Onderwijs
12 november 2015 | door: Mireille David, Innovatie- en organisatieadviseur bij de CED-Groep

Brandpunt schetst een te eenzijdig beeld van de voorscholen

Op 3 november zond Brandpunt ‘Het failliet van de voorschool’ uit. Het beeld dat daar geschetst werd van voorscholen is te eenzijdig; er werd alleen ingezoomd op dat wat niet goed gaat.

"Maak gebruik van alle informatie en ervaringen die er zijn"

Het KRO-NCRV televisieprogramma Brandpunt zond op 3 november het item ‘Het failliet van de voorschool’ uit. Deze documentaire houdt betrokkenen van kinderopvangorganisaties, peuterspeelzalen en het onderwijs bezig. Ruben Fukkink, bijzonder hoogleraar Kinderopvang, vermeldt in de uitzending dat het effect van de voorscholen en VVE-programma’s nul is. De documentaire is echter eenzijdig en niet volledig. In de praktijk wordt de meerwaarde van voorscholen en VVE-programma’s wel degelijk ervaren en ook gemeten en daar heeft deze documentaire geen oog voor gehad.

 

In Nederland zijn zo’n 6000 voorscholen, waar kinderen van 2,5 tot 4 jaar opgevangen worden, en per jaar wordt hier een paar honderd miljoen euro aan besteed. Het gaat dus om veel geld en een grote groep kinderen waar iedereen het beste mee voor heeft. Juist hierdoor is het belangrijk dat bekeken wordt of deze inzet ook vruchten afwerpt en waar eventueel verbeteringen nodig zijn. Sommige verbeteringen zijn echter niet meetbaar maar wel merkbaar in de praktijk.  

 

Handvatten

De wereld waarin jonge kinderen worden opgevangen is voortdurend in beweging en vraagt steeds meer van de medewerkers. Juist om deze medewerkers handvatten te bieden, wordt vaak gebruik gemaakt van een programma voor de Voor- en Vroegschoolse Educatie, zoals Uk & Puk, Piramide en Kaleidoscoop. Deze programma’s bieden een houvast maar zijn uiteraard geen doel op zich. Met een VVE-programma in de hand wordt kritischer nagedacht over de ontwikkelingsmogelijkheden voor kinderen. “We hebben nu dan ook niet de neiging om opeens ons VVE-programma overboord te gooien en dan achterover te leunen,” is een veelgehoorde reactie vanuit de praktijk.

 

De uitzending van Brandpunt was eenzijdig en er is geen gebruik gemaakt van hoor en wederhoor. Als gevolg hiervan hebben betrokkenen uit de praktijk, de neiging om uitspraken, over onder andere het nut van de voorscholen, te nuanceren en hun succesverhalen naar buiten te brengen.

 

Spelontwikkeling

In de documentaire wordt onder andere het belang van samen spelen en de wereld ontdekken aangegeven. Dit is zeker belangrijk en deze aspecten zijn dan ook vaak de basis van VVE-programma’s, zoals Startblokken van Basisontwikkeling. Hierbij kijk je kritisch naar de groepsruimte om kinderen veel te laten spelen en de wereld te ontdekken. Ook bekijk je welke materialen daarvoor geschikt zijn en begeleid je kinderen in hun spelontwikkeling waar nodig.

 

Fukkink geeft in de documentaire aan dat er slechts 2,5 tot 7% leertijd over is op voorscholen. De overige tijd wordt besteed aan onder meer ‘jasje aan, jasje uit’. Er is echter veel meer tijd beschikbaar om kinderen uit te dagen. Veel medewerkers gebruiken ook de dagelijkse momenten zoals het verschonen en fruit eten om gesprekken met kinderen te voeren en kinderen in hun ontwikkeling te stimuleren. Tijdens nascholingen worden medewerkers hier expliciet in getraind.   

 

Segregatie

Een ander item dat aangehaald wordt in de documentaire is segregatie. Bij segregatie worden kinderen met een achterstand in een aparte groep opgevangen. Hoogleraar gezinspolitiek Michel Vandenbroeck uit België geeft aan dat segregatie moet verdwijnen. Dit blijkt echter in de praktijk in Nederland al bij veel locaties het geval te zijn. “Bij onze opvanglocaties maken we juist gebruik van gemengde groepen, zodat alle kinderen in aanraking komen met ons VVE-programma”, meldt een manager. Op die manier plukken alle kinderen de vruchten van deze opvang. Hierbij moet niet vergeten worden dat het soms lastig is om een groep gemengde kinderen samen te stellen. Er zijn situaties dat bijna alle kinderen uit een wijk zogenoemde achterstandskinderen zijn. Je kunt dan niet verwachten van ouders uit een andere wijk of plaats, dat zij hun kind naar een opvanglocatie in die wijk zullen brengen om het probleem van segregatie op te lossen.

 

In de uitzending worden 21 onderzoeken van de afgelopen 15 jaar op een stapel gegooid en uit al die onderzoeken zou blijken dat het effect van de voorschool nul is. Er wordt aangegeven dat er geen effecten zichtbaar zijn op het gebied van taal, sociaal emotionele ontwikkeling en rekenen. Het ministerie van OCW laat in hun reactie op de uitzending weten dat uit internationaal onderzoek blijkt dat VVE wel degelijk een positief effect heeft op zowel de cognitieve ontwikkeling als de sociaal-emotionele ontwikkeling. Dit wordt echter niet vermeld in de uitzending van Brandpunt.

 

Er zijn ook positieve effecten

Er zijn meerdere actuele onderzoeken beschikbaar die aangeven dat er verschil gemaakt kan worden met de voorscholen en voor- en vroegschoolse educatie, zoals het Pre-COOL onderzoek, het proefschrift van Annika de Haan, internationale onderzoeken vanuit CARE en bevindingen uit de 37 grootste gemeenten van Nederland. Een voorbeeld zijn de eerste gegevens van het Pre-COOL* onderzoek, waaruit blijkt dat er positieve effecten zijn van educatieve kwaliteit en gerichte aandacht voor taalontwikkeling in de groepen met VVE-programma’s. Uit het proefschrift van Annika de Haan* komt naar voren dat kinderen in groepen waar de beroepskracht relatief veel ontwikkelingsstimulerende activiteiten aanbiedt en begeleidt, een snellere ontwikkeling laten zien dan kinderen in groepen waar de beroepskracht minder van dit soort activiteiten aanbiedt. Om een eerlijk oordeel te vellen over de voorscholen en VVE-programma’s zouden ook deze gegevens gedeeld moeten worden.

 

Het is goed als we kritisch blijven kijken naar wat wel en niet werkt bij de opvang en educatie aan jonge kinderen. Investeren in jonge kinderen is van groot belang. Om echter in een zucht alle voorscholen en VVE-programma’s van tafel te vegen, dat gaat echt te ver. Maak gebruik van alle informatie en ervaringen die er zijn, om genuanceerd te bepalen wat er verbeterd kan worden. Met uiteindelijk dat ene doel: alle kinderen de gelegenheid te geven zich te ontwikkelen.

 

Mireille David is werkzaam als innovatie- en organisatieadviseur bij de CED-groep, Expertise Centrum Het jonge kind, en brengt al ruim 15 jaar advies uit voor de kinderopvang, het basisonderwijs en gemeenten.

 

*http://www.pre-cool.nl/resultaten-publicaties/
*http://www.uu.nl/agenda/beroepskracht-en-groepssamenstelling-bepalend-voor-effect-voor-en-vroegschoolse-educatie

 

Trefwoorden:
OnderwijsMedia

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Mireille David, Innovatie- en organisatieadviseur bij de CED-Groep
Brandpunt schetst een te eenzijdig beeld van de voorscholen - 12 november 2015
Leraren hebben recht op pauze - 3 september 2015



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer