geschiedenis
25 april 2012 | door: Willem Melching, historicus aan de Universiteit van Amsterdam

Roemer moet de SP omdopen in de Socialistisch Nationalistische Partij

Het is ronduit huiveringwekkend dat de SP op haar website het socialisme in het Oostblok als een serieus alternatief ziet voor onze huidige sociale markteconomie.

"Vrij verkeer, open grenzen en één munt zijn idealen van ‘geheimzinnig genootschap’ van kapitalisten"

Nu Emile Roemer surft op de toppen van golven links-populisme en de verkiezingen alweer voor de deur staan, is het voor de hand liggend om ons eens te verdiepen in de ideologie van de SP. Een goede ingang daarvoor zijn de opvattingen van Roemer, Van Raak en consorten over de eigen ideologie, de geschiedenis en natuurlijk Europa. Dat zijn toch de sleutelbegrippen die de debatten de komende maanden zullen domineren. Wat wil de SP met Nederland? Hoe staat de SP tegenover de eigen socialistische identiteit? En wat vindt de SP van Europa, dat ons tot bezuinigingen zal dwingen.

 

Merkwaardig is dat op de website van een partij die zichzelf ‘socialistisch’ noemt het begrip ‘socialisme’ nauwelijks voorkomt, laat staan gedefinieerd wordt. Maar in een document met de titel Kernvisie wordt het ’socialisme’ wel uitgelegd. Maar het is niet meer dan een tamelijk cryptische omschrijving: socialisme als een ‘rationale en concrete analyse’ van het kapitalisme. Dit is natuurlijk een verre echo van het ‘wetenschappelijk’ socialisme van Karl Marx, maar veel wijzer worden we er niet van. Een rationale analyse zegt op zich niet veel, alsof een ‘irrationele analyse’ ook een optie zou zijn geweest.

 

Maar goed, wat houdt deze ‘rationele analyse’ dan in? De kernvisie formuleert het als volgt: ‘Onze rationele analyse geeft ons het inzicht, de richting van onze alternatieven, de strategie en de tactiek in de strijd.’ Maar wat deze begrippen behelzen wordt niet duidelijk.

 

Statuten

De heren en dames draaien om de hete brij heen. Daarom maar eens gezocht in de statuten. Een tipje van de sluier wordt opgelicht in artikel 3 van de statuten. Het doel van de SP is het ‘verwezenlijken van een socialistische maatschappij in Nederland’.  Maar ook hier weer vaagheid troef. De SP streeft naar een maatschappij ‘waarin de menselijke waardigheid, de gelijkwaardigheid van mensen en de solidariteit tussen mensen daadwerkelijk gestalte krijgt’.  Maar dit zijn de idealen van elke rechtsstaat in Noord-West Europa en zijn niet typisch ‘socialistisch’ te noemen. Ook het CDA zou hier goed mee kunnen leven.

 

In het stuk Alternatieven voor Brutopia vinden we nog een wat cryptische oproep tot nationalisatie van de economie, tenminste er wordt opgeroepen tot: “verandering van de huidige eigendomsverhoudingen in de economie”. Maar dat is al eens geprobeerd, in het Oostblok om precies te zijn.

 

Omdat de actuele partij-documenten weinige opleveren kunnen we misschien via de visie van de SP op het socialisme in het voormalige Oostblok en het China van Mao er achter komen wat ze met socialisme bedoelen. In de sleuteltekst Op weg naar Brutopia staat direct al een interessante zinsnede: 'Het communisme, dat zich sedert 1917 als reëel bestaand politiek-economisch stelsel ontwikkelde en omstreeks 1950 over een op de drie wereldburgers regeerde, ging wereldwijd ten onder aan gebrek aan democratie, aan starheid, dirigisme en corruptie.' Kijk dat levert alweer wat op. Het socialisme heeft 'reëel'  bestaan en wel wereldwijd.

 

Slecht idee

Maar de analyse van de ondergang van meer dan 70 jaar wanbeheer en slachtpartijen in de Sovjet-Unie en elders is niet heel rationeel en in het geheel niet in overeenstemming met de feiten. Het socialisme in de Sovjet-Unie en het Oostblok is niet ten onder gegaan aan een gebrek aan democratie en corruptie. Dat denken alleen gelovige socialisten die sinds de ondergang van de Sovjet-Unie in de traumatische ontkenningsfase zijn blijven steken. Het socialisme is ten onder gegaan aan het ... socialisme. Er bestaat een brede consensus onder historici, economen en sovjetologen dat het systeem als systeem faalde en eigenlijk al vanaf 1917 ten dode was opgeschreven. Socialisme was niet een goed idee dat fout is uitgevoerd, het was vanaf de eerste dag een slecht idee.

 

Maar er ontbreekt nog veel meer in deze SP-versie van de geschiedenis van het socialisme. Zo blijft onvermeld dat het socialisme een ongeëvenaard track record heeft van verwoesting van het milieu, hongersnoden, moord, doodslag, terreur en regelrechte genocide. Volgens de conservatieve schattingen van het Zwartboek van het communisme heeft het socialisme meer dan 80 miljoen slachtoffers gemaakt en dan hebben we het nog niet eens over de psychologische terreur van KGB, Stasi, IJzeren Gordijn en Muur.

 

Holocaust

De SP-weergave van het "reëel bestaande" socialisme is vergelijkbaar met een beschrijving van het nationaal-socialisme zonder de Holocaust te vermelden. De ontkenning van de Holocaust schijnt strafbaar te zijn. Het negeren van de Goelag en de maoïstische moordpartijen is wellicht niet strafbaar, maar wel stompzinnig en kwaadaardig. Het is opmerkelijk dat een socialistische partij - die naar eigen zeggen -  belang hecht aan de geschiedenis zo makkelijk over de feiten heenstapt.

 

Dat de SP op haar website het socialisme in het Oostblok als een serieus alternatief ziet voor onze huidige sociale markteconomie is ronduit angstwekkend. Denken ze werkelijk dat het systeem onder de goedmoedige Brabander Roemer niet zal ontsporen in moord en doodslag, schaarste en wanbeheer?

 

Tekenfilm

Maar de SP is meer dan socialistisch, ze is ook nationalistisch. De felle campagne tegen de Europese grondwet in 2005 sprak boekdelen, maar er is ook een geheel eigen historische bijdrage op de website te vinden. Het is een tekenfilm met de omineuze titel Europa: de klauwen van Brussel met tekst en commentaar van Jan Marijnissen zelf. Wie de tekenaar is blijft helaas onvermeld.

 

Toon en inhoud zijn hilarisch. Het commentaar wordt ingesproken alsof hij een klas zwakbegaafde kleuters toespreekt. Moeilijke woorden als in-dus-tri-ël-en worden over minstens 5 lettergrepen uitgerekt en extra langzaam uitgesproken. Maar de inhoud is al niet veel beter. Het analytisch niveau ligt nauwelijks boven dat van de Donald Duck. Gezien het niveau van de film, kan ik me voorstellen dat de tekenaar liever anoniem blijft.

 

Socialistische aap

In de eerste plaats is - volgens de film - een verenigd Europa al een oud ideaal. De EU heeft tal van illustere voorgangers zoals Caesar, Karel de Grote en Napoleon. Natuurlijk mag in dit rijtje Adolf Hitler niet ontbreken. Maar er is meer dan een Europese traditie van geweld en moord, er is ook een complot. Na 5 minuten film komt de socialistische aap uit de mouw: vrij verkeer, open grenzen en één munt zijn de idealen van een volgens Marijnissen "geheimzinnig genootschap" van kapitalisten. Met afgrijzen spreekt hij hun naam uit: De Ronde Tafel van Europese Industriëlen. Deze vijand figureert wel meer in de politieke analyses van de SP, je waant je in de paranoïde wereld van de gelovigen in het complot van de joodse wereldregering.

 

Europa is dus niet alleen bureaucratische en geldverslindend monster met "klauwen", maar ook nog eens een geheim complot van gevaarlijke industriëlen. Daarom doet Nederland er goed aan om zich achter zijn eigen grenzen te verschansen. De natie is het enige bolwerk van waaruit we de expansie van de kapitalisten uit Brussel en de “veramerikanisering” nog kunnen weerstaan.

 

Oppositie

Maar het is al bijna te laat want "de politici" hebben ons verkocht en verraden aan het internationale grootkapitaal. De kans dat Roemer met serieuze plannen zal komen om ons aan de Europese normen aan te passen lijkt me op basis van deze analyses uitgesloten. En daarmee zet de SP zichzelf weer veilig in de oppositie.

 

De SP vervlecht op haar website twee centrale politieke begrippen: socialisme en nationalisme. Daarom kan ik ook niet anders concluderen dat Emile Roemer de SP in voortaan beter de Socialistisch Nationalistische Partij (SNP) kan noemen. Dat moet een partij met zoveel historisch besef toch aanspreken.

Willem Melching, historicus aan de Universiteit van Amsterdam
Meer opiniestukken:

Populair op onze site

Training & advies

Schrijftip #15

Actuele thema's

Nu op Twitter

in Knack: Karel Dierickx: het ballet van de schildershand: Het werk van Karel Dierickx is in zoverre uniek dat... http://t.co/ppkvN5iVF6
in de Volkskrant: 'De bezorgdheid van Moskou klinkt vooral hypocriet': Als het Kremlin echt zorgen h... http://t.co/PYEaHsdtRR #vkopinie
in HP/De Tijd: Update Oekraïne: bezetting een feit, niemand grijpt in: Update Oekraïne: bezetting een feit, ni... http://t.co/11Fksdo4Fw
in Knack: Iedereen bromt maar niemand brult: Op dinsdag 15 april speelde Ontroerend Goed de eerste try-out van... http://t.co/QKINFcB2Jb
in de Volkskrant: 'Columnisten kunnen alleen bestaan bij de gratie van hun lezers dus ik dank u': Ma... http://t.co/H5QJz2JQ5v #vkopinie