Onderwijs
25 augustus 2016 | door: Bart van der Wal, n.v.t.

Het Nederlandse onderwijs is incompleet

Ons onderwijs houdt zich vooral bezig met het uitbreiden van kennis en kunde. Een maatschappelijke positie als volwassene is de focus. Er is te weinig aandacht voor de ontwikkeling tot sociale wezens.

"Er is te weinig aandacht voor de vorming tot een bewustvol mens."

Onze scholingsprogramma’s binnen alle soorten van onderwijs houden zich vooral bezig met het uitbreiden van kennis en kunde. Vanaf de basisschool, vervolgens het voortgezet onderwijs, tot aan de beroepsopleidingen en het universitair onderwijs worden nieuwe generaties in mooie woorden gezegd voorbereid op toetreding tot de maatschappij. Bijvoorbeeld binnen het voortgezet onderwijs brengen we kennis bij over het verleden met het vak geschiedenis, kennis over onze aarde met het vak aardrijkskunde, allemaal erg nuttig. Natuurlijk is ook de kunde in het omgaan met getallen en het kunnen uitwerken van moeilijke wiskundige taken voor veel beroepen en taken nuttig en bruikbaar in onze maatschappij. De school is net als de maatschappij competitief ingesteld, er is sprake van wedijver; wie heeft de beste cijfers en wie doet het minder goed?
 

Natuurlijk willen wij onze jeugd klaarmaken voor de maatschappij en proberen de scholen, samen met de leerling en de ouders de kans op een succesvolle maatschappelijke deelname te vergroten. Zeker vanaf het voortgezet onderwijs denken wij hierbij vooral aan de kansen op de arbeidsmarkt. Onmiskenbaar een positief streven waar iedereen achter kan staan!

 

Het kunnen functioneren als een sociaal wezen krijgt ook enige aandacht binnen het onderwijs. De vraag is of de huidige, beperkte aandacht hiervoor voldoende is. Deze vraag is terecht omdat het sociale aspect immers beslist erg belangrijk is in een tijd waarin steeds vaker geluiden en signalen hoorbaar en zichtbaar zijn van een moraliteit die vervalt, asociaal gedrag of simpelweg het ego dat regeert bij de mens. Ook zichtbaar grof fysiek geweld onder burgers in Nederland, dreigingen als terrorisme en criminaliteit kunnen leiden tot vervreemding, een onverschillige houding tegenover mens en maatschappij en zelfs tot angst en isolatie. Dit vergroot de noodzaak tot meer aandacht voor de jonge mens als sociaal wezen.
 
Kijken we positief kritisch naar het lesprogramma, dan is er veel goeds in het onderwijs. Als voorbeeld is alleen al te noemen dat vooral de laatste jaren de inhoud van veel vakken binnen zowel het voortgezet als ook binnen het beroepsonderwijs steeds beter aansluiting vindt bij de praktijk van het bedrijfsleven. Kijken we vooral naar de persoonlijke ontwikkeling en sociale en maatschappelijke aspecten binnen het onderwijs dan is er veel dat niet wordt onderwezen. Zo onderwijzen wij niet hoe je conflicten kunt oplossen zonder geweld, hoe je kunt handelen zonder eigenbelang, hoe je onvoorwaardelijk lief kunt hebben en hoe je kunt leven zonder angst. Wij praten binnen het onderwijs niet of zeker te weinig over sociaal gedrag, compassie tonen, empathisch vermogen bezitten en uiten en over wat liefde (die dit alles immers omarmt ), nu eigenlijk inhoudt.
 

Onze eerste logische reactie bij deze opsomming is het mogelijk dat mensen en dus ook onze jeugd dit alles wel weet en voelt. Dat je al levende wijs wijzer wordt en dit alles zelf wel ontdekt. Dat wij als volwassenen en maatschappij ook wel weten dat dit alles klopt en correct is, maar dat het immers onmogelijk is om deze grote levensthema’s te onderwijzen. Dat laatste is nu de vraag.

In de realisatie dat het huidige onderwijs onze kinderen en jongeren met het bijbrengen van kennis en kunde klaarstoomt voor een volwassen deelname aan de maatschappij kan ons systeem niet zomaar 1, 2, 3 op de schop. De vraag is ook of dat wenselijk en nodig is.
 
Ik geloof er wel in dat wij kinderen en jongeren vanaf de basisschool, het voortgezet onderwijs en ook in het vervolgtraject op alle niveaus met extra lesprogramma’s kunnen ondersteunen bij het bewust maken van wie zij zijn en wat zij als mens belangrijk vinden. Hierbij geven wij ook en nadrukkelijk aandacht aan wie de ander is. De ander en jij maakt immers wij. De verbintenis tussen mensen staat naast de persoonlijke ontwikkeling mede centraal. Een actueel thema binnen onze samenleving dat ook de aandacht heeft van onze overheid, bijvoorbeeld binnen kleine mediacampagnes op radio en televisie. Het onderwijs lijkt bij uitstek de geschikte plaats en tijd binnen het leven van jonge mensen om deze verbintenis vorm en inhoud te geven.
 
Onze maatschappij heeft behoefte aan jonge mensen die in professioneel opzicht en als bewustvol mens een positieve bijdrage kunnen leveren aan onze samenleving. Mensen met verstand van zaken die spreekwoordelijk hun hart op de goede plek hebben, zich kunnen inleven in het ander, weten wat zij als mens echt belangrijk vinden en bewuste keuzes maken in het leven, leveren de meest positieve bijdrage aan een maatschappij die het woord samenleving ook echt invulling geeft.
 

Een te bedenken aanvullend lesprogramma kan bijvoorbeeld bestaan uit concepten en is niet opgebouwd uit studieobjecten. Zo’n  programma wil niet nog meer kennis in het kind brengen en wil juist uit het kind halen wat er van nature inzit. Kernwoorden die belangrijk zijn binnen een dergelijk lesprogramma zijn: bewustzijn ( van jezelf en je omgeving ), eerlijkheid en verantwoordelijkheid. Deze drie noemers kunnen we kernconcepten noemen
 
In mijn fantasie geeft het programma jongeren dus niet veel extra informatie en feiten om op te slaan en vindt deze opzet eerder haar pijlers bij logica, kritisch denken, probleemoplossing, sociaal- en intuïtief handelen en voelen en creatief denken. Data, feiten en statistieken blijven achterwege. Deze moeten vanuit het reguliere lesprogramma vaak worden gememoriseerd of opgeslagen in het brein. Dat programma is op zijn zachts gezegd al aardig vol. De jeugd moet met een flinke hoeveelheid aan vakken al flink aan de bak in het begrijpen en opslaan van informatie. Het aanvullende lesprogramma vormt nadrukkelijk een maatschappelijk, sociaal en persoonlijk waardesysteem.
 
Verhalen blijven voor de mens altijd aantrekkelijk. In een aanvullend lesprogramma vinden we dan ook verhalen en ook praktijk over bewustzijn, eerlijkheid en het omgaan met verantwoordelijkheid. Deze kernconcepten kennen afgeleide onderwerpen of spin-offs binnen de lespakketten. Deze geven met de inhoud aandacht aan de kernconcepten. De lespakketten kunnen bijvoorbeeld gaan over lichaam, verstand en geest, vreugdevolle liefde en seksualiteit (seksualiteit krijgt nog steeds marginale aandacht binnen ons onderwijs en is nog vaak een biologisch-technisch verhaal!), macht begrijpen, morele economie, verschillen en overeenkomsten tussen mensen, verdraagzaamheid, waardering en respect voor anderen, vreedzame conflictoplossing, creativiteit gebruiken in je werk en in je leven, eerlijkheid en verantwoordelijkheid. Met een open vizier kan er mogelijk ook worden gekeken naar wetenschap, Godsdienst en spiritualiteit.
 
Wellicht dat het een mooie uitdaging is voor onze onderwijskundigen, leraren, en andere beroepsgroepen en specialisten als mensgerichte coaches en ethici om te gaan bestuderen hoe we ‘nog meer goeds’ uit onze jeugd kunnen halen en op die manier de betekenis van het woord samenleving verder kunnen versterken en nog meer inhoud gaan geven. Niet alleen een mooie gedachte en ook een noodzaak!

Trefwoorden:
Onderwijs

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Bart van der Wal, n.v.t.
Het Nederlandse onderwijs is incompleet - 25 augustus 2016
Blijf geloven in het goede van de mens - 15 augustus 2016



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer