Zwarte Piet
8 oktober 2016 | door: Brandon Pakker, Filosoof

Roetveegpiet doet geen afbreuk aan de waarde van het sinterklaasfeest

Dat het sinterklaasfeest een lange traditie heeft lijkt onbetwistbaar. Maar het idee dat dit gegeven op zichzelf een morele rechtvaardigingsgrond voor het behoud ervan zou kunnen bieden, is oppervlakkig en onjuist.

"Het sinterklaasfeest is in de eerste plaats een feest voor het kind."

Het sinterklaasfeest staat weer voor de deur, en dat betekent dat de oneindige discussie over de al dan niet racistische of negatief discriminerende grondslag van het feest wederom hoogtij viert. Voor- en tegenstanders van het feest trachten door diverse argumentaties de traditie van de goedheiligman en diens knechten te rechtvaardigen dan wel te ontkrachten.

 

Maar laat dit feest nu voornamelijk iets zijn voor onze kinderen, en vanuit het perspectief van het kind (en ook diens ouders) doet het er simpelweg niet toe wat voor huidskleur Zwarte Piet heeft, of hoe de beste knecht zich verhoudt tot Sinterklaas. Laten we daarom ophouden met de oneindige discussie en inzien dat de waarde van het kinderfeest ligt in de beleving van het samenzijn en het genieten van elkaar.  

 

Water bij de wijn doen

Dr. Aart G. Broek schreef onlangs dat tolerantie impliceert dat we moeten accepteren dat er altijd uitingen zullen zijn die we aanstootgevend vinden, en dat het verdragen hiervan het doenlijk maakt om met elkaar te overleven in de samenleving. Hier is zeker wat voor te zeggen. Feit blijft dat wat men aanstootgevend acht van subjectieve aard is: daar waar een satirische afbeelding van een heilige profeet een uiting van humor is voor de een, is het volstrekt aanstootgevend voor de ander.

 

Maar het is een misvatting wanneer Broek stelt dat het streven zou zijn om het sinterklaasfeest voor iedereen te laten zijn. Het sinterklaasfeest is bij uitstek een kinderfeest, en vanuit het perspectief van het kind betekent water bij de wijn doen inzien dat het voor de beleving van het sinterklaasfeest niets uitmaakt hoeveel roetvegen Zwarte Piet op zijn gezicht heeft. Water bij de wijn doen betekent inzien dat een eenvoudige aanpassing van het uiterlijk van Zwarte Piet en diens relatie tot Sinterklaas een tegemoetkoming is aan een deel van de Nederlandse bevolking, en dat dit ook voor de ouder geen afbreuk doet aan de waarde van het sinterklaasfeest.

 

Racisme en discriminatie

De betekenis van de termen racisme en discriminatie zijn niet identiek. Discrimineren of onderscheid maken doen we voortdurend en is niet per se afkeurenswaardig te noemen. Racisme is in abstracto wel afkeurenswaardig te noemen, omdat dit discriminatie op grond van irrelevant geachte factoren inhoudt. Racisme impliceert per definitie een vorm van discriminatie, maar niet vice versa. Artikel 1 van de Nederlandse Grondwet bepaalt dat een ongelijke behandeling in gelijke gevallen op grond van irrelevant geachte factoren (zoals ras of geslacht) strafbaar is en als ongerechtvaardigde vorm van discriminatie moet worden beschouwd. Discriminatie op grond van ras (racisme) is daarmee per definitie strafbaar.

 

Wanneer iemand iets aanstootgevend vindt vanwege een vermeende racistische of negatief discriminerende grondslag moet dit redelijkerwijs vastgesteld kunnen worden. En dit is in het geval van het sinterklaasfeest wel degelijk beargumenteerd. Zie bijvoorbeeld het volgende rapport: http://tbinternet.ohchr.org/Treaties/CERD/Shared%20Documents/NLD/CERD_C_NLD_CO_19-21_21519_E.pdf. En ook: https://www.mensenrechten.nl/toegelicht/zwarte-piet-0.

 

Het is in die zin onjuist en wat flauw om de redelijkerwijs aangetoonde grondslag van het sinterklaasfeest te bagatelliseren door een onhoudbare analogie met een stoplicht aan te halen. De verschillen tussen de uitingen en verhoudingen die het sinterklaasfeest typeren en de functie van het stoplicht zijn zo evident dat het niet benoemd hoeft te worden. Bovendien blijft de waarde van het sinterklaasfeest door de nodige aanpassingen behouden, in tegenstelling tot de consequenties voor de verkeersveiligheid ‘door de aanstootgevende straatverlichting te verbannen’.

 

Traditie alleen snijdt geen hout

Dat het sinterklaasfeest een lange traditie heeft lijkt onbetwistbaar. Maar het idee dat dit gegeven op zichzelf een morele rechtvaardigingsgrond voor het behoud ervan zou kunnen bieden is oppervlakkig en onjuist. Er zijn talloze tradities te bedenken die de huidige overgrote meerderheid van de Nederlandse bevolking moreel laakbaar zou noemen. Het onveranderlijke aan de mens is nu juist dat zij veranderlijk is, en het is dit gegeven dat ons dwingt om tradities—die statisch zijn—voortdurend te herwaarderen. Een traditie waaruit blijkt dat het racistische of negatief discriminerende elementen bevat past niet binnen de huidige kaders van moraliteit. En zelfs wanneer het sinterklaasfeest in de praktijk geen negatieve elementen bevat kan men zich terecht afvragen hoe relatief kleine aanpassingen afbreuk doen aan de positieve beleving ervan.

 

Een feest voor het kind én de ouder     

Het sinterklaasfeest is in de eerste plaats een feest voor het kind. Het aanpassen van de uitingen en verhoudingen van het traditionele feest zal vanuit het perspectief van het kind niets uitmaken: het blijft immers een feest waarin men simpelweg samenkomt en van elkaars bestaan geniet. Omdat de waarde van het feest nu juist daarin gelegen is, doen de genoemde aanpassingen geen afbreuk aan de positieve beleving van het kind of dat van de ouders. Een glimlach van uw kind in het bijzijn van een gelijkwaardige en met enkele roetvegen bedekte Piet blijft immers de mooiste glimlach in de wereld. 

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer