Vandaag komen de wereldleiders samen op de Rio+20-top in Brazilië om te bepalen wat voor toekomst we willen. Twintig jaar na de oorspronkelijke Wereldmilieutop is het thema de groene economie in de context van duurzame ontwikkeling en armoedebestrijding.

Waarom is deze conferentie belangrijk en vanwaar het streven naar een "groene economie"? Een groene economie is een economie die leidt tot meer welzijn en sociale gelijkheid en aanzienlijk minder milieurisico's en ecologische schaarste. Groei wordt in een groene economie gedreven door investeringen die de druk op het milieu en op de ecosysteemdiensten verlichten en de energie- en hulpbronnenefficiëntie verhogen.

Geen groei zonder deugdelijk beheer

Of om het met de woorden van een Afrikaanse diplomaat te zeggen: het is een strategie die noodzakelijk is voor ons eigen voortbestaan. De groene economie is een instrument voor duurzame ontwikkeling, een strategie ten bate van de mens én de planeet, vandaag én morgen. Er is geen duurzame ontwikkeling mogelijk zonder sociale gelijkheid, geen groei zonder deugdelijk beheer van de natuurlijke hulpbronnen waar onze economieën van afhangen. Duurzame ontwikkeling is onontbeerlijk om voorspoed voor velen in plaats van ellende voor allen te creëren.

Er is heel wat vooruitgang geboekt sinds 1992, maar duidelijk niet genoeg. Elke dag lijden nog steeds miljoenen mensen honger. Als we tegen het huidige tempo hulpbronnen blijven gebruiken, hebben we tegen 2050 bij wijze van spreken van meer dan twee planeten nodig om in onze behoeften te voorzien, en nog zullen velen hun ideaal van een betere levenskwaliteit niet bereiken.

De armsten in onze samenleving zullen het zwaarst te lijden hebben onder het onduurzame gebruik van hulpbronnen aangezien zij voor hun leven en hun levensonderhoud sterk zijn aangewezen op water, land, zeeën, bossen en de bodem. Er dienen zich nieuwe uitdagingen aan die een ernstige bedreiging voor duurzame ontwikkeling vormen, gaande van klimaatverandering over toenemende waterschaarste tot weinig weerbaarheid tegen natuurrampen en biodiversiteits- en ecosysteemverlies.

15 tot 60 miljoen extra banen door groenere economie

Winnaars van morgen De instrumenten zijn echter voorhanden om deze bedreigingen aan te pakken en in kansen om te buigen. Veel landen kunnen sprongsgewijs overschakelen op efficiënte technologieën en systemen die hen in staat stellen hun hulpbronnen – van bossen en biodiversiteit tot land en mineralen – te exploiteren op een wijze die  duurzaam is en toch toelaat consumptiestijgingen op te vangen. Naar schatting 70 tot 85 % van de mogelijkheden om de productiviteit van de hulpbronnen op te voeren, ligt in ontwikkelingslanden. De winnaars van morgen zijn de landen die leren slim en duurzaam met hun natuurlijke kapitaal om te springen. Volgens een rapport van de Internationale Arbeidsorganisatie kan de transitie naar een groenere economie de komende twintig jaar wereldwijd 15 tot 60 miljoen extra banen opleveren en tientallen miljoenen werkenden een uitweg uit de armoede bieden.  

Daarom zal de Europese Unie blijven ijveren om ervoor te zorgen dat Rio+20 ambitieuze en doelgerichte resultaten oplevert. We willen een onomkeerbaar proces op gang brengen dat een echt verschil maakt in het leven van mensen. Per slot van rekening gaat deze conferentie over mensen, over ons, over onze toekomst. We hebben doelen en streefcijfers naar voren geschoven voor de belangrijkste natuurlijke hulpbronnen waarop een groene economie berust: water, land, ecosystemen, duurzame energie en efficiënt gebruik van hulpbronnen, met inbegrip van afval.

Deze doelen zijn essentieel voor duurzame groei en zijn onlosmakelijk verbonden met voedselzekerheid, armoedebestrijding en sociale ontwikkeling. Deze doelen zetten de particuliere sector aan tot investeringen, tot het stimuleren van technologische innovatie en tot het scheppen van werkgelegenheid. Een van de beoogde resultaten van Rio is dat alle beursgenoteerde en grote particuliere ondernemingen duurzaamheidsprestaties in hun jaarverslagen opnemen, of uitleggen waarom ze dat niet doen.

Iedereen moet meedoen

De Wereldbank heeft al een interessant initiatief opgezet waarbij bedrijven via boekhoudkundige systemen de inzet van natuurlijke hulpbronnen in hun cijfers weergeven. Dit kan de aanzet vormen voor een nieuwe realiteit waarin natuurlijk kapitaal telt en waarde wordt toegekend aan duurzaamheid. Het moge echter duidelijk zijn dat er geen verandering komt als niet iedereen meedoet. Niet alleen politici moeten worden overtuigd, ook bedrijven, het maatschappelijk middenveld en individuen moeten erbij worden betrokken.

Hoewel veel landen er vandaag beter aan toe zijn dan twintig jaar geleden, hebben de armsten van de wereld nog steeds hulp nodig om toegang te krijgen tot onderwijs, passende infrastructuur en vaardigheden. Daarom blijft de EU de grootste donor ter wereld. In 2011 doneerden we 53 miljard euro ontwikkelingshulp – meer dan de helft van de hulp wereldwijd. Daarom ook zullen we onze beloften houden. Ondanks de huidige financiële crisis herhaalden de landen van de EU onlangs deze toezegging, die zal resulteren in aanzienlijke extra ontwikkelingshulp vanaf 2015, waaronder voor projecten die verband houden met het resultaat van Rio.

Wat voor toekomst willen we nu eigenlijk? De 17-jarige Brittany Trilford uit Nieuw-Zeeland, winnares van de Future We Want-wedstrijd, die de leiders in Rio zal toespreken, beantwoordt deze vraag als volgt: "Eerlijk gezegd zou ik al blij zijn als ik gewoon een toekomst had. Als ik daar zeker van kon zijn. Dat is momenteel niet het geval." Het gaat niet alleen om de toekomst van de generatie van Brittany en de komende generaties. Het gaat al om onszelf. We zetten onze eigen toekomst op het spel als we de problemen van eindige hulpbronnen, onduurzame ontwikkeling en massale armoede niet aanpakken. Laten we – nu het nog kan – de kans grijpen om te kiezen wat voor toekomst we willen.