Onderwijs
8 mei 2017 | door: Niels Lievens, Leerkracht

We moeten jongeren op een rationele manier de maatschappij leren kennen

Het verzamelen van ‘onjuiste informatie’ en ‘kort-door-de-bocht denken’ vormt terug de nieuwe rage. Laten we dus die ‘wil tot kennis’ proberen te activeren bij jongeren. Laten we wat licht binnenvallen in de vaak eentonige kamer. 

"Geen dogmatisch of geconditioneerde papegaaien, maar leergierige en bewuste burgers van en voor de wereld."

Vrij van zinnige is het vrij zijn van ons eigen weldenkende, verstandig opgebouwde mening. Het vergt tijd en mogelijks ook wat kopzorgen, maar het duwt ons wel weg van het stereotype, irrationeel en bovenal onjuist denken. Als dat geen waarde is die we onze kinderen, leerlingen willen meegeven, dan zijn we vandaag niet bezig aan morgen.

 

In amper twee uur per week probeer ik de leerlingen duidelijk te maken welke essentiële waarde bovenstaand geheel is. Tijdens de lessen niet-confessionele zedenleer is er ruimte om op een objectieve manier na te denken over het maatschappelijk reliëf. Een reliëf dat niet vlak is, maar een wirwar van samenkomende elementen. Aan de hand van een dosis gezond kritisch zijn en een portie nuance komen we al een stuk verder om te leren begrijpen wat we zien.

 

Vertrekken vanuit respect naar een mening, wetend dat een mening ook onjuist kan zijn

‘We hebben allemaal een mening en die is altijd juist’, ‘Ieder zijn mening, ieder zijn waarheid’. Deze en gelijkaardige uitspraken zullen de relativisten onder ons erg graag lezen. Het staat buiten kijf dat we te allen tijde respect moeten hebben voor ieders mening, maar het staat los van voorgaand feit dat die mening ook juist is. Een mening –die overigens bijna altijd subjectief gekleurd is- draagt altijd wel persoonlijke waarden en normen. Een mening stelt jezelf voor. Zeggen dat ‘iedereen zijn mening, iedereen zijn waarheid’, is een dooddoener en biedt ons geen verdere discussie.

 

Als we ons als ouder, voogd, opvoeder of leerkracht de vraag willen stellen hoe we kinderen kunnen begeleiden tot vrije van zinnige wereldburgers dan lijkt het mij ten eerste belangrijk om te definiëren wat die ‘vrije van zinnige’ is. Het is iemand die op een respectvolle en assertieve manier durft een mening te formuleren die aansluit aan zijn wereldbeeld. Deze zijn meestal gebaseerd op diens waarden en normen. Het is vooral ook iemand die weet dat wat hij/zij denkt niet altijd juist is. Een mening is misschien wel subjectief, maar is daarom niet altijd juist. Het weten dat iets wat je denkt ook onjuist kan zijn, is niet evident. Het druist in tegen onze eigenheid en vaak ook tegen ons egoïstisch kruispunt, binnenin onszelf. Het zorgt voor een broodnodige botsing waarbij we stilstaan bij het feit dat ons denken zeker niet feilloos is.

 

Gezond kritisch zijn

Willen we jongeren begeleiden tot vrije van zinnige wereldburgers dan is het beter om hen een beeld te geven zonder al te veel fantasie of alternatieve antwoorden die eigenlijk niet echt een meerwaarde bieden en waarbij ze later toch enkel maar tegen een volledig ander antwoord botsen. Het gezond kritisch zijn begint bij het leren nuanceren van informatie die we via verschillende vormen van media binnenkrijgen. Niemand is immuun voor desinformatie, complotdenken of onvoldoende nuanceringen zoals in krantenartikelen en nieuwsberichten.

 

Maar het is volgens mij wel onze plicht om bij anderen die bedekte ‘wil tot kennis’ te activeren, zodat we meer en meer licht krijgen doorheen de sluier der onwetendheid. Wees gerust, leren nadenken doet geen pijn en een turf lezen om je te informeren bijt niet.

 

Het is dan ook onnodig om jongeren te belasten –ik ging zeggen indoctrineren, maar dat klinkt zo aanvallend- met onwaarheden, zoals; ‘homeopathie werkt, kijk maar naar oma’ of het kort-door-de-bocht-denken zoals, ‘alle allochtonen zijn profiteurs’. Dit zijn extreem zware claims die kinderen uit de mond van ouders, vriendjes, sportleiders of eender welke voorbeeldfunctie zullen aannemen als waarheid en dan sta ik daar, als een eeuwige sceptische betweter en kost het mij bloed, zweet en tranen om die discriminerende, onjuiste en onlogische gedachten te filteren en te nuanceren bij jongeren.

 

Ik wil hier zeker zelf niet de fout maken door te veralgemenen dat alle jongeren rondwandelen met onjuiste uitspraken die bol staan met drogredenen, maar het valt mij op dat er veelal gejongleerd wordt met onjuiste kennis. Het verzamelen van ‘onjuiste informatie’ en ‘kort-door-de-bocht denken’ vormt terug de nieuwe rage. Het brengt denkers uit elk tijdsgewricht tot de vaststelling dat jammer genoeg telkenmale de industrie van de gemakzucht het denken tracht te infecteren. Laten we dus die ‘wil tot kennis’ proberen te activeren bij jongeren. Laten we wat licht binnenvallen in de vaak eentonige kamer. 

 

Laten we hiernaast ook durven onze eigen met-de-paplepel-ingegoten waarden in vraag stellen.

Geen dogmatisch of geconditioneerde papegaaien, maar leergierige en bewuste burgers van en voor de wereld.

 

Ook is het belangrijk dat we de jongeren niet belasten met onwaarheden of onjuiste elementen inzake godsdienstbeleving. Een vrije van zinnig kind krijgt de kans om zelf op zoektocht te gaan naar wie hij of zij is en waar hij of zij staat in het leven. Als ouder, voogd en leerkracht moeten we hiervoor respect hebben en jongeren niet (on)bewust voorleven naar een bepaalde levensbeschouwing. Naast het ontnemen van de vrijheid ontneem je de jongere ook kansen om zelf vragen te stellen.

 

Buiten het spirituele heeft godsdienst een slechts kleine meerwaarde in het leven. Sterker nog; het gaat voorbij aan de meerwaarde van het leven. Het wandelt als het ware weg van het in je leven zijn. De factor die meespeelt in de populariteit van verschillende geloofsovertuigingen komt grotendeels omdat het op een zeer goedkope en veelal toegankelijke manier antwoorden biedt op moeilijke levensvragen. Maar in realiteit is het slechts een illusionaire toevluchtsoord die ons enkel maar verder drijft buiten ons zijn in deze wereld.

 

Het vooropgesteld doel, waarmee ik deze opinie gestart ben, is een zeer onschuldig, maar cruciale bekwaamheid aan te leren: namelijk jongeren op een objectieve, rationele en ondogmatische manier de maatschappij te leren kennen en diens verschillen. Een maatschappij die een complexe, aaneengegroeide geschiedenis kent. Dit aan de hand van een sterke dosis humanisme en objectieve vrijheid die naast vrij onderzoek ook de mens zelf in het middelpunt van de belangstelling plaatst. Want dit zijn onder andere de ingrediënten die de jongeren straks nodig zullen hebben om hun eigen avontuur zelf te kunnen kiezen en die te rechtvaardigen tegenover zichzelf en anderen. Het zijn de ingrediënten die vandaag morgen maken. 

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Niels Lievens, Leerkracht
We moeten jongeren op een rationele manier de maatschappij leren kennen - 8 mei 2017



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist: doelgroepgericht en met gevoel voor ‘seks en sensatie’.