Godsdienst
23 november 2015 | door: Charles van den Broek, schrijver en historicus

John Lennon is net zo gevaarlijk als IS

Wie gelooft in teksten, is altijd fanatieker dan mensen die in beelden denken; katholieken en striptekenaars blazen geen theaters of mensen op, hooguit ballonnen.

"Mensen die een tekst volgen, lopen altijd het risico te radicaliseren, ook als die tekst Imagine is"

In de nasleep  van de islamitische aanslagen in Parijs, bleek maar weer eens hoe voorspelbaar en clichématig mensen denken en reageren. Er waren de bekende deskundologen die bij hoog en bij laag bleven volharden in de mening dat het beslist niets met de islam te maken had (sinds wanneer zijn Obama en Cameron schriftgeleerden?), waar anderen ons wisten te melden dat een stageplek de oplossing voor alles was. Ger Groot wist ons te melden dat hij in Molenbeek louter vriendelijke mensen was tegengekomen (de drie keer dat hij er was), en je die wijk dus geen broeinest voor terroristen mocht noemen. En David van Reybroeck beschuldigde - uiteraard! - ONS van oorlogshitserij... je moet maar durven! Maar over deze uitwassen van het politiek-correcte denken wil ik het hier niet hebben. Ik wil het hier hebben over aard en inhoud van het gros van die voorspelbare reacties; het is de schuld van DE religie. Dus niet van de islam, maar van ALLE religies.

 

Taal

Mensen verschillen in talloze opzichten van andere diersoorten. Het gaat te ver om deze allemaal te benoemen en uit te spitten in dit korte stukje, maar voor nu is het van belang er twee uit te lichten. Mensen gebruiken taal om te communiceren. Meer bepaald geschreven taal, waardoor men in abstracte begrippen kan denken. En mensen geven erom wat andere mensen denken. Sterker nog, we worden erdoor geobsedeerd. Als we iemand treffen die iets anders gelooft dan wij, moeten we hem of haar dwangmatig van ons gelijk overtuigen. We kunnen bijna niet anders.

 

Vroeger kwam dit verschijnsel vooral tot uiting in geloofskwesties, maar sinds de ontkerkelijking in de jaren zestig heeft ingezet, is het niet minder geworden. Eerder toegenomen. Want iedereen is er ten diepste van overtuigd dat zijn of haar manier van leven, en hoe je tegen het bestaan aankijkt, de beste is. Waar in vroeger jaren dus missionarissen over de wereld trokken, verspreiden we nu de idealen van de Verlichting (vrijheid, gelijkheid, broederschap), en de democratie als een nieuw evangelie over de wereld (ook daar waar men er niks mee te maken wil hebben!). Het gevolg van onze bekeringsdrang, nu niet op een geloof gericht, maar op andere idealen.

 

Bekeerling

Dat verschijnsel doet zich in een nog heftiger vorm voor als we net een (voor ons) nieuw idee of overtuiging hebben opgepikt. Als we dus net ''bekeerd'' zijn. Kijk maar eens naar het fanatisme waarmee Richard Dawkins gelovigen aanvalt. Bij moslims zijn het de jonge mannen en vrouwen die het geloof van hun voorouders hebben (her)ontdekt, die voorop gaan in de strijd. Vaak gaat het ook nog eens om westerse bekeerlingen, zoals Jason D., die evenveel, zoniet meer, fanatisme aan de dag leggen. Omdat ze zich willen bewijzen aan hun nieuwe geloofsgenoten, en om zich volkomen af te keren van hun echte familie, waar ze blijkbaar een gruwelijke haat aan hebben gekregen. Zelden of nooit zijn het bejaarde moslims, die sinds jaar en dag gewoon hun religieuze plichten vervullen, en verder gewoon hun leven leiden, die zich op een markt opblazen.

 

Atheïstische geloofsbelijdenis

Na Parijs klonk, net als na iedere aanslag, de roep om de verworvenheden van de Verlichting niet verloren te laten gaan. Daarnaast werd te pas en te onpas John Lennon's ''Imagine'' gedraaid (of door goedbedoelende, maar daarom niet minder irritante amateurs live ten gehore gebracht). Alsof een hopeloos achterhaald, pathetisch hippiedeuntje een overtuigde jihadist tegen zou houden!

 

Waar het hen natuurlijk om ging, was de zinsnede '''... and no religion too...'', de vier woorden die atheïsten bijna als een geloofsbelijdenis beschouwen (geschreven door een over het paard getilde narcist, die zijn mond vol had over ''LOVE, LOVE, LOVE'', maar intussen wel zijn eerste vrouw en zoontje liet stikken). Overigens is het opvallend dat we hier, in het Westen, op onze acherste poten staan om onze woede, verontwaardiging en afkeuring over de (Yezidi) sexslavinnen die men er in het kalifaat op nahoudt, te uiten (terecht, daar niet van), terwijl de hippies exact hetzelfde deden. De ''vrije liefde'' die zij promootten en bedreven, was immers niets anders dan gratis prostitutie (en wie er niet aan mee wilde doen, was een burgertrut). Een beetje met twee maten meten is dat wel.

 

Selectief geheugen

Atheïsten grijpen zo'n aanslag natuurlijk met beide handen aan om hun ideaal, een goddeloze wereld verwezenlijken. Het feit dat deze (en vele andere ) aanslagen gepleegd werden uit een religieuze overtuiging, is voldoende om op te roepen om ALLE geloven te verbieden. Alsof alle gelovigen aanslagen plegen. Pertinente onzin natuurlijk. Je hoort ook niet elke week over een Jehova's Getuige die toeslaat op een markt, of Zen-boedhisten die een kleuterschool bestormen. Het is (in dit geval, en al jaren) een exclusief islamitisch verschijnsel. Daarbij vergeten atheïsten voor het gemak dat er ook heel veel aanslagen zijn gepleegd door niet-religieuze groeperingen. Rote Armee Fraction, Action Directe en Brigate Rosso hadden een ideologie waar menig atheïst zich in kan vinden. Men kan dus met even veel recht oproepen het atheïsme te verbieden.

 

Het Woord

Deze terroristische groeperingen (RAF, AD, Brigate Rosso) lieten zich door andere boeken, andere teksten, inspireren; Das Kapitaal van Karl Marx, en Mao's Rode Boekje. Dat brengt mij op de volgende gedachte; het probleem ligt misschien helemaal niet in het geloof, maar in TEKSTEN in het algemeen. Het zijn immers altijd mensen van het woord die tot geweld overgaan. Islamieten, anarchisten, communisten, protestanten (of zijn we de Beeldenstorm soms vergeten?). 

 

Woorden hebben een merkwaardige uitwerking op mensen. Vooral als ze gedrukt zijn. Dat geeft ze als het ware een soort waarheidsgehalte. Dat geldt trouwens niet alleen voor religieuze teksten. Dichters die hun eigen werk voordragen, of werk van vakgenoten die ze bewonderen, raken vaak in een soort trance, waarna ze de woorden in een vreemd soort staccato opdreunen, alsof ze daarmee meer lading, meer zeggingskracht krijgen. Of alsof je die woorden, omdat ze in een gedicht staan, niet op een ''normale'' manier ''mag'' uitspreken - net als een dominee op zijn kansel tekeergaat, of een imam...

 

Mensen die in beelden denken, katholieken, filmmakers, striptekenaars, hebben die neiging helemaal niet. Er is nog nooit iemand met doorgeladen kalashnikov een terras vol toeristen opgerend onder het uitroepen van ''Kuifje is groot!'' (om vervolgens zoveel mogelijk slachtoffers te maken). Wie tegenwerpt dat we toch ook de IRA hadden; dat betrof een bevrijdingsstrijd tegen de Britse bezetter (niet dat ik enige misdaad - en dat waren er vele - van de IRA-terroristen wil vergoeilijken). Aan de andere kant hebben we natuurlijk wel de BOMMELding, maar die komt dan weer voornamelijk uit islamitische hoek...  

Geloofsverbod  

Mensen hebben altijd de neiging gehad anderen hun wil, hun mening op te leggen. Dat is ook het geval als je religie wil verbieden. De tekst van zelfverklaard profeet (''Ik ben populairder dan Jezus) John Lennon is even radicaal als welke uitlating van welke tiran dan ook. Want door een zeer belangrijk onderdeel van het bestaan te  verbieden, dring je binnen in het gevoelsleven, het denken en het handelen van mensen. En was dat niet juist wat ze wilden tegengaan door islamitisch terrorisme te bestrijden? Zo beschouwd is John Lennon net zo gevaarlijk als IS. Bovendien, mocht men religies willen verbieden, dan zou men (in het kader van de gelijkheid) ALLE ideologieën moeten verbieden. Humanisme, socialisme, libralisme, atheisme of welk -isme je maar kan bedenken, zijn immers niets anders dan een denkbeeld, een ideologie, en ja, voor sommigen een (vervanging voor) religie. Een wereld zonder religie is de facto een wereld zonder idealen. En daarmee een verre van ideale wereld. En dat allemaal het gevolg van vier ondoordachte woordjes, ''...and no religion too..''. Wat volgers van dit soort achterhaalde denkbeelden (de jaren zestig liggen immers - gelukkig - al lang achter ons) weigeren in te zien, is dat men die paar woordjes zelf als een geloof beleidt. Het is daarbij ook een onmogelijke wens; mensen hebben idealen en ideologieën (al dan niet religieus) nodig om hun leven zin, inhoud en betekenis te geven. We hebben de grote verhalen nodig. Zonder die grote verhalen is het bestaan immers volkomen zinloos.        

 

Maar het opvolgen van John Lennon's oproep om de religie an sich maar helemaal af te schaffen, brengt de ideale wereld echt niet dichterbij. Al was het maar omdat die snerpende stem van hem niet om aan te horen is...

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Charles van den Broek, schrijver en historicus
Ratificatie Oekraïneverdrag is een bewuste provocatie van Rusland - 19 december 2016
De reactie van links op verkiezing Trump legt gevaren voor democratie bloot - 20 november 2016
Sinterklaasfeest moet helemaal verdwijnen - 4 oktober 2016
Donorwet; achterhaalde oplossing bedacht door een achterhaalde partij - 19 september 2016
Nederland ligt onder vuur - 12 mei 2016
Euthanasie; niet omdat het moet, maar omdat het kan - 23 februari 2016
John Lennon is net zo gevaarlijk als IS - 23 november 2015
De Derde Wereldoorlog is allang bezig - 17 november 2015
Welkom aan vluchtelingen is dekmantel voor diepe mysanthropie - 4 november 2015
''Wir schaffen das'' is geen beleid, maar populisme - 27 oktober 2015
Merkel en het gelijk van Nostradamus - 22 oktober 2015
Vrijheid van meningsuiting staat echte inspraak in de weg - 12 oktober 2015
De val van Rome 2.0 komt eraan - 9 oktober 2015
Ambassade-model: dé oplossing voor het vluchtelingenprobleem - 27 september 2015
Het Brussels complot - 15 september 2015
Eigen volk eerst! - 12 september 2015
Antisemitisme is back; with a vengeance - 11 januari 2014
Oudejaarsconferences; stop ermee! - 2 januari 2014
De doodstraf; echt het einde - 3 december 2013
Stop de waardeloze wetenschap - 23 september 2013
Boycot de boycotters - 18 augustus 2013
Atheïsten moeten wat logischer worden - 24 mei 2013
Steun de STER met cultuursubsidie - 14 mei 2013
Een studie rechten maakt nog geen goede pleiter - 30 maart 2013
Wetenschap versus geloof leidt tot kapitaalvernietiging - 18 maart 2013
Columns worden wel gelezen, maar niet altijd goed begrepen - 28 februari 2013
Atheïsten missen fatsoen en innerlijke beschaving - 22 februari 2013
China is niet de nieuwe wereldmacht - 4 december 2012
Emancipatie werkt tegen de vrouw - 18 november 2012
Koop ook eens dingen waar je niets aan hebt - 10 november 2012
Diepgang en denken worden overschat - 26 oktober 2012
Geweld is zinvol - 2 oktober 2012



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer