Politiek
18 juni 2012 | door: Eva Barneveld, politicoloog / lid van D66

Stuck in the middle

Het politieke midden zit vast. Het is tijd om te stoppen met lijden en gaan leiden!

"Het gaat niet langer om gerommel in de marge van de stijgende welvaart"

Terwijl de politiek zich vol overgave op kieslijsten en campagneslogans heeft gestort, probeerden enkele politiek-wetenschappelijke instituten vorige week de lange termijn in zicht te houden. Zij organiseerden vorige week in Nieuwspoort (het Kinderen voor Kinderen van politiek Den Haag) een debat rond de vraag hoe de middenpartijen weer kunnen herrijzen. Aanwezig waren PvdA, CDA en ChristenUnie. Het werd een bijeenkomst met veel ingetrapte deuren en holle frasen. En, met de kennis van nu, hier en daar een voorspelling.

 

Dat het politieke midden het moeilijk heeft, moge duidelijk zijn. Waar CDA en PvdA hun zetels zien dalen, staan de partijen ‘op de flanken’ (politiek correct voor linkse en rechtse extremen) er goed voor. Niet in de laatste plaats door kiezers die van de middenpartijen overlopen. Hoe het tij te keren?

 

Eerst dicussieert men uitvoerig over de verschillende benamingen voor het bereikte akkoord. Arie Slob (ChistenUnie) en Sander de Rouwe (CDA)  kunnen zich wel vinden in ‘middenakkoord’. Mariette Hamer (PvdA) vindt het proces tijdverspilling en noemt het onduidelijke beeld naar het publiek kwalijk. Partijen zouden te veel bezig zijn met de verkiezingsuitslag en niet meer regeren. Oud-Vrij Nederland-journalist Marcel ten Hooven valt haar bij: “Dat de klassieke middenpartijen minder invloed krijgen is slecht, want het zijn stabiliserende krachten voor de maatschappij.” Ruud Koole (oud-voorzitter PvdA) geeft de, inmiddels fossiele, analyse dat de volkspartijen PvdA en CDA een probleem hebben omdat ‘het volk’ niet meer bestaat.

 

Jij-bakken

Na een discussie over wie zich de term ‘ het radicale midden’ mag toe-eigenen, beginnen de jij-bakken tussen PvdA en CDA. De eerste vraagt zich af waarom het CDA is gaan samenwerken met die nare PVV. De Rouwe, tijdens het debat nog anonieme backbencher en sinds enkele dagen nummer 3 op de lijst, blijkt de door het CDA gepatenteerde ‘opoffer-spin’ uitstekend te beheersen. "Het CDA heeft het extremisme in Nederland ingekapseld door samen te werken met de PVV. Als we dat niet hadden gedaan, hadden ze nu misschien wel 40 zetels gehad". De Rouwe stelt verder opgewekt dat het enorme zetelverlies de afgelopen jaren niet ligt aan hun boodschap, maar dat deze gewoon niet goed over het voetlicht is gebracht.

 

Arie Slob is jaloers op het lijden van het CDA. “Mooie politiek, om zo over je eigen schaduw heen te stappen”. Daar kan de PvdA nog wat van leren, want de PVV zat daar nu eenmaal omdat zij in 2010 uit het kabinet waren gestapt. Volgens Hamer was de PvdA helemaal nergens uitgestapt, maar waren ze eruit gezet. En is dat “staan voor je idealen”. Wel vindt zij het zorgwekkend dat sinds 1998 geen enkel kabinet de rit heeft uitgezeten en moeten we bedenken hoe we dat kunnen verbeteren. Op de vraag waar toch dat woord compassie - uit het strategisch beraad van het CDA naar voren gekomen als verbindende term - in het partijprogramma is gebleven (control F levert exact 0 hits op), antwoordt De Rouwe dat dit woord “toch niet zo leefde” bij de achterban.

 

'Gedraai'

Het publiek begint te morren. Het blijft onduidelijk hoe de middenpartijen weer groot denken te gaan worden. De zaal is de incidentenpolitiek en het 'gedraai' zat. Zij mist het grote verhaal. Wat zeggen de partijen tegen mensen die bang zijn voor de toekomst? Wilders en de SP hebben dan misschien een simpel verhaal, maar wat stellen de aanwezige partijen ertegenover?

 

Volgens Slob heeft de burger behoefte aan een ‘stukjes’ duidelijkheid en visie. Partijen moeten “naast de mensen gaan staan en hun problemen oplossen”. Dat leidt  tot een ‘stukje’ vertrouwen. Catelene Passchier (bestuurder FNV) hoopt dat ze het bij de FNV binnenkort weer eens zijn over de grote lijn. Zij heeft goede hoop, want de verdeeldheid zit slechts bij de top over de strategische onderwerpen. Hoe erg ze het oneens zijn blijkt als Agnes Jongerius enkele dagen later opstapt. Volgens De Rouwe betekent middenpartij zijn lijden. Even lijkt hij een visie te gaan geven: “we moeten het grote verhaal vertellen”. Als de zaal zegt: “doe dat dan!” vervolgt hij met: “precies, dat is de uitdaging, onze verhaal weer scherp krijgen”. Ten Hooven doet het CDA een verhaal aan de hand: “dat jullie nooit met de PVV hadden moeten regeren”. Koole bromt ten slotte dat er nooit meer grote partijen zullen zijn en we maar moeten wennen aan de versplintering.

 

Terugkijken of stilstaan is geen optie (meer)

De bijeenkomst maakte meer dan duidelijk dat het midden vast zit. Terwijl de behoefte aan visie en daadkracht groot is. Het is niet langer gerommel in de marge van stijgende welvaart, het gaat zowaar ergens over. Er moeten oplossingen worden bedacht en keuzes worden gemaakt. Dit vraagt om leiderschap, niet lijdensschap. Terugkijken of stilstaan is geen optie (meer). Het is aan de partijen om duidelijk te maken hoe zij de toekomst zien en hoe zij daar willen komen. Theo Maassen zei in zijn laatste show: “de politiek gaat niet meer over dromen en hoe we daar komen, maar over nachtmerries en hoe we daaruit wegkomen”. Deze crisis is misschien een nachtmerrie, maar eruit wegkomen lukt alleen als we ook weer een beetje durven te dromen.

Trefwoorden:
Politiek

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Eva Barneveld, politicoloog / lid van D66
Wilders vs Wetenschap - 5 juli 2012
Stuck in the middle - 18 juni 2012



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer