Natuur en Milieu
21 november 2015 | door: Michiel Kohne en Elisabet Dueholm Rasch, Universitair docenten, Wageningen Universiteit

Feiten over boortorens en chemicaliën maken nog geen schaliegasbeleid

Feiten over boortorens, chemicaliën en vrachtwagens maken op zichzelf geen schaliegasbeleid; dat gebeurt in het onderhandelingsproces waarin hun politieke gewicht wordt bepaald.

"Juist omdat we niets zeker weten, wordt de schaliegasdiscussie overheerst door 'feiten'."

Donderdag 19 november was de laatste dag dat er feitelijke vragen ingediend konden worden door de Tweede Kamer over de onderzoeksrapporten inzake schaliegas. De antwoorden op deze vragen zullen onduidelijkheden ophelderen door middel van (nieuwe) feitelijke informatie over de maatschappelijke en economische kosten en baten van schaliegas. De werkelijke waarde en betekenis van deze feiten zal echter pas blijken uit de politieke discussie die erop volgt.

 

Waar anderen concluderen ‘dat feiten er niet toe doen in de schaliegasdiscussie’, zoals Remco de Boer onlangs in zijn boek ‘Tussen hoogmoed en hysterie. Vijf jaar strijd tegen schaliegas in Nederland’, omdat iedereen steeds weer met andere ‘feiten’ komt aanzetten om een punt te maken, stellen wij, na anderhalf jaar sociaalwetenschappelijk onderzoek in de Noordoostpolder naar sociale mobilisatie rondom het thema schaliegas, dat feiten en objectieve kennis juist centraal staan in deze discussie. Juist omdat we niets zeker weten.

 

Het enige wat we zeker weten: Niemand weet precies wat boren naar schaliegas zal doen en de mate waarin belangen van omwonenden meegewogen zullen worden bij de besluitvorming, als ook het politieke proces zelf, is onduidelijk. Welke en hoeveel chemicaliën gaan de grond in? Hoeveel boortorens komen er in mijn achtertuin? Hoeveel vrachtwagens gaan mijn kind passeren op weg naar school? Wat voor gevolgen heeft boren naar schaliegas voor de export van mijn pootaardappel? Worden we eigenlijk wel serieus genomen als we zeggen dat we het niet willen? Of worden we weggezet als bange burgers die zich alleen zorgen maken om wat er in hun eigen weiland gebeurt?

 

In de Noordoostpolder vind je geen linkse rakkers en gewiekste activisten die feiten willen verdraaien en de bevolking willen opjutten, maar omwonenden met een enorme behoefte aan evenwichtige informatie. De eerste informatieavonden die werden georganiseerd door Milieudefensie in samenwerking met Schaliegasvrij Noordoostpolder na het bekendmaken van de voorgenomen boorlocaties in de gemeente in 2013, werden door veel bewoners als ‘te activistisch’ ervaren. Om aan de groeiende vraag naar objectieve informatie en feiten tegemoet te komen, organiseerde de gemeente daarom een eigen informatieavond met een presentatie van een geoloog, ervaringsdeskundigen en politici uit zowel Groningen als Boxtel. Naar aanleiding hiervan werd de bewonersgroep SchaliegasNee opgericht met als belangrijkste doelstelling het verzamelen en verspreiden van objectieve informatie over de gevolgen van het boren naar schaliegas.

 

Niet veel later volgde op initiatief van de Rabobank de oprichting van ‘Tegengas’. In Tegengas zijn diverse betrokkenen – afgevaardigden van LTO en de bedrijvensector, twee bewonersgroepen, het tiendorpenoverleg, etc. – georganiseerd in wat nadrukkelijk ‘samenwerkingsverband’ wordt genoemd, en niet ‘actiegroep’. Zij zullen zich niet vastketenen aan de Emmeloordtoren of de Ketelbrug – al geven ze wel aan dit te zullen ondersteunen, mocht het nodig zijn.

 

Wat ze wel doen: met strakke hand plannen uitstippelen en uitvoeren met middelen uit het eigen netwerk. Met weloverwogen argumenten worden strategische lijnen uitgezet om in contact te komen met landelijke politici en de kennis onder de bevolking te vergroten over de mogelijke gevolgen van schaliegas, met als argument: ‘Mensen weten niet wat schaliegas betekent, als we ze vertellen wat wij weten, dan zijn zij ook tegen, dat kan niet anders’. Dit gebeurt op Facebook, websites, informatiebijeenkomsten en door middel van tal van ludieke acties. Om zo objectief, en dus betrouwbaar, mogelijk over te komen, zijn op sommige van deze bijeenkomsten ook representanten van Cuadrilla (het bedrijf met de opsporingsvergunning voor de Noordoostpolder) welkom om hun verhaal te doen.

 

Elke informatiebijeenkomst, elke presentatie, elk congres over schaliegas, wordt gelardeerd met staafdiagrammen, cijfers, en waar mogelijk wetenschappers. Maar welke feiten als relevant worden gezien en welke betekenis zij krijgen, wordt bepaald in een politieke onderhandeling; kennis is niet neutraal maar politiek. Feiten op zichzelf maken geen beleid; dat gebeurt pas in een onderhandelingsproces waarin hun politieke gewicht wordt bepaald.  

 

Het onderhandelingsproces over de betekenis en waarde van ‘schaliegasfeiten’ vindt plaats in de context van de transitie naar duurzame energie. Draagt schaliegas bij aan een duurzame toekomst, zoals lang betoogd door Minister Kamp, door respijt te geven aan de overgang naar duurzame energie? Of staat schaliegas de energietransitie in de weg, wat ertoe zal leiden dat Nederland nog langdurig onderaan de Europese lijst betreffende duurzame energie zal bungelen?

 

In het Energierapport dat in december van dit jaar verschijnt, zal duidelijk worden welke keuze het kabinet hierin maakt. Blijft de deur van schaliegas nog op een kier staan of wordt er eenduidig gekozen voor investeren in duurzame energie? Een dergelijke keuze vergt niet alleen technische berekeningen gebaseerd op ingenieursfeiten, maar ook een politieke visie voor de toekomst waar betrokken burgers, maar ook beleidsmakers en wetenschappers onderdeel van zijn.

 

Als we verder kijken dan de usual suspects die normaal gesproken de media halen – Geert Ritsema (Milieudefensie), Willem Jan Atsma (Nederland SchaliegasVrij), Henk Kamp, Frank de Boer (Cuadrilla)– en inzoomen op, bijvoorbeeld, de Noordoostpolder, wordt duidelijk dat feiten er wel degelijk toe doen in de schaliegasdiscussie. Niet als abstracte waarheden, maar door specifieke betekenis die zij door betrokkenen toegekend krijgen in het politieke onderhandelingsproces rondom het voorgenomen boren naar schaliegas.

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Michiel Kohne en Elisabet Dueholm Rasch, Universitair docenten, Wageningen Universiteit
Feiten over boortorens en chemicaliën maken nog geen schaliegasbeleid - 21 november 2015



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer