informatiemedewerker bij Movisie

Niemand zit op buzzwoorden als doe-democratie te wachten

U kent ze wel: buzzwoorden als participatie of doe-democratie. Mark Franken van Movisie stelt: 'Beleidsmakers gebruiken deze begrippen te pas en te onpas, en het lijkt net of er consensus over is.'

"Het is verwarrend als je eerst leest over burgerinitiatieven en verderop over doe-democratie."

U kent ze wel: buzzwoorden als participatie of doe-democratie. Beleidmakers gebruiken deze begrippen te pas en te onpas en het lijkt net of er consensus is over wat ze betekenen. Maar dat is niet zo. Iedereen vult deze woorden op zijn eigen manier in. Dat leidt tot spraakverwarring. Leren we daarvan? Welnee. Er komen alleen maar meer buzzwoorden.

 

Neem het woord participeren. Gaat dit over betaald werk of over vrijwilligerswerk? Gaat het over de medezeggenschap van cliënten of over het wegnemen van belemmeringen voor kwetsbare groepen om mee te doen? Voorvoegsels zoals in burgerparticipatie, cliëntenparticipatie of beleidsparticipatie kunnen uitkomst bieden. Maar pas op. 

 

Burgerparticipatie wordt bijvoorbeeld zowel gebruikt voor initiatieven van burgers als voor de  inspraak van burgers in overheidsbeleid. Mijn collega’s hebben een boek van 240 bladzijden geschreven om dit buzzwoord uit te leggen: Participatie ontward. Het is maar goed dat niet ieder woord in onze taal een dergelijke toelichting nodig heeft.

 

Doe-democratie
Een ander voorbeeld: de doe-democratie. Eerst hadden we het over burgerinitiatieven. Concrete initiatieven, ontstaan vanuit burgers zelf, gericht op het oplossen van maatschappelijke problemen.
 

Vervolgens kwam de term ‘burgerkracht’ bovendrijven. Het vermogen van burgers om op eigen initiatief maar zo nodig met hulp van overheid, instellingen en ondernemingen zelf sociale en maatschappelijke problemen aan te pakken. En een tijdje terug introduceerde iemand de doe-democratie, een vorm van meebeslissen waarbij burgers zelf maatschappelijke vraagstukken oppakken.

 

Troebel
Wat is er mis met het gebruik van buzzwoorden? Allereerst: het leidt tot onduidelijkheid. De kern waar het bij burgerinitiatieven, burgerkracht en doe-democatie om gaat, zijn de burgers die initiatieven ontplooien om maatschappelijke problemen aan te pakken. Door steeds andere termen te verzinnen voor eenzelfde maatschappelijk verschijnsel vertroebelen we alleen maar het zicht op het fenomeen. De neiging tot een zekere wildgroei versterkt dit. Naast doe-democratie worden in beleidsstukken woorden als vitale samenleving, participatiesamenleving, energieke samenleving, samenredzaamheid, zelforganiserend vermogen, actief burgerschap en doe-het-samen-maatschappij gehanteerd.

 

Nitwit
Buzzwoorden leiden bovendien tot misverstanden. Waar in een blog, forum of symposium over participatie niet expliciet gemaakt wordt om welke van de vele betekenissen van dit containterbegrip het precies gaat, ligt spraakverwarring op de loer. Het leidt tot buitensluiten van de niet-ingewijde. Je voelt je een nitwit als je eerst leest over burgerinitiatieven en een paar regels verder over burgerkracht, doe-democratie of participatiesamenleving.

 

Rutte
Waarom zijn ze er dan? Buzzwoorden bieden politici, beleidsmakers en professionals de mogelijkheid om ‘eigen gedenktekens’ op te richten. Van alles wat Mark Rutte in 2013 gezegd heeft, is alleen het woord participatiesamenleving ons bijgebleven. Buzzwoorden komen vlotter over. En wollig taalgebruik maakt het lastiger om afgerekend te worden op behaalde resultaten.

 

Toch zou ik een dringend beroep willen doen op alle politici en beleidsmakers om terughoudend te zijn met de buzzwoorden die ze verzinnen. Kijk er kritisch naar. In hoeverre verheldert een nieuw woord het bijbehorende vraagstuk? Of draagt bij aan een betere analyse? Wanneer dat niet het geval is, laat dan maar zitten. Niemand zit te wachten op meer spraakverwarring.

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer