Economie
20 november 2015 | door: Maarten ter Huurne, Promovendus Hogeschool Utrecht/Universiteit Utrecht

Worden we te bang om te delen?

De aanslag in Parijs heeft veel kapot gemaakt. De openbare ruimte lijkt daarmee risicovoller dan ooit. Zijn we nog wel in staat om elkaar te vertrouwen?

"De openbare ruimte is risicovoller dan ooit. Wat doet dat met ons onderlinge vertrouwen?"

De aanslag in Parijs heeft veel kapot gemaakt. Niet alleen zijn meer dan 120 mensen van hun leven beroofd, ook het openbare leven lijkt diep geraakt te zijn. Dagen na de aanslag zijn in Parijs evenementen afgelast, mensen begeven zich met angst in de metro en de Franse hoofdstad lijkt te verstillen. Ook buiten Frankrijk heeft de aanslag zijn weerslag: de interland Nederland-Duitsland werd afgelast en poppodia worden extra beveiligd. De openbare ruimte lijkt daarmee risicovoller dan ooit.

 

Je begeven in de openbare ruimte brengt met zich mee dat je zichtbaar bent en dat je deze deelt met onbekenden. Daarvoor is vertrouwen nodig. Vertrouwen in het feit dat die openbare ruimte een veilige ruimte is waar je ongestoord een biertje kunt drinken of een concert kunt bezoeken. Dit vertrouwen is niet meer vanzelfsprekend en heeft sinds de recente golf van terrorisme een stevige knauw te verduren gehad. Het is niet voor niets dat de terroristen in Parijs hebben gekozen voor plekken waar de zichtbaarheid van hun daden groot is en waar het publieke leven zich volop afspeelt.

 

De afgelopen jaren is het juist steeds gebruikelijker geworden dat anonieme burgers elkaar gingen opzoeken om dingen met elkaar te delen. Denk bijvoorbeeld aan deelinitiatieven waar onbekenden met elkaar gereedschap (Peerby), maaltijden (Thuisafgehaald) en auto’s (SnapCar) delen. Juist bij deze manier van delen is vertrouwen essentieel, want vertrouwen zorgt er  voor dat we met elkaar een transactie durven aan te gaan, ook al kennen we elkaar niet. Je kunt je afvragen of aanslagen zoals in Parijs ervoor zorgen dat we elkaar niet meer gaan opzoeken, en dat de ontwikkeling van de laatste jaren teniet wordt gedaan.

 

'Stranger danger'

Ik denk dat er grofweg twee mogelijkheden zijn. De eerste is dat het onderlinge vertrouwen tussen burgers een dermate grote deuk heeft opgelopen dat deelinitiatieven daar blijvende schade van ondervinden. Een boor lenen van een onbekende zal bijvoorbeeld niet snel meer gebeuren, omdat we de ander niet meer durven te vertrouwen. En durven we nog wel de zelfgemaakte pasta te eten van iemand die in de buurt woont? Het gevaar is dat we ten prooi vallen aan ‘stranger danger’, de angst voor het gevaar dat onbekenden ons kunnen aandoen, en terugvallen op traditionele alternatieven zoals de supermarkt en de bouwmarkt.

 

Een tweede mogelijkheid is dat we de zichtbaarheid van de openbare ruimte te risicovol vinden en onze toevlucht zoeken in consumptie-alternatieven die anoniemer zijn. Dit zou juist een stimulans voor de deeleconomie kunnen zijn, omdat we een verblijf in een hotel niet meer vertrouwen, maar een anoniem appartement ergens in een wijk van een stad via Airbnb wel. Of liever een anonieme taxi via Uber dan een taxi met een zichtbaar geel bord op de auto. Dat betekent dat we onbekenden juist meer gaan vertrouwen, omdat zij ons anonimiteit kunnen bieden.

 

De Nederlandse samenleving kenmerkt zich door een hoge mate van vertrouwen in elkaar en in de overheid. Daarmee behoren we wereldwijd tot de top. De vraag is of aanslagen zoals in Parijs ons vertrouwen in elkaar versterkt of dat de schade onherstelbaar is.

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Maarten ter Huurne, Promovendus Hogeschool Utrecht/Universiteit Utrecht
Worden we te bang om te delen? - 20 november 2015



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer