Gezondheid
8 januari 2017 | door: Josha Zwaan, schrijver en schrijfdocent

Paniek zaaien over antidepressiva helpt niet

Antidepressiva zijn nutteloos en schadelijk. De stelligheid van het artikel in de Trouw van zaterdag 17 december suggereert dat mensen zoals ik zich laten bedriegen door huisartsen en psychiaters.

"De overdosis empathie en verdriet die ik zonder medicatie ervaar is dankzij cognitieve gedragstherapie en met medicatie op een niveau dat functionele acties bevordert"

Slechts 2 procent van de patiënten die antidepressiva slikken heeft er echt baat bij. Voor de andere 98 procent is deze medicatie verslavend en heeft ernstige bijwerkingen. De woorden staren mij beschuldigend aan.

 

De oude overtuiging dat gebruik van antidepressiva onzin en zelfs schadelijk is steekt bij mij meteen de kop weer op. In een groot artikel dat ik in 2015 schreef over mijn moeizame worsteling met somberheid en angst - de weg naar het gebruik van antidepressiva die ik 25 jaar lang niet in wilde slaan - (Voelen kon ik het niet meer in De Verdieping dd. 24 maart 2015) vertelde ik over de schaamte rondom mijn ‘gebruik’. Een schaamte die ik bleek te delen met duizenden. De afgelopen jaren gaf ik naar aanleiding van het verschijnen van Dwaallicht, een roman over leven met angst en depressie, tientallen lezingen en ging steevast in gesprek met het publiek over die schaamte, over het gebrek aan openheid, over hoe het er in onze binnenwereld uitziet en wat we nodig hebben om die wereld wat lichter te maken. Soms ook met pillen.

  

Inmiddels weet ik van tientallen mensen dat ze antidepressiva slikken en dat in hun omgeving bijna niemand dat weet. Ook in mijn eigen omgeving weet niet iedereen het, niet omdat ik het niet vertel maar omdat men geneigd is het te vergeten. Het gaat immers zo goed met mij. Dan zal ik wel niets meer nodig hebben.

 

Een zoektocht van drie jaar

Nog maar vier weken geleden besloot ik samen met mijn psychiater dat de huidige dosis fluoxetine (30 mg) die ik slik, de juiste dosis lijkt te zijn. Na drie jaar zoeken, uitproberen, ook weer afbouwen, - wat niet zoals in de publicaties gesuggereerd wordt, met afkickverschijnselen gepaard gaat, maar na een aantal maanden gewoon weer de oude somberheid en geprikkeldheid oplevert, het mij vertrouwde ‘geen zin meer om te leven gevoel’ -, constateerden we een zeker evenwicht dat nu al een langere periode standhoudt. Mijn angsten zijn gereduceerd tot een niveau waarop ik kan oefenen met alles wat ik via cognitieve gedragstherapie geleerd heb, mijn stemming is opgewekt, maar niet vlak, de overdosis empathie en verdriet die ik zonder medicatie ervaar is met medicatie op een niveau dat functionele acties bevordert om het leed van dichtbij en ver weg te bestrijden en toch ook te genieten van de goede dingen van mijn bestaan.

              

Met pijn in mijn hart nam ik afscheid van mijn psychiater. Drie jaar lang had ik diepgaande gesprekken met haar en zochten we samen naar wat mij zou kunnen helpen het leven dat ik van kinds af aan als te zwaar ervoer, voluit te leven. Niks makkelijk pillen voorschrijven. Niks weinig tijd. Ik kon mailen op elk moment van de dag en kreeg altijd snel antwoord en bellen in noodsituaties kon ook. Nu het goed met mij gaat is deze zorg te duur en niet meer nodig. Mijn huisarts is goed op de hoogte, zij neemt het over, mocht het ooit weer nodig zijn is de lijn naar de specialistische GGZ zo weer gelegd.

 

Allemaal verbeelding

Nu lees ik dat het allemaal onzin is. Dat maar 2 procent van de mensen gebaat is bij antidepressiva. Het zou wel heel wonderlijk zijn als ik tot die 2 procent behoor. En al die mensen die ik inmiddels ken, die eindelijk functioneren, niet meer met voortdurende dips, maar met meer continuïteit sinds ze zich hebben neergelegd bij de noodzaak van het slikken van medicatie. Onze pogingen om wat opener te zijn daarover lijken onnozel nu er in de krant staat dat we ons hebben laten belazeren door de farmaceutische industrie en onze verblinde psychiaters.

 

Begrijp me goed. Ook ik ben voor terughoudendheid bij het voorschrijven van psychofarmaca. Zeker de vlucht die het voorschrijven van Ritalin genomen heeft baart ook mij zorgen. Het gemak waarmee andere hulpbronnen niet onderzocht en uitgeprobeerd worden is in veel gevallen onzorgvuldig en ik ken ook veel voorbeelden van de schadelijke effecten van te snel voorschrijven van medicatie.

          

Maar het verwijt van onzorgvuldigheid en selectiviteit in het omgaan en publiceren van onderzoeksresultaten door de farmaceutische industrie, is net zo goed van toepassing op het artikel op de voorpagina van Trouw en het interview met arts en epidemioloog Dick Bijl.

 

‘Antidepressiva zijn nutteloos en schadelijk.’ 

Waar is de nuance gebleven? In plaats te spreken van de woorden van dhr. Bijl, worden  in de kop en in het samenvattende kader, de genoemde cijfers en bezwaren als waarheid gepresenteerd. En als om het waarheidsgehalte van de kop te benadrukken volgt nog een stellig interview met Dick Bijl en een iets genuanceerder essay van Willem Schoonen, maar toch met min of meer dezelfde strekking. Dat er meer onderzoek en meer openheid over de bijwerkingen en nadelen van het gebruik van psychofarmaca nodig is wordt al meer dan een decennium steeds harder geroepen en ik ben het daar heel erg mee eens. Dat praten, aandacht en hardlopen vaak even helpend of helpender is dan pillen zal ook ik niet ontkennen. Maar soms is de bodem zover onder je weg gezakt dat er om aan praten en hardlopen toe te komen, eerst een basis van medicatie nodig is.

 

En hoe helpend is het als je een van die miljoen antidepressiva-gebruikers bent om te lezen dat het allemaal alleen maar schadelijk is? Dat het effect dat jij denkt te bemerken alleen maar te danken is aan het placebo-effect? Kortom: dat je het je allemaal maar verbeeldt?

 

Mijn psychiater: ‘het strookt niet met de feiten’

Ik mail mijn psychiater en vraag haar naar haar mening. Zij reageert per omgaande dat met name de stelling: “zelfs een echte depressie heeft, met uitzondering van de zware vormen, in de regel geen ernstig beloop” niet strookt met de feiten. Die zin suggereert dat het slechts om een zeer kleine groep gaat, waarbij de wanhoop groot is. Daarmee bagatelliseer je de lijdensdruk bij heel veel mensen. De laatste jaren is bovendien aangetoond dat depressie tendeert naar chronisch worden. Het suïciderisico bij depressieve stoornissen is hoog (er worden cijfers genoemd van 15%).

 

In de Specialistische GGZ, waar mijn psychiater werkt, worden tegenwoordig geen lichtere, korte depressieve of angstbeelden meer gezien. Deze psychiaters zien alleen maar die ernstige groep stemmings- en angststoornissen. Eerste keus interventies, zoals psycho-educatie en cognitieve gedragstherapie hebben dan reeds plaatsgevonden in de andere zorgechelons, zonder (voldoende) effect. Zij benadrukt dat ook haar ervaring leert dat antidepressiva niet bij iedereen werken en dat er natuurlijk een placebo-element is (dat is bij inname van een paracetamolletje ook het geval), maar dat een aanzienlijk deel van de mensen (en dat zijn er vele malen meer dan slechts 2 procent) er baat bij heeft. 

 

Depressie is geen griepje

De reacties van huisarts  Jako Burgers en hoogleraar psychiatrie Damiaan Denys in de Trouw van 19 december sluiten aan bij die van mijn eigen psychiater. Oorlogstaal, noemt Denys de woorden van Bijl.  Paniek zaaien, zou ik eraan toe willen voegen. Paniek zaaien bij mensen die toch al niet zo zeker zijn van hun zaak. Een angststoornis en/of depressie is geen griepje. In mijn geval heeft het mijn leven decennia lang met grote regelmaat ernstig verstoord. Het helpt in ieder geval niet als deskundigen in het publieke debat met groteske aantallen gaan schermen en elke nuance uit het oog verliezen. 

   

Josha Zwaan schrijft romans, non-fictie en artikelen. Haar derde roman Dwaallicht (2015) heeft als thema leven met angst en depressie.

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Josha Zwaan, schrijver en schrijfdocent
Paniek zaaien over antidepressiva helpt niet - 8 januari 2017



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer