Geschiedenis
7 september 2015 | door: Charles van den Broek, schrijver en historicus

De Derde Wereldoorlog is in de maak

Spanning tussen EU en Rusland, polarisatie tussen links en rechts en politieke en financiële keuzes van verschillende landen wijzen allemaal op een komende oorlog. Een grote...

"Kijk naar het journaal, en wat je ziet is 'The making of World War 3"

Elke filmfan heeft er een zwak voor; The making of... bij de extra's.  Na twee uur van de hoofdfilm te hebben genoten, nog even nagenieten van de documentaire waarin uit de doeken gedaan wordt hoe ze de special effects maakten, welke camerastandpunten nodig waren, of de hoofdrolspelers met elkaar overweg konden (''oh, we waren één grote familie! Nee, écht!''), en wat de stuntmannen moesten doorstaan voor wat in de film maar vijf seconden duurde. Zo moet je eigenlijk naar de journaals, reportages en achtergrondprogramma´s kijken die vandaag de dag over de economie, vluchtelingenstromen en politieke ontwikkelingen te zien zijn.

Waar ik het over heb? Over hoe de beslissingen en gebeurtenissen van vandaag de wereldoorlog van morgen zullen inleiden.   

 

Herhaling

L'histoire se repéte, iedereen kent het gezegde wel (hoop ik dan maar, je weet het nooit zeker met het huidige onderwijs...). Mensen met te weinig inzicht, denken dan dat je dat letterlijk moet nemen. Wat men echter bedoeld met het spreekwoord, is dat er parallellen te trekken zijn tussen verschillende historische gebeurtenissen. Voor de niet-ingewijde zal ik een voorbeeld geven.

 

Kennedy

In de jaren '60 werden John F. en Robert Kennedy beiden vermoord. Deze politici zetten zich in voor sociale hervormingen in een tijd van politieke onrust. Tegenwoordig zijn ze (buiten kringen van classici) vrijwel vergeten, maar ten tijde van de Romeinse republiek waren twee broers actief, Tiberius en Gaius Gracchus. Ook zij waren uit op sociale hervormingen (herverdeling van land), en ook zij werden allebei vermoord. Opvallend detail; zowel de Gracchi als de Kennedy's hadden een krachtige moeder op de achtergrond die weigerde in het openbaar te huilen om hun verloren zonen. Er zijn dus overeenkomsten, maar ook verschillen. De Kennedy's hadden te maken met rassenrellen, de Gracchi met arme veteranen, de Kennedy's werden doodgeschoten, de Gracchi gestoken. Het is dus niet één op éen te vergelijken, maar het gaat om de grote lijn. En die heeft een zekere voorspellende waarde.

 

Wie naar het journaal kijkt, en beschikt over wat (historische) kennis, zal reeds geruime tijd het gevoel van déjà vu bekruipen, het idee dat je het al eens gezien hebt. Om het niet te onoverzichtelijk te maken, maar niet minder verontrustend, zal ik een aantal opvallende zaken puntsgewijs afwerken.  

 

De Krim, Oekraine en Rusland

Net als in de (lange) aanloop naar de Eerste Wereldoorlog, lopen spanningen tussen Rusland en de rest van Europa op om het schiereiland dat de Krim heet. Er woedde een hevige oorlog om het gebied tussen 1853-1856. Gevolg; een kleine 900.000 doden. Ook toen was er de verdeling tussen Rusland en grofweg de rest van Europa. En wat ook aardig is om te weten, is dat de aanleiding voor de strijd in Jeruzalem lag. Het instortende Ottomaanse Rijk kon de christelijke belangen in de Heilige Stad niet meer waarborgen, en de nieuwe Franse keizer Napoleon III wilde de katholieke belangen en heiligdommen veiligstellen. Maar dat was tegen het zere been van Rusland, die hun orthodoxe broeders ook wilden beschermen. Ja, er zijn verschillen, maar het gaat om de grote lijn. Wat je moet onthouden, is dat Rusland steeds meer orthodox is, en zijn belangen bedreigd ziet door de aggressieve uitbreidingspolitiek van de EU. Trouwens, ook de situatie in (nu) Israel is er niet echt op vooruit gegaan, wel...? 

 

China

De veelgeprezen Chinese economie wankelt. Beter gezegd; staat op instorten. De (opgeklopte) groei van soms wel 12% bleek onhoudbaar. Geen wonder, want China maakt alleen maar spullen, koopt zelf weinig tot niets daarvan, en de groei werd vooral bereikt door nutteloze projecten als het bouwen van spooksteden en het aanleggen, afbreken en vervolgens wéér aanleggen van wegen (om nog maar te zwijgen van het aandikken van de cijfers). Afgelopen maand ging de beurs aldaar dan ook in een duikvlucht. Nu is het aantal beleggers in China nogal beperkt (zo'n 80 miljoen mensen), maar het is wel een belangrijke, invloedrijke groep. Want wie kan beleggen, heeft namelijk het geld ervoor. Met andere woorden, de middenklasse. Een middenklasse die altijd braaf in het gelid heeft gelopen, met een welvarend leven, door de partij geregeld, als beloning. Wat zal er gebeuren als de middenklasse gaat morren, misschien zelfs gaat twijfelen aan de communistische partij? Een kat in het nauw maakt rare sprongen, en Chinese katten zijn niet anders. Je ziet de afgelopen jaren de spanning tussen China en Japan oplopen. Officieel om wat rotsen terug te krijgen, maar men mag een oorlog om de aandacht af te leiden nooit uitsluiten. En aangezien Japan bondgenoot van Amerika is, zullen de gevolgen op zijn minst verstrekkend zijn.

 

IS

De opkomst van Islamitische Staat heeft ook zijn pendant in de jaren voor de (in dit geval beide) wereldoorlogen. Eerst, voor WOI, wilden Arabische landen zich losmaken van de Turkse overheersing (Turken waren weliswaar wel moslim, maar géén Arabier!), maar kwamen vanuit hun gezichtspunt van de regen in de drup toen bleek dat ze na 1918 niet meer door Ottomanen werden bestuurd, maar door Fransen en Britten. In kantoren in Londen en Parijs werden willekeurige lijnen getrokken, die tot op heden de grenzen werden van landen (eigenlijk kunstmatige entiteiten) als Syrië, Irak en Jordanië; zelfs de namen zijn verwijzingen naar lang geleden verdwenen beschavingen (Assyrie, Ur), geen weerspiegeling van de realiteit op de grond. Daardoor kon het gebeuren dan aartsvijanden al soennieten en sjiïeten gedwongen waren om in één land samen te leven. Dat ging goed, zolang er een krachtige dictator aan het hoofd stond. En natuurlijk hielp de Koude Oorlog ook mee, toen landen, uit angst voor de totale vernietiging, in het kamp van een van de grootmachten terechtkwamen. Zo stond Syrië onder papa Assad in het kamp van de Sovjet-Unie, en was Egypte een min of meer trouwe bondgenoot van de VS. Maar op een gegeven moment begon (te beginnen in Tunesië) het systeem te falen, en kregen we te maken met de ''Arabische Lente'', door velen als een godsgeschenk beschouwd, maar in feite het openen van een doos van Pandora. De ''doorbraak'' van de democratie in gebeiden die daar helemaal niet aan toe waren (het is zelfs de vraag of Europa democratie aankan; mensen die bierslurpend de godganse dag RTL kijken en nauwelijks in staat zijn hun naam te spellen, kun je toch niet in staat achten mee te beslissen over het bestuur van stad of land). Hoe dan ook, onze leiders lieten in hun oneindige wijsheid de dictators vallen als een hete baksteen in een poging om én hun gezicht te redden, en hun belangen bij de nieuwe machthebbers veilig te stellen. Alleen bleek toen dat niet elke revolutie het gewenste, democratische resultaat opleverde. In Egypte kregen we moslimbroeder Morsi, in Syrië en Irak kwam het verschinsel IS op. De strijd van IS gaat, naast religieus fanatisme, jodenhaat en vernielzucht, ook om het voltooien van het proces van dekolonisatie; terecht of onterecht, ze willen hun eigen grenzen vastleggen, niet leven binnen de grenzen die koloniserende machten ooit bedachten. Toen Sikes en Picot hun landkaarten tekenden legden ze dus al de kiem voor de moordparij van vandaag. Het stelsel van allianties (de Centralen, Duitsland, Oostenrijk en Turkije) en de Triple Entente (Frankrijk, Groot-Brittannië en tsaristisch Rusland) dat het gevolg was van de Krimoorlog, stevende vervolgens vrolijk op de Grote Oorlog af, compleet met een hitparade aan strijdliederen, als een soort TROS-muziekfeest op het plein uit de hel (hoewel er weinig verschil tussen zit, volgens mij). 

 

Duitsland

Als je de situatie in én van Duitsland bekijkt, zie je een paar opvallende (en verontrustende) zaken. Op straat staan links en rechts elkaar letterlijk naar het leven, net als in de tijd van de Weimar-republiek. Regelmatig lopen demonstraties uit op veldslagen tussen tegenstanders en de politie. Op het wereldtoneel is Duitsland nog altijd een van de grootste spelers, wellicht de meest stabiele economie, een grootmacht. Zeker binnen Europa en het euro-gebied. Militair stelt het land weliswaar weinig voor, maar dat was in de jaren '20 ook het geval. Door de economische hegemonie, heeft Duitsland echter wel de (echte) macht binnen de EU. Dat maakt het land niet geliefd bij andere EU-landen, zoals Griekenland, maar het is duidelijk dat er zonder Duitsland helemaal geen EU kan bestaan. Die economische macht maakt Duitsland ook een aantrekkelijke eindbestemming voor immigranten, al dan niet op de vlucht voor geweld. Duitsland ontvangt ze (met Merkel voorop) met open armen, nog altijd beladen met het schuldcomplex dat ze aan WOII hebben overgehouden (wie het maar waagt om bedenkingen te uiten, kan op ogenblikkelijke veroordeling van Merkel rekenen;''FASCIST!''). Zelfs Bild is helemaal omgeslagen. Al die mensen moeten wel op de een of andere manier onderhouden worden. Zoals gezegd, Duitsland is een economische reus, maar ook daar komt op een gegeven moment de bodem in zicht. Er is ook daar sprake van niet geringe werkloosheid, dus wat denk je dat er zal gebeuren, als óf immigranten aan werk worden geholpen, óf van een uitkering moeten leven. Hoe dan ook zal het gevolg haat en afkeer zijn. Ik heb al enkele jaren geleden, ik meen in 2009 (dus voor de ellende in Syrië en zo losbarstte), een reportage op TV gezien waarin een Berlijnse inwoonster van Turkse afkomst beklaagde over het feit dat ''die nieuwkomers'' (Somaliërs in dit geval) maar aan huizen en werk of uitkering werden geholpen, terwijl zij van twee baantjes niet kon rondkomen! Eigen volk eerst, ook voor de Turkse Duitser, dus... En met alleen al dit jaar 800.000 mensen die aan de poort rammelen, kun je alleen maar het ergste vrezen voor de maatschappelijke ontwrichting die dat teweeg zal brengen. Met hoeveel goede bedoelingen ze ook worden binnengehaald.  Het zal niet bij die 800.000 blijven. Wat als er volgend jaar weer zoveel bijkomen? En het jaar daarop, en daarop, en.... Wat ik maar wil zeggen, ook in de komende jaren moet Europa plaats maken voor bijna een miljoen mensen. Ik heb sterk mijn twijfels of dat wel kan!

 

Volksverhuizingen

De instroom van duizenden mensen in Europa, zal ver strekkende gevolgen hebben, op sociaal, cultureel en economisch gebied. Werk en geld dat er nauwelijks is (er is toch immers een crisis gaande?- volgens het CBS krimpt de Nederlandse economie volgend jaar met een half procent, zónder die extra immigranten!), moeten met meer mensen gedeeld worden, in Nederland bestaat nog steeds(!) woningnood, maar krijgen asielzoekers wel voorrang op de huidige inwoners. Dan heb ik het over mensen die soms al negen jaar op een wachtlijst staan, gehandicapt zijn en verder geen kant op kunnen. Dat kan alleen maar scheve ogen en spanningen opleveren. En als we ze al onder kunnen brengen, zullen er ghetto's ontstaan, zoals we nu al in de Franse banlieus zien. Een bron van ellende en voedingsbodem voor radicalisatie en religieuze haat.      

 

Door de eeuwen heen hebben mensen zich altijd verplaatst. Maar evenzeer heeft dat altijd (vroeger of later) geleid tot een bloedbad; de nakomelingen van Portugese joden die vluchtten voor de vervolgingen in de 17e eeuw, werden tussen '40-'45 massaal afgevoerd naar vernietigingskampen (NB; Nederland heeft procentueel meer joodse slachtoffers gemaakt dan Nazi-Duitsland zélf!). En dan hebben we het over mensen die niet zó radicaal van de rest van de bevolking verschilden als de vluchtelingenstroom die nu op ons afkomt. Om over de veel kleinere aantallen maar te zwijgen.

 

Rente

Hoe vreemd het ook klinkt, ook de rentestand is een indicatie van naderend wapengekletter. In veel gevallen is een lage rentestand, gekoppeld aan hoge werkloosheid, een voorbode van een oorlog. Vooral als men dreigt de rente te verhogen. In Amrika deed zich dit bijvoorbeeld in 1937 voor. Het is maar dat je het weet.

 

Er is uiteraard nog veel meer te zeggen over deze materie, ik heb er alleen enkele (opvallende) facetten uitgepakt. En geschiedenis is zeer beslist géén exacte wetenschap. Het hoeft niet zo te gaan, oorlog is geen natuurverschijnsel. Het is te voorkomen. En ALS het gebeurt,  is het beslist geen uitgemaakte zaak dat het een exacte kopie van '40-'45 zal worden. Waarschijnlijk niet. Elke oorlog creëert zijn eigen verschrikkingen. Ik wil hier slechts wijzen op de voortekenen. En die zijn niet erg gunstig.

 

EU

Veel zal afhangen van de (wereld)leiders. Die zullen een grote wijsheid, en nog grotere diplomatieke wendbaarheid aan de dag moeten leggen. Juist daar zie ik het somber in. Doordat wij met de democratie zitten opgescheept, lopen politici aan de leiband van de kiezer. En die slaan soms om als een blad aan een boom; Cameron kon op woensdag nog stoer verkondigen dat er geen Syriër Engeland binnen zou komen, maar na het verschijnen van de (diep tragische) fot van peuter Aylan werden  bijkans de grenzen opgeheven! Cameron hecht dus meer belang aan de peilingen dan aan een realistisch en weloverwogen beleid. En ook in het grotere (EU)verband is het beeld van het bevoegd gezag verre van vertrouwenwekkend.

 

Door de koers die met name de EU (aangestuurd door uitgerangeerde, talentloze types als Guy Verhofstadt en Hans van Baalen) vaart, of dat nu in het buitenlands beleid (de houding t.o.v. de Russen), de economie of wat betreft de immigratie is, stevent men in mijn optiek op een nieuwe wereldoorlog af. Wanneer? Geen idee. Dat kan volgend jaar zijn, of nog vijftig jaar duren. Maar op een gegeven moment zal de bom barsten.

 

En voor wie denkt dat ik zwaar overdrijf, en het allemaal wel los zal lopen, omdat we nu zó beschaafd zijn, zó ontwikkeld, zó vooruitstrevend en we toch in een moderne wereld leven, waarin het eigenlijk alleen maar beter kan gaan, heb ik de volgende mededeling; dat dachten ze in 1939 óók...!

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist: doelgroepgericht en met gevoel voor ‘seks en sensatie’.