Geschiedenis
5 april 2017 | door: Dannie Klompsma, Vader

Niet alleen joden en christenen hebben de Nederlandse traditie gevormd

Waarom wordt de Nederlandse traditie zo verbonden met de joodse en christelijke religies? Er zijn meer vormende levensvisies die mede aan de basis hebben gestaan van de Nederlandse traditie.

"Zijn woorden als algebra, shoarma en alcohol dan Friese leenwoorden?"

Ik las vandaag het artikel Wat vinden joden van de term joods-christelijk?, van schrijver Jesse Voorn, in Zaman Vandaag.

‘Joods’ niet politiek gebruiken

Het is een interessant stuk waarin vier Nederlandse joden op deze vraag een antwoord geven. Iedereen worstelt met het begrip. Uiteraard hangt alles af van de definitie. En die is eigenlijk bij geen van vieren echt duidelijk.

 

De rode draad bij alle vier geïnterviewden is dat ze het vermoeden hebben dat de term de laatste jaren zo ‘in’ is geraakt, om juist een mening te hebben over de islamitische groep in Nederland. Om bijvoorbeeld aan te geven dat de Nederlands-islamitische groep (nog) geen aandeel had in wat nu ‘de Nederlandse traditie’ is. En misschien sterker, om de joods-christelijke en islamitische tradities als twee elkaar uitsluitende grootheden te zien.

 

Ook kan de term joods-christelijk zelfs gebruikt worden om aan te geven dat islamieten bij uitstek geen positieve bijdrage hebben geleverd aan de Nederlandse traditie. Alsof woorden als algebra, shoarma en alcohol Friese leenwoorden zijn. Tegen dat ‘politieke gebruik’ van de term verzetten vier joden zich in het artikel.

 

Historisch bijgedragen of niet?

Historisch kun je duiden welke invloeden van gedachtengoed de 'mainstream Nederlandse traditie’ hebben gevormd. Maar dat zijn méér levensvisies dan alleen de joodse en de christelijke. Beide hebben duidelijk bijgedragen aan de huidige Nederlandse traditie en cultuur en van daaruit de geldende normen en waarden. De vele Jiddische woorden in het Nederlands en zeker ook de Tenach, ofwel wat ook wel ‘Het Oude Testament’ wordt genoemd, zijn duidelijke vormen van invloed. Joden en christenen claimen te leven vanuit -wat ik dan maar zal noemen- een 'Bijbels perspectief'. Dat die twee niet altijd even vredig en evenredig naast elkaar konden bestaan, is bekend. Maar doet niets af aan het feit dat ze er beide wel degelijk waren en zijn. En al vele eeuwen!

 

In die zin is het ook historisch correct. Het boedhisme, hindoeisme en confucianisme hebben bijvoorbeeld beduidend minder bijgedragen aan de huidige Nederlandse traditie.

 

Bijdragen vergeten?

Maar wat mij verbaast, is dat de bedenker van de term joods-christelijk (wie was dat eigenlijk?) een aantal voor de vorming van de Nederlandse traditie zeer belangrijke levensvisies onbenoemd laat.  

 

Die huidige traditie is namelijk ook in belangrijke mate medegevormd door, om te beginnen, het humanisme. Deze, in de 14e eeuw opkomende, belangrijke traditie-vormende beweging heeft een grote invloed gehad op het denken in o.a. Nederland. Zij heeft de voornoemde religies zelfs danig beinvloed in haar huidige verschijningsvormen. Dat deden trouwens ook de marxistische levensvisies. Ik gebruik hier opzettelijk de meervoudsvorm, omdat ik hier voor het gemak alle aan het marxisme ontsproten visies reken, zoals het socialisme en het communisme. Onder christelijk worden immers ook alle christelijke denominaties gerekend.

 

Daarnaast heeft het liberalisme ook een belangrijk stempel gedrukt op de Nederlandse waarden, normen en vormen. Deze drie laatste levensvisies hebben met name de laatste eeuwen een belangrijke invloed gehad op het denken in de theologische Nederlandse levensvisie-bewegingen, het jodendom en het christendom. Zoals deze religies, schetsen ook de niet-religieuze levensvisies idealen over waar de mens- en de mensheid naar zouden moeten streven.

 

En laten we dan het islamitische volksdeel ook niet vergeten nu. Immers de invloed van Nederlandse islamieten als Ahmed Aboutaleb, Khadija Arib en Atilay Uslu krijgen de laatste decennia duidelijk vorm.

 

Nederlandse ‘joods-christelijk-humanistisch-marxistisch-liberaal-islamitische traditie’?

Zouden we daarom misschien moeten spreken van de Nederlandse ‘joods-christelijk-humanistisch-marxistisch-liberaal-islamitische traditie’? Dit in historische en extensieve volgorde.

 

Wel, om een efficiency-slag te maken zouden we de religies onder de sticker ‘confessionalisme’ kunnen pakken, om de religieuze beinvloeders aan te geven. Dan zouden we misschien het humanistisch, marxistisch en liberale gedachtengoed en hun invloed op de vorming van onze traditie, als ‘sociaal-liberaal’ kunnen betitelen?

 

Tekortdoen

Van de joods-christelijke traditie zijn we dan nu uitgewaaiderd naar een bredere beinvloedingshistorie.  Om elk risico te vermijden noemen we de Nederlandse traditie dan ‘sociaal-liberaal confessionalisme’ . Oké? Hebben we het dan voor iedereen goed gedaan?

Waarschijnlijk niet. Maar ik vind dat we met alleen de term joods-christelijk de vorming van de Nederlandse traditie echt tekort doet. 

 

Dannie Klompsma en zijn gezin hebben Nederland verruild voor New York. Als orthodox-joodse Nederlander neemt hij de verschillen waar in hoe Europeanen en Amerikanen omgaan met religie en andere sociaal-maatschappelijke elementen.  

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer