Zwarte Piet
25 november 2016 | door: Carlo Strijk, Executive Trainer en (tv)Coach

Makkers, staakt uw wild geraas

De Nederlandse taal draagt niet bepaald bij aan de-escalatie van de zwartepietendiscussie. Daarom is het eerder tijd voor een taalpolitie dan voor een racismepolitie.

"Taalelite, til het racismedebat een treetje hoger"

Met tranen in de ogen volg ik wat begon als een debat over Zwarte Piet. Het is niemand ontgaan dat deze discussie verworden is tot een bittere strijd over racisme en zelfs, op sociale media, een gevecht op leven en dood. Ik ben geboren in Den Haag, 50 jaar geleden. Ik was de allereerste gekleurde tv-presentator in Nederland, met op prime time zaterdagavond een eigen show op RTL5. Ik ben dus net als Sylvana Simons een ‘gekleurde ervaringsdeskundige' - hoewel veel media eerder over 'zwarte' zouden spreken.

 

In dit artikel kies ik bewust geen kant, ook al richt het debat zich tegen haar op een manier die je je ergste vijand nog niet zou toewensen. De doodsverwensingen op social media zijn verwerpelijk. Maar ik snap de onderliggende angsten en vragen van de witte bevolking goed. Alleen wordt het thema vanuit angst en woede bekeken - aan beide kanten van het verbale slagveld. Ik doe dan ook een oproep aan iedereen die iets vindt over Zwarte Piet om daarbovenuit te stijgen. Makkers, staakt uw wild geraas.

 

Zwart = slecht

We moeten hiervoor terug naar de kern van onze taal, het Nederlands. Daar zitten de problemen ingebakken. Onze taal is doordrenkt met woorden en uitdrukkingen die 'zwart' als slecht voorstellen. Alles wat zwart is heeft een negatieve connotatie in de taal die wij, van klusjesman tot premier, gebruiken zonder er erg in te hebben, en die wij hebben geleerd, thuis en op school.

 

Zolang we ons niet gaan realiseren dat we aan die basis van die taal moeten schaven, blijven Zwarte Piet en andere debatten over racisme symptoombestrijding. Sta eens stil bij deze woorden die we gebruiken zonder dat we er erg in hebben:

  • iemand zwart maken
  • zwart-witdenken 
  • zwartkijker
  • zwart werk
  • zwart geld
  • het is een zwarte dag voor...
  • op de zwarte lijst staan
  • een zwarte bladzij in de geschiedenis...
  • negeren (komt van Neger-en)

 

Van jongs af aan leren we een gevoel te hebben bij bepaalde woorden en die woorden hebben voor ons dan, door dit referentiekader, een bepaalde 'waarde’, lees: betekenis. Als je op IJsland zegt: Het wordt 15 graden morgen, gaat iedereen daar naar het strand van vreugde. Maar als je op Curaçao zegt: Het wordt 15 graden morgen, dan pakt iedereen zijn zuidwester. Ook bij 'zwart' hebben we een bepaalde waarde. Een negatieve waarde, welteverstaan. Zwart betekent volgens Wikipedia 'de kleur die men waarneemt als een voorwerp helemaal geen licht weerkaatst of uitstraalt'. Donkergekleurde mensen 'zwarten' noemen, zorgt ervoor dat velen er een negatief gevoel bij hebben.

 

Veel mensen zien hun eigen frame niet

In vakliteratuur heet dit 'linguïstisch relativisme'. In onze hersenen hebben we een softwarepakket dat van kinds af aan bepaalt hoe we naar thema's als 'zwart' kijken, en wat we erbij voelen. Dit is ons ’belief system’ of referentiekader en dat kan worden beïnvloed. Dat wordt ook wel ‘framen' genoemd. Veel mensen in de zwartepietendiscussie zeggen dat ze helemaal geen negatief beeld hebben van Zwarte Piet. Of van zwarte Nederlanders - die zelf liever spreken over 'gekleurde' Nederlanders. Dat kan komen doordat ze hun eigen frame niet zien.

 

Daarom doe ik hierbij een dringende oproep aan deskundigen en Neerlandici: Maak een begin met het herijken van het woord 'zwart' in onze taal, onze taallessen en onze taalboekjes. Dat zal niet gemakkelijk zijn, maar het is naar mijn stellige overtuiging wel het juiste beginpunt. We hebben geen 'racismepolitie nodig’, maar een ‘taalpolitie'. Want als we dat niet doen zal het Nederlands, onbedoeld, tot verdere polarisering in de samenleving leiden. 

 

Taalelite, pak de handschoen op

Ik verlang naar de tijd dat we elkaar rond Sinterklaas op straat niet schichtig hoeven aan te kijken of het verklede Pietje door de beugel kan. Dat we weer in liefde een gezellig feest kunnen vieren. Die tijd zal nog wel even op zich laten wachten met dit voorstel. Ik kijk daarom nu naar de taalelite van Nederland. Politiek, journalisten, taalpuristen, leraren en faculteiten Nederlands: pak de handschoen op. Ga in dialoog over ons taalgebruik, niet alleen op sociale media, maar overal, van kinds af aan.

 

We hebben niet alleen taaltechnici nodig die ‘Groene Boekjes’ produceren en daarmee alleen 'A' zeggen. We hebben mensen nodig die ook ‘B’ durven zeggen en dít debat durven voeren. Zodat we volgende generaties er niet mee hoeven op te zadelen.

Trefwoorden:
Zwarte Piet

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Carlo Strijk, Executive Trainer en (tv)Coach
Makkers, staakt uw wild geraas - 25 november 2016



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer