Media
7 december 2016 | door: Dave Boots, Lamaverzorger en hobby-schrijver

Gevestigde media: verbeter de wereld, begin bij jezelf

Al te negatieve berichtgeving over vluchtelingen of islam wordt vaak afgedaan als overdreven, als "nep-nieuws", maar de gevestigde journalistiek moet niet verzuimen ook eens naar zichzelf te kijken.

"De rechtse sceptici hadden toch iets meer gelijk dan menigeen dacht"

Gezien de kleine verschillen waarmee Trump won van Clinton”, zo citeerde de NOS onlangs een Google-topman, “bestaat de kans dat zogenoemd nep-nieuws invloed heeft gehad op de verkiezingsuitslag”. Niet niks, lijkt me, maar wat is dat eigenlijk, nep-nieuws? Wordt er puur mee gedoeld op het gebruikelijke complotgezwets (ufo's, de moord op Kennedy, aspartaam, chemtrails) of reikt de definitie verder?
 
Een van de meestbesproken grote politieke thema's momenteel is het vluchtelingenvraagstuk. Zowel de gevestigde media als de “niet-gevestigden” raken er niet over uitgepraat en -geschreven. Of de islam, ook zo'n onderwerp. De traditionele kranten en talkshows wentelen zich in de regel in nuance, en draaien zich graag nog een keertje om in de behaaglijkheid van hun eigen ideologische status-quo. De islam is een religie als alle andere, racisme dé oorzaak van allerhande spanningen en Europa de enige uiteindelijke oplossing – dat idee. Het internet daarentegen, variërend van GeenStijl tot “rechtse” twitteraars en een paar overenthousiastelingen (of "gevaarlijke racisten", zoals ze ook wel worden genoemd), denken daar dikwijls aanmerkelijk anders over. Het mohammedanisme is geen geloof á la het christendom of boeddhisme, maar een ronduit gevaarlijke ideologie, de racisme-discussie is volledig doorgeslagen en de EU een gedrocht waar we zo snel als mogelijk vanaf moeten – dat werk.
 
Bij de gevestigde media vinden ze het negativisme van die “niet-gevestigden” maar niks. Het is op z'n minst overtrokken of populistisch en op z'n ergst haatzaaierig, xenofoob of fascistisch. Bovenal echter, zo klinkt het vaak, is het feitenvrij. Wapperend met de Washington Post, de Le Monde of de Frankfurter Allgemeine (clubblaadjes van de gevestigden) betogen de stamgasten van Pauw en De Wereld Draait Door dat het gros van de moslims geen aanslagen pleegt, de statistieken niets te melden hebben over een toename aan criminaliteit na de vestiging ergens van een asielzoekerscentrum en dat Brussel, middels de door haar mogelijk geworden handel, Nederland juist zo dolletjes veel óplevert. Moraal van hun verhaal: luister niet naar de GeenStijlen van deze wereld. Ze overdrijven en zeggen dingen die niet kloppen. Hun nieuws, zogezegd, hun scherpe stukjes, is geen gewoon nieuws, maar vals nieuws, nep-nieuws.
 
Het is een staaltje belerendheid waar enerzijds natuurlijk niets mis mee is (wie kan er nou tegen het pleiten voor feiten zijn?), maar, zo luidt nu de vervolgvraag, nemen de dames en heren factcheckers, bij het ageren tegen dees of geen, hun eigen krantjes en programmaatjes óók even mee? Want om nou te zeggen dat die altijd alles onverbeterbaar perfect doen...
 
Neem de Amerikaanse verkiezingen. We hebben maanden en maanden gehoord, van de ene na de andere duider of deskundige, dat Trump niet eens in de búúrt van een overwinning zou komen. Zo zei NRC's Guus Valk over The Donalds ambitie voor de Republikeinse nominatie dat hij “absoluut geen kans” zou maken (let wel: dat ging dus nog slechts om de Republikeinse nominátie), maar inmiddels, nu de stembusgang er alweer een maand opzit, weten we wel beter. Het onmogelijk geachte bleek toch niet zo onmogelijk als de hooggeleerde experts dachten. Of neem oud-minister Ben Bot, die, zo schreef NRC februari dit jaar, “vreest dat in Europa een situatie zoals in 1939 dreigt wanneer Nederlandse kiezers het associatieverdrag met Oekraïne afwijzen”. Is dat niet minstens zo overdreven, of zelfs apocalyptisch, als de toon die men GeenStijl doorgaans verwijt? En wat te denken van terrorismedeskundige professor doctor Beatrice de Graaf, die ons op 11 november vorig jaar (nota bene 2 dagen voor de aanslagen in Parijs!!) geruststelde dat IS, ik citeer, “zijn mensen juist niet mee[stuurt] met de vluchtelingen”. Het is een citaat afkomstig uit een nieuwsbericht van de website van nota bene de Universiteit Utrecht (toch zo ongeveer het totaal tegenovergestelde van ongefundeerd nep-nieuws, zou je zeggen), maar inmiddels, een jaar verder, zijn de kaarten behoorlijk gekeerd. Volgens de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding, zo weten we sinds medio dit jaar, “zijn [er] wel degelijk terroristen meegekomen in de vluchtelingenstroom van vorig jaar”. Ofwel: de professor doctor zat ernaast. En de rechtse sceptici, die de volksverhuizing vanuit de Levant van meet af aan niet erg zagen zitten, hadden toch iets meer gelijk dan menigeen dacht.
 
Ageren tegen nep-nieuws, hoe je zulks verder ook definieert, is prima, en een debat mét feiten zonder meer vruchtbaarder dan eentje zónder. Het gepreek van de Pauwen en NRC'en van deze wereld is wat dat betreft dan ook verder prima, maar let op: het is ook een beetje als wijzen op andermans taalfouten. Je hebt misschien gelijk, maar zolang je ze zelf ook maakt kun je beter niet ál te belerend van de toren blazen. Of, zoals het cliché dan zo mooi zegt: verbeter de wereld, begin bij jezelf.

Trefwoorden:
Media

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 46
Een zuiver debat bestaat niet
> Meer