Rechtspraak
7 februari 2016 | door: Anja de Rooy-Kolkman, Freelance juridisch adviseur

Reinier van Zutphen deugt niet als Nationale Ombudsman

Het optreden van Reiner van Zutphen deugt niet en zorgt ervoor dat het instituut Nationale ombudsman verder wordt uitgehold en platgeslagen.

"“Hij moet weg is iets anders dan hij mag niet blijven”, aldus Reiner van Zutphen over Marc Dullaert"

Reinier van Zutphen heeft binnen een jaar na zijn aantreden zelf bewezen  ongeschikt te zijn voor het ambt van Nationale ombudsman. Hij heeft geen gezag en gaat dat ook niet krijgen. Hij faalt in zijn optreden, komt in plaats van beminnelijk juist als weerzinwekkend over en steekt niet langer onder stoelen en banken wat zijn ware agenda is.

 

Reinier van Zutphen past in het platgeslagen profiel dat de Kamer voor zijn functie opstelde en brengt daar thans ook de positie van Kinderombudsman onder. Wat Marc Dullaert heeft opgebouwd wordt door Van Zutphen de nek omgedraaid. “Hij moet weg is iets anders dan hij mag niet blijven”, aldus Reiner van Zutphen over Marc Dullaert in Nieuwsuur van 4 februari 2016.

 

Zo’n opmerking is niet echt handig, zo min als het eerder weigeren antwoord te geven en tijdens het interview zogenaamd de vraag steeds maar niet te begrijpen. Wat een verschil met Marc Dullaert in het achtuurjournaal. Dullaert “functioneert goed”, moest  Van Zutphen toegeven en is  “een geweldige bouwer” .

 

Taak

Bij de Nationale Ombudsman kun je terecht als je verder nergens meer terecht kunt en als het gaat over ‘gedragingen’ van de overheid, dus over de manier waarop instanties hun overheidstaken uitvoeren. Zo moet de overheid haar besluiten motiveren en mag er geen sprake zijn van willekeur.

 

Reeds kort na zijn aantreden schreef ik dat Van Zutphen moeite heeft met het motiveren van zijn beslissingen. Hij paste in het, volgens NRC Handelsblad,  ‘platgelagen profiel’ dat de Kamer voor de functie had opgesteld. Van Zutphen had volgens de Kamer de beste papieren voor deze uitgeholde functie van Nationale ombudsman.

 

Is het vreemd dat hij zich thans als een verongelijkt driftig mannetje positioneert, nu hij het instituut verder wil uithollen? Hij voldoet toch aan wat van hem verwacht werd? En hij vertelt het ook nog eerlijk op zijn eigen website. Hij kijkt “met frisse ogen naar het ambt en de organisatie waar hij verantwoordelijk voor is” en “kijkt wat er organisatorisch voor nodig is om die ambities te realiseren”. Hij wil de organisatie toekomstbestendig maken en “aansluiten bij ontwikkelingen binnen de maatschappij en overheid”.

 

Ja u leest het goed, de Nationale ombudsman wil blijkbaar niet langer onafhankelijk opereren, maar wil juist aansluiten bij ontwikkelingen binnen de overheid. Platgeslagen kan dus nog platter.

 

Van Zutphen kiest voor toeschrijven naar een uitspraak

Het hebben van vertrouwen is een van de allerbelangrijkste facetten van het instituut Nationale ombudsman. Vertrouwen is iets dat moet groeien. Onder Alex Brenninkmeijer groeide dat vertrouwen, omdat hij liet zien waar het instituut voor stond.  Met het aantreden van waarnemer Frank van Dooren zette het verval in en Reinier van Zutphen lijkt van het hervormen c.q. ontmantelen van het instituut zelfs zijn speerpunt te hebben gemaakt. 

 

Het gezag van de Nationale ombudsman wordt bepaald door de kwaliteit van het werk, waarbij onafhankelijkheid ten opzichte van de overheid een basisvoorwaarde voor die kwaliteit is. Ieder zorgvuldig onderzoek naar de feiten eist dat de Nationale ombudsman onafhankelijk is.

Na een zorgvuldig onderzoek dient de rapportage goed onderbouwd en overtuigend te zijn.

Van Zutphen weet als geen ander hoe hij zijn rapporten overtuigend krijgt: door simpelweg feiten te negeren.

 

Alvorens er een rapport verschijnt wordt er een verslag van bevindingen gemaakt. Mocht u denken dat daarin alle bevindingen staan, dan heeft u het mis. Uit eigen ervaring weet ik dat iIn zo’n verslag van bevindingen een selectie van feiten staat die de Nationale Ombudsman kan gebruiken om uit te komen op de door hem gewenste uitkomst. Dat betekent dat cruciale feiten worden weg geselecteerd als die de Nationale Ombudsman niet uitkomen.

 

Die cruciale feiten verdwijnen vervolgens in de doofpot, want Van Zutphen weigert om alle feiten te publiceren. Zelfs wanneer die geanonimiseerd worden aangereikt, zodat het anonimiseren het bureau van de NO geen tijd kost. Als cruciale feiten die Van Zutphen niet uitkomen wel zouden worden gepubliceerd, dan valt hij namelijk door de mand. Dan blijkt dat zijn uitspraak en motivering niet aansluiten op de feiten.

 

Een jurist van het bureau van de Nationale Ombudsman gaf aan dat er naar een uitspraak wordt toegeschreven. Reinier van Zutphen kon daar niet omheen nu hem de geluidsopnames zijn toegestuurd. Van Zutphen kon niet anders dan het toeschrijven naar een uitspraak bevestigen en schreef: “De opmerking van [naam medewerker bureau NO] kan alleen maar worden bezien in het licht van onze vaste werkwijze bij het uitvoeren van onze onderzoeken. Die werkwijze is dat het de Nationale ombudsman is die zijn verslag van bevindingen vaststelt en die daar op vervolgens zijn oordeel baseert.”

 

Klachten over de Nationale Ombudsman

Klachten die in 2015 reeds  bij de Nationale ombudsman over zijn eigen functioneren zijn binnengekomen zijn in ieder geval:

1. niet objectief feiten selecteren om ‘naar een uitspraak toe te schrijven’;

2. voorbijgaan aan de kern van de onderzoeksvraag;

3. blijk geven van een onjuist begrip van de problematiek;

4. een onjuiste draai/uitleg geven.

 

Wat de Nationale Ombudsman met die klachten doet bepaalt hijzelf. Over de wijze waarop de Ombudsman informatie verwerkt [ en weg selecteert], weegt en beoordeelt mag niet geklaagd worden.

 

Het callcenter van Van Zutphen

Het afgelopen jaar hebben we kunnen zien dat Van Zutphen graag meelift op maatschappelijke problemen waar reeds hard aan gewerkt wordt. Hij springt graag op een rijdende trein om ook nog even zijn zegje te doen, zodat het achteraf net lijkt alsof hij een bijdrage heeft geleverd aan de oplossing van het probleem.

 

Verder doet hij vooral  oproepen aan burgers om hem toch vooral te bellen. Maakt niet uit waar je mee zit: bel de Nationale ombudsman. Zijn medewerkers bieden een luisterend oor, vertellen dat je niet bij het bureau van de Nationale ombudsman moet zijn en verwijzen je door.

 

In zijn notitie van 30 november 2015 schrijft Van Zutphen dat hij burgers de weg wil wijzen naar het juiste loket en dat hij een pro-actieve rol wil spelen in het sturen van overheden. Zijn medewerkers zijn zelfs zo nu en dan bereid om als breekijzer te fungeren wanneer een zaak niet bij de Nationale ombudsman thuishoort. Hoe simpeler het probleem hoe beter. Het lijkt erop dat Reinier van Zutphen het instituut Nationale ombudsman wil omvormen tot een callcenter, waar zoveel mogelijk vragen binnenkomen en afgehandeld worden zonder onderzoek. De Nationale ombudsman als ultieme probleemoplosser van kleine probleempjes. Daarmee kan hij met prachtige statistieken laten zien hoe belangrijk hij is. ”Zo waarlijk helpe mij God almachtig” , zwoer Van Zutphen bij zijn aantreden.

 

Macht in plaats van kracht

De werkwijze van Van Zutphen en de invulling die hij aan zijn ambt lijkt te willen geven zijn m.i. onverenigbaar met datgene waarvoor het  instituut Nationale ombudsman bedoeld is. De kracht van het instituut lijkt ondergeschikt te worden aan de macht die Van Zutphen voor zichzelf wenst. Van Zutphen wil accenten leggen, “die hij belangrijk vindt voor de uitoefening van zijn taak”.

 

Het uitdragen van datgene waarvoor het instituut staat lijkt gestopt te moeten worden. De koers van Marc Dullaert past niet langer bij de werkwijze van de Nationale ombudsman. Reinier van Zutphen wil zelf het gezicht naar buiten zijn, zo blijkt ook uit zijn notitie. Hoe vaak hoorden wij op 4 februari 2016 bij Nieuwsuur uit zijn mond ook alweer “ik, ik, ik..”?

Trefwoorden:
Rechtspraak

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 4
Maak de kop en intro pas als de tekst af is
> Meer