Europa
15 maart 2016 | door: Andrea Walraven-Thissen, Crisis Interventionist, Psychotraumatoloog

Het Griekse drama is in the making, onder Nederlands EU-voorzitterschap

Gisteren gebeurde waarvoor wij al lang waarschuwen. Als we nú niet ingrijpen ontaardt de situatie straks in een dramatische katharsis en een zwarte bladzijde in de toekomstige geschiedenisboeken.

"In Brussel ontstaan plannen, opgesteld vanuit stropdassencompetentie, zonder enige veldcompetentie"

Gisteren doorwaadden honderden vluchtelingen een grensrivier, nadat in het provisorische vluchtelingenkamp Idomeni concrete instructies op een flyer waren uitgedeeld. Men nam enorme risico's. En vandaag volgt waarschijnlijk een enkele reis met de bus terug naar Griekenland. Nederland leidt de EU dit jaar. Onder onze verantwoordelijkheid onstaat er nu een levensgevaarlijke toestand binnen een EU land. Als we nú niet ingrijpen ontaardt de situatie straks in een dramatische katharsis en een zwarte bladzijde in de toekomstige geschiedenisboeken.

 

Collega's (net als ik gespecialiseerd zijn in strategische planning van crisissituaties) en ik pleiten al maanden voor structuren en vrijwilligersmanagement in en rond Griekenland. Wanneer ik mij daarover uitlaat ontvang ik steevast beledigingen en bedreigingen; samenvatting van de boodschap "jullie hulpverleners halen al die vluchtelingen hierheen en daardoor is Nederland haast onbewoonbaar geworden". In al dat geschreeuw neemt niemand de moeite te luisteren naar wat ik nu eigenlijk bedoel.

 

Nu de nieuwe afspraken met Turkije bijna concreet worden is het van levensbelang dat er heel  snel en heel hard gewerkt gaat worden aan structuren en verbindingen rond hulp en steun aan vluchtelingen. Doen we dat niet, dan zal de ramp niet te overzien zijn.

 

Duitse collega's zijn al vanaf september rond de Middellandse Zee op pad; ze zetten structuren voor Duitstalige vrijwilligers uit. Maar nog nooit eerder was een regio in humanitaire crisis zó makkelijk toegankelijk via budgetvluchten en treinverbindingen. Griekenland is al maanden reisdoel van duizenden vrijwilligers, die met de allerbeste bedoelingen afreizen om te helpen. Maar goed bedoeld is lang niet altijd goed bedacht.

 

De laatste weken zijn er heel veel vrouwen en kinderen in Griekenland aangekomen. Onder absoluut erbarmelijke omstandigheden moeten zij zien te overleven. NGO's  (hulpverleningsorganisaties) luiden de alarmklok en vrijwilligers organiseren de meest uiteenlopende initiatieven. Enerzijds reizen Nederlandse politici af naar Griekenland en vertellen ze in de media hoe nijpend de situatie is. Maar anderzijds wil Nederland eigenlijk gewoon vasthouden aan een soort bizar ontmoedigingsbeleid; "mensen, die nog in Turkije en Syrië zijn moeten zien hoe erbarmelijk het in Europa is, want dan komen ze vast niet". De mensen die nu al in Griekenland zijn worden daardoor echter pionnen in een spel dat wij als hulpverleners niet zo mee kúnnen spelen.

 

Mijn eigen politieke mening is niet van belang; ik heb beleid uit te voeren. Maar de plannen die nu met Turkije worden voorbereid zijn praktisch onuitvoerbaar. We hebben te maken met duizenden vluchtelingen op de Griekse straten. Deze mensen komen uit landen waar mensen in uniform (politie, soldaten) niet te vertrouwen waren. Mede daarom zijn ze vaak gevlucht. De vlucht op zich is een absoluut schokkende gebeurtenis, in alle opzichten. Mensen verkeren in aan totale stresstoestand, waardoor reacties en acties impulsief zijn, gericht op overleven. Dat is volstrekt begrijpelijk en te verklaren.

 

"Dan moet Griekenland die mensen maar opvangen" hoor ik vaak uit Nederland. Griekenland ligt momenteel krom om zijn schulden aan ons af te betalen. Op alle sociale systemen is enorm bezuinigd. Momenteel zijn ze al niet toereikend voor de eigen bevolking. En wij verwachten dat Griekenland deze enorme humanitaire crisis even zelf oplost. We sturen ambulances en materialen. Maar zonder strak crisismanagement komen deze middelen niet terecht waar ze zó hard nodig zijn.

 

Volgende week gaat premier Rutte waarschijnlijk zijn handtekening zetten onder afspraken met de Turken; de mensen in Griekenland moeten terug. Soldaten en politiemensen zullen mensen fysiek moeten gaan dwingen de veerboten te betreden. Stelt U het zich even voor?

De sfeer tussen overheid en alle hulpverleners is momenteel zó verziekt dat er zelfs van de grote NGO's nu heel weinig verwacht moet worden; zij hadden aan de onderhandelingstafel moeten aanzitten! Hen werd niets gevraagd. Nu ontstaan er plannen, opgesteld vanuit stropdassencompetentie, zonder enige veldcompetentie.

 

Nog een veel groter risico vormen al die duizenden vrijwilligers, die zich een slag in de rondte werken in Griekenland. Ik heb er een heleboel gesproken; er is geen enkel overzicht over aantallen. Mensen zijn chronisch overbelast, omdat structuren ontbreken. Ze identificeren zich heel sterk met de vluchtelingen. En raken enórm persoonlijk betrokken. Professionele distantie is onmogelijk.

 

Gisteren zag je wat er straks te gebeuren staat; verzet. Frustratie en woede over het gevoelde wegkijken van beleidsmakers. Het is begrijpelijk. Maar het is levensgevaarlijk. In de mars die op gang werd gebracht door de flyer van gisteren verdronken drie mensen in de grensrivier. Het was maar één initiatief. Ik kan U verzekeren dat er meer gaan volgen.

 

Duizenden vluchtelingen in een wanhopige stresstoestand. Duizenden overbelaste vrijwilligers. Meneer Rutte, die zijn handtekening zet en straks geuniformeerde mensen op pad gaat sturen om de straten van Griekenland schoon te vegen. Ik wil hier geen scenario's gaan opschrijven, maar stelt u het zich even voor......

 

Wanhopige mensen hebben structuur nodig. Overbelaste hulpverleners hebben structuur nodig. Ik help zelf rond escalaties in de Duitse vluchtelingenopvang en ik begeleid vluchtelingenwerkers. Dus ik weet waarover ik het heb. Ook binnen Duitsland moeten mensen gedwongen verhuizen, moeten we hen boodschappen brengen, die men niet wil horen. Dat kan alleen maar in nauw overleg en in een hele strakke multidisciplinaire samenwerking.

 

Beleid wordt in Duitsland inmiddels gemaakt in nauw overleg met sociale partners, met hulpverleningsinstanties. Ook rond escalaties werken we intensief samen met politie en andere ordediensten. Dat móet nu ook in en rond Griekenland gebeuren.

 

Vóórdat de handtekeningen onder de nieuwe afspraken met Turkije worden gezet móeten de grote NGO's, die in Griekenland actief zijn rond de tafel. Vóórdat afspraken in de media gedeeld worden, móeten er plannen zijn rond crisiscommunicatie en informatiemanagement; hoe worden de afspraken richting vluchtelingen en vrijwilligers gecommuniceerd? Informatie móet eenduidig en geverifieerd zijn. Wanhopige mensen hebben een strak plan nodig. Machteloosheid en hopeloosheid zijn nú al enorm hoog. Stijgen de levels nog verder, dan worden ze echt levensgevaarlijk.

 

Naar aanleiding van dit stuk zullen de rapen wel weer gaar zijn, in mijn Twittertijdlijn. Maar zwijgen is toestemmen. En dat kan ik niet. Als de politiek het terug-schip-plan echt wil gaan doorzetten moet men nú actie ondernemen. Strategisch crisis- en informatiemanagement van het aller- allerhoogste niveau is van levensbelang. Zetten we dat nu niet in, dan zal er tussen toekomstige bladzijden van de geschiedenisboeken een grote zwarte bladzijde ontstaan; Europa. 2016. En Nederland zat aan het stuur.

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer