Gezondheid
4 oktober 2016 | door: J. Berkelaar, patiënt

Open brief aan Nationale Ombudsman: privacyschendingen overheidsinstanties

Op 20 september 2016 heb ik met een van uw onderzoekers afgesproken dat ik u per brief de meest recente ontwikkelingen zal toezenden met betrekking tot privacyschendingen door overheidsinstanties.

"Het lijkt wel of het ministerie van VWS de vercommercialisering van medische data promoot"

Deze brief zal dan, tezamen met mijn dossier, kenmerk nummer 201510375, in het onderzoeksteam besproken worden, waarna u het besluit zal nemen of u aanleiding ziet om een onderzoek in te stellen naar privacyschendingen door overheidsinstanties.

 

De minister van VWS vermeldt in haar nadere memorie aan de voorzitter van de Tweede Kamer van 23 december 2015, kenmerk 766244-136494-MEVA, om de beveiliging en bescherming van de privacy optimaal te regelen.

 

Deze toezeggingen komt de minister niet na:

 

1. Medische data worden intensiever gekoppeld

Sinds 1 januari 2016 worden medische data intensiever gekoppeld en geanalyseerd. Het gaat over verschillende soorten data. Daartoe heeft minister Schippers een overeenkomst gesloten met vijf partijen, te weten: Zorginstituut Nederland, Vektis, NZa, IGZ en Zorgverzekeraars Nederland. De minister heeft de Tweede Kamer hierover niet geïnformeerd. Volkskrant, Huib Modderkolk, 31 mei 2016 http://www.volkskrant.nl/wetenschap/kamer-niet-ingelicht-over-breder-delen-zorgdata~a4310578

 

2. NZa heeft onrechtmatig medische data van patiënten gedeeld met derden 

Het gaat hier om diagnosegegevens die gedeeld zijn met het ministerie van VWS en het Centraal Planbureau. Artikel Volkskrant, Huib Modderkolk d.d. 31 mei 3016 http://www.volkskrant.nl/wetenschap/zorgautoriteit-deelde-onrechtmatig-medische-data-met-derden~a4311007/

 

3. Polisvoorwaarden van de zorgverzekeraars

In de polisvoorwaarden van zorgverzekeraars is een clausule opgenomen die hen inzage geeft in medische dossiers van verzekerden. Daarmee wordt dossierinzage dwingend aan verzekerden opgelegd. Zo staat bij zorgverzekeraar X in de polisvoorwaarde: “U moet alle informatie geven die wij nodig hebben en medewerking verlenen aan het verkrijgen van deze informatie. Dit is voor onze medisch adviseurs of voor mensen die met de controle of onderzoek belast zijn.” en bij zorgverzekeraar Y: “Wij mogen inhoudelijke controle en fraudeonderzoek uitvoeren als het gaat over de afwikkeling van uw verzekering en uw gegevens in onze administratie. U bent verplicht uw medewerking hieraan te verlenen.”

 

4. Materiële controle en detailcontrole uitgevoerd door zorgverzekeraars

Het wetsvoorstel Technische informatie over de publicatie Wijziging van de Wet marktordening gezondheidszorg en enkele andere wetten in verband met het verbeteren van toezicht, opsporing, naleving en handhaving (33980), is op 13 september 2016 in de Tweede Kamer aangenomen. Hierin is de wettelijke bevoegdheid opgenomen voor zorgverzekeraars tot inzage in medische dossiers van verzekerden (natura- en restitutiepolis) bij detailcontroles wanneer er vermoedens van fraude zijn. Zorgverzekeraars dienen dan wel eerst een stappenplan te volgen om vast te kunnen stellen of er gefraudeerd is. De laatste stap is inzage in het medisch dossier. Er is een informatieplicht naar patiënten achteraf. Het moge duidelijk zijn dat door het uitvoeren van detailcontroles, de privacy van patiënten wordt geschonden. Het is zorgelijk dat het algemeen financieel belang als maatschappelijk belang zwaarder weegt dan het algemeen maatschappelijk gezondheidsbelang en dat is waar het medisch beroepsgeheim voor staat.

 

Sinds de Hoge Raad naar het Sylvia Millecam zaken heeft gewezen, is meer dan ooit duidelijk geworden dat de hulpverlenersstandaard leidend is voor de hulpverlener. Het beroepsgeheim is essentieel en grondleggend voor de kwaliteit van de zorg. Immers zonder het medisch beroepsgeheim is er geen vrije toegang tot de zorg en zal de patiënt wezenlijk informatie aan zijn hulpverlener verzwijgen. Daardoor wordt de kwaliteit van de zorg ernstig aangetast. Los van de juridische consequenties, is dit een wezenlijke aantasting van de ethische normen  van de hulpverlener en artsen in het bijzonder. Bijgevolg zullen de consequenties in economische zin op langere termijn  desastreus zijn, omdat mensen  langer dan goed voor ze is de arts zullen gaan mijden en wantrouwen.

 

5.  Protocol materiële controle

In een brief van minister Schippers d.d. 8 maart 2016, kenmerk 913309-146902-Z, betreffende privacywaarborgen voor de materiële controle, staat vermeld dat de regels voor de materiële controle door Zorgverzekeraars Nederland (ZN) nader zijn uitgewerkt in het daarop gebaseerd Protocol materiële controle:

 

  • een zorgverzekeraar kan door zelfregulering nadere invulling geven aan de op hem rustende wettelijke eisen bij de uitvoering van materiële controle (blz 2);
  • gesteld wordt dat fraudeonderzoek ook een van de materiële controle losstaande aanleiding kan hebben. (blz 10);
  • zorgaanbieders kunnen, op grond van meer specifieke ‘individuele’ in aanmerking komen voor detailcontrole. (blz 11);
  • de detailcontrole mag worden uitgevoerd wanneer er andere signalen zijn dat er toch sprake is van onvoldoende zekerheid (blz 19/20);
  • detailcontrole kan voortvloeien uit de resultaten van de uitgevoerde algemene controle;
  • detailcontrole kan voortvloeien uit de resultaten van de uitgevoerde formele controle;
  • detailcontrole kan voortvloeien uit de statistische analyse en/of verbandcontrole;
  • detailcontrole kan voortvloeien uit signalen met betrekking tot een bepaalde zorgverlener;
  • detailcontrole kan voortvloeien uit afwijkend of onjuist aanvraaggedrag;
  • detailcontrole kan voortvloeien uit signaal van collega’s van de zorgverlener, beroepsorganisatie of inspectie;
  • detailcontrole kan voortvloeien uit een signaal van verzekerden/patiënten;
  • detailcontrole kan voortvloeien uit een signaal van een andere zorgverzekeraar;
  • detailcontrole kan voortvloeien uit een signaal van berichtgeving in de media.”

 

Het Protocol materiële controle maakt deel uit van de Gedragscode verwerking persoonsgegevens dat in samenspraak tussen zorgverzekeraars en Zorgverzekeraars Nederland tot stand is gekomen. https://www.zn.nl/336986126/Document?documentregistrationid=383320065

 

Bovenstaande opsomming geeft bij mij de indruk dat te pas en te onpas detailcontroles door zorgverzekeraars uitgevoerd worden. Tevens blijft het onduidelijk onder welke omstandigheden controles zonder dossierinzage aangewezen zijn en wanneer er tot detailcontrole wordt overgegaan met dossierinzage.

 

6. Medisch adviseur

Zorgverzekeraars voeren de detailcontroles uit onder verantwoordelijkheid van een medisch adviseur. Zorgverzekeraars zijn een commerciële particuliere derde partij. Omdat de medisch adviseur in dienst is van de zorgverzekeraar en geen deel uit maakt van het behandelteam, moet de patiënt altijd om toestemming gevraagd worden om het dossier in te mogen zien.

 

7. Protocol Incidentenwaarschuwingen van verzekeraars

De nonchalance waarmee met persoonsgegevens wordt omgegaan, blijkt ook uit het protocol Incidentenwaarschuwingen van verzekeraars in relatie tot de Wet bescherming persoonsgegevens. Uit de kettingbepaling uit de Wet bescherming persoonsgegevens blijkt dat een deelnemer niet verplicht is om bij de houden aan welke deelnemers persoonsgegevens uit het Incidentenregister zijn verstrekt. Zorgverzekeaars Nederland is een van de deelnemers van het Incidentenregister. https://www.verzekeraars.nl/overhetverbond/zelfregulering/Documents/Protocollen/Protocol_Iincidentwaarschuwingssysteem_Financiele_instellingen.pdf

 

8. Belangstelling commerciële bedrijven in medische data

Tot slot maak ik u er op attent dat de run op de medische data al is begonnen. Ik verwijs u hiervoor naar de uitzending van Nieuwsuur van 2 oktober 2016 waaruit blijkt dat Philips en andere bedrijven  medische gegevens willen exploiteren met medeweten van de minister.

 

De lobby van de topman van Philips bij de Eerste Kamer is daar voorbeeld van. In verband met de behandeling van het wetsvoorstel 33509 in de Eerste Kamer (cliëntenrechten bij elektronische gegevensuitwisseling) heeft de bestuursvoorzitter van Philips namelijk zijn voorkeur uitgesproken voor generieke toestemming en pleit hij voor meer openheid tot patiënteninformatie. http://www.telegraaf.nl/dft/bedrijven/philips/25244235/__Philips_wil_meer_openheid_patientinformatie__.html

 

Het lijkt wel of het ministerie van VWS de vercommercialisering van medische data promoot. Dit blijkt uit de folder van VWS: ‘E-Health, zoveel meer dan alleen techniek.’ In deze folder heeft het ministerie de volgende citaten op laten nemen van een commerciële partij: “Privacy is niet langer meer een issue”; “Hoe zieker een patiënt, hoe minder belangrijk privacyregels worden”, en: “We hebben echt te maken met een privacy maffia. We zijn hierin doorgeschoten. Naarmate een patiënt zieker is, neemt het privacy issue af, dat zien we overal.” https://www.rijksoverheid.nl/documenten/brochures/2016/05/26/e-health-zoveel-meer-dan-alleen-techniek

 

Op dit moment wordt het persoonlijk gezondheidsdossier volop gepromoot. Er wordt gezegd dat het persoonlijk gezondheidsdossier het medisch dossier van de patiënt meer volledig maakt. Maar er zijn veel onzekerheden ten aanzien van de status van het officiële dossier en de aansprakelijkheid van de zorgverlener, er zijn grote privacyrisico’s en commerciële partijen kunnen de patiënt overhalen om hun persoonlijk gezondheidsdossier te delen met alle gevolgen van dien.

 

Tot slot

Ik heb mijn zorgen schriftelijk geuit bij zowel de Tweede Kamer als bij de Eerste Kamer, maar helaas heb ik geen enkele reactie op mijn brieven ontvangen. Daarom hoop ik dat u bereid bent om spoedig een onderzoek in te stellen naar privacyschendingen door overheidsinstanties, waarmee ik verdere aantasting van de privacy van patiënten hoop tegen te gaan.

 

Met vriendelijke groet,

Trefwoorden:
GezondheidPrivacy

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer