Rechtspraak
28 juni 2016 | door: J. Berkelaar, patiënt

Arts wordt gedwongen het medisch beroepsgeheim te schenden; patiënt de dupe

In een brief aan de Kamer zet minister Schippers patiënten neer als achterdochtig en labiel. Terwijl ze zelf meerdere wetten lijkt te negeren.

"Volgens Schippers zouden patiënten calculerend gedrag kunnen gaan vertonen"

Materiële en detailcontroles van zorgverzekeraars worden uitgevoerd zonder dat patiënten hiervoor om toestemming is gevraagd. Volgens de wet is schriftelijk toestemming van de patiënt een vereiste.

Daarbij negeren zorgverzekeraars de uitspraak van de rechtbank te Amsterdam d.d. 13 november 2013 (waarbij de goedkeuring van de gedragscode van de zorgverzekeraars werd vernietigd) in hun wijze van het verwerken van medische gegevens van verzekerden. Inhoudelijk diagnostische informatie van ggz-patiënten wordt door zorgverzekeraars onterecht opgevraagd als voorwaarde tot uitbetaling van de declaratie, terwijl een privacyverklaring door de ggz-patiënt is opgesteld. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft de zorgverzekeraars hier inmiddels op aangesproken en aangegeven een nieuw onderzoek te zullen starten, indien blijkt dat zorgverzekeraars in dezelfde fout vervallen en wederom inhoudelijke, diagnostische informatie opvragen wanneer een privacyverklaring is opgesteld.

 

Het Wetsvoorstel 33980: wijziging van de Wet marktordening gezondheidszorg en enkele andere wetten in verband met het verbeteren van toezicht, opsporing, naleving en handhaving, wordt volgens de laatste politieke berichten waarschijnlijk begin september 2016 behandeld in de Tweede Kamer. Deze wet biedt zorgverzekeraars de mogelijkheid om, zonder toestemming van patiënten, inzage te verkrijgen in medische dossiers.

 

Opmerkelijke argumenten

In de brief van minister Schippers van 8 maart 2016, bericht de minister de voorzitter van de Tweede Kamer dat zij bezwaren ziet (o.a. frustratie controleonderzoek, administratieve lasten) bij het vooraf informeren van of toestemming vragen aan de verzekerde als de zorgverzekeraar het medisch dossier wilt inzien.

In dezelfde brief stelt de minister dat bovendien een rol kan spelen, dat het vragen van toestemming vooraf aan de verzekerde, onnodige onrust kan wekken bij die verzekerde en het vertrouwen in zijn zorgaanbieder kan ondermijnen. “Er hoeft immers niks aan de hand te zijn. De verzekerde kan onterecht het vermoeden krijgen dat de zorgverlener onrechtmatig declareert. Dat is niet bevorderlijk voor de relatie tussen verzekerde en zorgaanbieder.”

 

De argumenten die minister Schippers gebruikt, om af te zien van het vooraf informeren van of geen toestemming aan de verzekerde te vragen, zijn opmerkelijk. Patiënten worden door de minister neergezet als zijnde achterdochtig en labiel, die daarnaast calculerend en onderzoeksfrustrerend gedrag zouden kunnen gaan vertonen.

 

Schippers negeert meerdere wetten

Opvallend is dat de minister de huidige wetgeving (Grondwet, Regeling Zorgverzekering, Wgbo, Wbg, EVRM en het Burgerlijk Wetboek) lijkt te negeren.

Het ongeoorloofd inzien door derden (bijvoorbeeld ziektekostenverzekeraars) van medische dossiers, of kennis nemen van inhoudelijk, diagnostische informatie van ggz-patiënten, wanneer een privacyverklaring is getekend, is in strijd met:

 

- artikel 10 van de Grondwet

Ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op  eerbiediging van zijn persoonlijke levenssfeer. De wet stelt regels ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer in verband met het vastleggen en verstrekken van persoonsgegevens. De wet stelt regels inzake de aanspraken van personen op kennisneming van over hen vastgelegde gegevens en van het gebruik dat daarvan wordt gemaakt, alsmede op verbetering van zodanige gegevens.

 

- het Europees Verdrag voor de rechten van de Mens (EVRM)

Privacy is een grondrecht dat is verankerd in het EVRM.

 
- de Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (Wgbo), artikel 457, lid 1 Onverminderd het in artikel 448 lid 3, tweede volzin, bepaalde draagt de hulpverlener zorg, dat aan anderen dan de patiënt geen inlichtingen over de patiënt dan wel inzage in of afschrift van de bescheiden, bedoeld in artikel 454, worden verstrekt dan met toestemming van de patiënt. Indien verstrekking plaatsvindt, geschiedt deze slechts voor zover daardoor de persoonlijke levenssfeer van een ander niet wordt geschaad

 

- de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp), artikel 8 sub f

…de gegevensverwerking noodzakelijk is voor de behartiging van het gerechtvaardigde belang van de verantwoordelijke of van een derde aan wie de gegevens worden verstrekt, tenzij het belang of de fundamentele rechten en vrijheden van de betrokkene, in het bijzonder het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer, prevaleert.

 

- de Regeling Zorgverzekering, artikel 7.8. derde lid

In afwijking van het eerste lid kan de zorgverzekeraar met betrekking tot een individuele verzekerde detailcontrole uitvoeren zonder dat de in dat lid genoemde voorwaarden van toepassing zijn, indien deze verzekerde ten behoeve van de materiële controle schriftelijk toestemming aan de zorgaanbieder heeft gegeven voor verstrekking van persoonsgegevens betreffende diens gezondheid aan de zorgverzekeraar. De zorgverzekeraar verwerkt bij de detailcontrole niet meer gegevens dan gelet op het onderzoeksdoel en de omstandigheden van het geval noodzakelijk is.

 

- artikel 7.453 van het Burgerlijk Wetboek

Daarin staat dat de hulpverlener moet handelen in overeenstemming met de hulpverlenersstandaard.

Daarnaast is het ongeoorloofd inzien van dossiers door derden in strijd met de afgelegde artseneed. De zorgverlener kan, indien hij zonder toestemming van een patiënt een dossier ter inzage aan een derde partij geeft, tuchtrechtelijk vervolgd worden.

 

Artsen worden, in bovenvermeld wetsvoorstel, gedwongen het medisch beroepsgeheim te schenden door medische dossiers van hun patiënten aan de zorgverzekeraars ter beschikking te stellen voor fraudecontroles. Het belang van patiënten is hiermee verre van gediend. 

Twee weken geleden maakte Zorgverzekeraars Nederland bekend dat over 2015 11,1 miljoen euro aan vastgestelde fraude is ontdekt. Natuurlijk moet fraude krachtig worden bestreden, maar het is onzinnig om een wetswijziging door te voeren die private partijen in staat stelt kennis te nemen van medische gegevens en die het medisch beroepsgeheim – dat er is ter bescherming van de patiënt – aantast.

 

Hulpverlenerstandaard is leidend

Sinds de Hoge Raad in 2013 de zogeheten Sylvia Millecam-zaken heeft gewezen, is meer dan ooit duidelijk geworden dat de hulpverlenerstandaard leidend is voor de hulpverlener. Het beroepsgeheim is essentieel, grondleggend voor de kwaliteit van de zorg. Immers, zonder beroepsgeheim is er geen vrije toegang tot de zorg en zal de patiënt wezenlijke informatie aan zijn hulpverlener verzwijgen. Daardoor wordt de kwaliteit van de zorg ernstig aangetast. Los van de juridische consequenties is het een wezenlijke aantasting van de ethische normen van hulpverleners en artsen in het bijzonder en houdt het een beperking in op het aan de patiënt toekomend recht op adequate zorg.

 

____

Correspondentieadres: gezondheidszorg.privacy4all@yahoo.com

 

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer