Godsdienst
24 juni 2011 | door: Asher ben Avraham, Publicist en columnist

De markante miskleun van de wet onverdoofd slachten

De Tweede Kamer zal instemmen met een rammelend wetsvoorstel onverdoofd slachten. De politiek bemoeit zich op een onacceptabele manier met godsdienst. Er is nauwelijks discussie geweest met de Islamitische en Joodse gemeenschap.

"Het wetsvoorstel dat de rituele slacht aan regels bindt is een misbaksel."

Het is misschien een beetje over met de vrije godsdienstuitoefening in ons land. Dat klinkt wat dramatisch, maar het wordt zo langzamerhand wel realiteit. Met het aannemen door de Tweede Kamer van het wetsvoorstel inzake onverdoofd slachten wordt binnenkort een trieste mijlpaal bereikt. Niet zozeer omdat er een discussie op gang is gekomen over het dierenwelzijn bij de rituele slacht en de reguliere slacht. Dat onderwerp moet bespreekbaar zijn. Het gaat meer om de manier waarop de discussie is gevoerd, of eigenlijk niet is gevoerd. En om de gevaarlijke precedenten die zijn geschapen.

 

Het is een trieste mijlpaal omdat politici over gelovigen heen zijn gewalst en hen niet als volwaardige gesprekspartners hebben beschouwd. Het is een trieste mijlpaal omdat politici zich een oordeel hebben aangematigd over wat er niet bij een godsdienst hoort. Het is een trieste mijlpaal omdat het wetsvoorstel inzake onverdoofd slachten misleidend is. Er wordt via een door D66 ingebracht amendement ten onrechte de suggestie gewekt dat er nog wel een mogelijkheid is om vee te slachten op de Joodse en Islamitische rituele wijze. Dat is een fictie. Een loos amendement als goedmakertje voor een slechte wet.

 

Geen compromis gezocht

Wat ik had gehoopt is dat in een zo beladen en gecompliceerde discussie serieus wordt gezocht naar een compromis. Naar een haalbare kaart. Die kaart is niet gevonden. Ik heb de indruk dat men die kaart bewust niet wilde vinden. Die kaart kón men ook niet vinden in de beperkte tijd die de Tweede Kamer zichzelf voor de behandeling van het initiatief-wetsvoorstel gunde.

 

Want haast hadden Marianne Thieme en haar gelegenheidscoalitie van seculiere partijen. Het resultaat van de parlementaire behandeling stond van tevoren al vast. Het ging van begin af aan niet om een inhoudelijke discussie, maar om politiek prestige. Makkelijk scoren op dierenwelzijn ten koste van groepen gelovigen. Dieren boven mensen.

 

Protesten genegeerd

De voorstanders van de initiatiefwet in de Tweede Kamer lieten zich niets gelegen liggen aan protesten vanuit de eigen politieke achterban. Er waren oproepen van de ledenraad van de PvdA, van de PvdA Amsterdam, van het congres van D66, van de VVD Noord-Holland en van bezorgde leden van GroenLinks. Oproepen om het wetsvoorstel niet te steunen omdat het de godsdienstvrijheid te zeer zou aantasten. Er waren ook protesten vanuit de Joodse en de Islamitische gemeenschappen. Oproepen en protesten die de betrokken Kamerfracties alleen voor kennisgeving hebben aangenomen.

 

Schijninspraak

Het wetsvoorstel was enkele maanden geleden uit de lucht komen vallen en moest van de initiatiefnemers per sé nog vóór het zomerreces door de Tweede Kamer worden gejaagd. Van een zorgvuldig wetgevingstraject met hoor en wederhoor van de betrokken doelgroepen kon dan ook geen sprake zijn. Een op het laatste moment ingeplande, in feite door de critici van het voorstel afgedwongen hoorzitting was het enige dat nog mogelijk was. Een hoorzitting van maar liefst één dag. Even voor de vorm wat wetenschappers en Joodse en Islamitische woordvoerders hun zegje laten doen. Dan hebben we het inspraakrondje ook weer gehad.

 

Een loos amendement

In plaats van te zoeken naar een werkbaar compromis is voor een schijnoplossing gekozen. Op papier staat het er mooi, maar de praktijk zal onuitvoerbaar zijn. Er is een amendement op het wetsvoorstel dat er op neerkomt dat zij die onverdoofd willen slachten wetenschappelijk moeten aantonen dat dit niet slechter is voor het dierenwelzijn dan de reguliere methode. Dit terwijl de wetenschap zeer verdeeld is over de vraag welke slachtmethode pijnlijker is voor het dier. Dierenwelzijn laat zich niet makkelijk meten, voorzover men al kan spreken van welzijn als een dier wordt geslacht.

 

De in het wetsvoorstel van de rituele slachter gevraagde bewijslast kan gewoon niet worden geleverd. Er is simpelweg geen eenduidig wetenschappelijk bewijs voorhanden dat de ene slachtmethode diervriendelijker is dan de andere. Wat niet kan worden bewezen, kan logischerwijs niet als voorwaarde worden gesteld. Maar logica is niet direct het sterke punt van politici.

 

Omkering bewijslast

We hebben hier verder te maken met een in het Nederlandse rechtsstelsel zeer ongebruikelijke omkering van de bewijslast. Normaal is het aan de overheid om te bewijzen dat de burger zich niet aan de regels houdt. In dit geval moet de burger – de rituele slachter – bewijzen dat hij zich wél aan de regels houdt. Hij wordt geacht schuldig te zijn en moet bewijzen dat hij onschuldig is. Dat is zoals gezegd voor de betrokkene niet te doen.

 

Een dergelijke omkering van de bewijslast wordt in wetten vrijwel uitsluitend toegepast in extreme situaties waarin er al overduidelijke aanwijzingen zijn voor de schuld van de burger. Hem wordt dan nog een allerlaatste gelegenheid geboden om zijn onschuld aan te tonen of aannemelijk te maken. Dit juridische ultimum remedium wordt bij de rituele slacht opeens als primair rechtsmiddel ingezet. Toon maar aan, slachter, dat jouw onverdoofde methode beter is dan de gangbare, verdoofde methode. Kom maar op. De overheid leunt vervolgens achterover en wacht handenwrijvend het bewijs af.


Gelovigen niet serieus genomen

Uitstijgend boven de technisch-wetenschappelijke en inhoudelijke aspecten van de discussie vind ik het nog veel zorgwekkender dat een seculiere gelegenheidscoalitie in de Tweede Kamer de opvattingen van bepaalde gelovigen niet serieus neemt. Voorstanders van de rituele slacht worden weggezet als religieus verdwaasde lieden. De rituele slacht is door de indieners van het wetsvoorstel afgeschilderd als een stukje folklore. Een achterlijke methode die nu maar eens hoognodig moet worden afgeschaft.

 

Met zo’n houding denigreer je de andere partijen in de discussie bij voorbaat al. Je hoeft die partijen dan niet echt meer serieus te nemen. Daarmee krijgt de discussie onnodig het karakter van een soort afrekening met wat er ouderwets wordt gevonden aan een godsdienstige praktijk. Bij mij roept dat direct de filosofische vraag op wie kan bepalen wat er ouderwets is aan een godsdienst en welke criteria daarvoor gelden.

 

Politici definiëren godsdienst

Er is dus een belangrijk precedent geschapen. De politiek heeft nu in feite bepaald wat acceptabel is in de godsdienstige praktijk. Dat is een breuk met het verleden. Een nog niet eerder vertoond stukje in de geschiedenis van onze parlementaire democratie. Kerk en staat zijn niet meer zo van elkaar gescheiden als lange tijd is aangenomen. Uiteindelijk is het dus blijkbaar de politiek die bepaalt wat een godsdienst mag inhouden. Ik vind dat een principiële misvatting. Ik vind dat ook een nogal arrogante grondhouding die geen begrip toont voor gelovigen en voor de waarde die rituelen voor gelovigen kunnen hebben.

 

Zover is het dus gekomen. De religie is haar plaats gewezen door zich moreel superieur voelende politici. Terug in je hok en je voortaan netjes gedragen. Dat is de bittere nasmaak die ik overhoud aan de hele gang van zaken rondom het wetsvoorstel onverdoofd slachten.

 

Eerste Kamer

Ik hoop dat de Eerste Kamer haar taak als chambre de réflection deze keer eens goed invult en het tij keert. In zijn huidige vorm gaat het immers om een wet waarvan een essentieel onderdeel niet uitvoerbaar is. Een wet die, belangrijker nog, op gespannen voet staat met het grondrecht van vrijheid van godsdienst en een belangrijk burgerlijk recht aantast. Dat is dus geen consistente en kwalitatief goede wetgeving. Aan de Senaat is nu de schone taak om dit misbaksel alsnog naar de parlementaire prullenbak te verwijzen.

 

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Asher ben Avraham, Publicist en columnist
Kabinet geeft nietszeggend stormalarm af - 22 september 2011
De markante miskleun van de wet onverdoofd slachten - 24 juni 2011



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer