21 november 2012 | door: Pascal van Eck, Universitair docent Informatica

Breng oma naar het ziekenhuis met het Golfje van de buurman

Nu de inkomensafhankelijke zorgpremie van de baan is, is het tijd om het echte probleem aan te pakken: het verlagen van de zorgkosten voor iedereen. Dat kan door ondernemerschap te stimuleren.

"De vraag hoe zorgkosten verdeeld wordt is irrelevant: ze zijn in elk scenario veel te hoog."

Sinds de publicatie van het regeerakkoord domineren de zorgkosten het publieke debat in Nederland. De nadruk ligt geheel op de vraag wie die kosten moet dragen en veel te weinig op de vraag hoe de kosten omlaag kunnen.

 

Een op 7 november gepubliceerd rapport van Gupta Strategists (*) maakt duidelijk dat in elk geval voor de voorgestelde bezuinigingen op langdurige ouderenzorg de vraag hoe de lasten verdeeld worden grotendeels irrelevant is: in elk verdelingsscenario zijn de inkomenseffecten voor minstens één groep volkomen onacceptabel en voor bijna alle andere groepen om te huilen. Het Gupta-rapport zegt het niet met zo veel woorden, maar één ding is duidelijk: de kosten zullen omlaag moeten. Drie voorstellen, geïnspireerd door alledaagse ervaring hier en in het buitenland.

 
Echte concurrentie

Ten eerste: introduceer èchte concurrentie aan de onderkant van de zorgmarkt: de eenvoudige medicijnen en diensten en de goedkopere hulpmiddelen. De voorgenomen ingrepen in het eigen risico maken dat meer en meer mensen een steeds groter deel van hun zorgkosten zelf betalen, via hun eigen risico.

 

Inmiddels komt dit deel in de buurt van jaaruitgaves op het gebied van, zeg, cosmetica of telefonie. Voor vrijwel alle goederen en diensten geldt dat de consument volledige inzage vooraf heeft in de prijs, en zonder veel gedoe kan kiezen tussen aanbieders.

 

In de zorg heerst een andere moraal: onder het mom dat je “de verzekering toch betaalt en je het nu eenmaal nodig hebt” wordt vragen naar de prijs noch frequent wisselen van aanbieder op prijs gesteld. Maar: de verzekering betaalt de eerste 350 euro niet meer en er zijn wel meer zaken die een mens nu eenmaal nodig heeft. Levensmiddelen bijvoorbeeld. Maar in tegenstelling tot apotheken kennen supermarkten, noch andere detaillisten, het begrip “huisapotheek” of “eigen apotheek”, waarbij je als klant geacht wordt om je tot die apotheek te beperken. Het moet mogelijk zijn om honderden miljoenen te besparen door kleine zorgaanbieders dezelfde uitdagingen te geven die elke andere detaillist en kleine zelfstandige al kent sinds mensenheugenis.

 

Risicotolerantie

Ten tweede: varieer risicotolerantie. Een eenvoudig, onschuldig, maar niet vrij verkrijgbaar medicijn kost in een klein dorp in Italië ongeveer de helft van wat het in Nederland kost. In datzelfde dorp zijn de prijzen in de supermarkt en de horeca ongeveer even hoog als in Nederland.

 

Het prijsverschil kan niet verklaard worden door lagere arbeidskosten of andere logistiek in Italië, maar wel vanuit een andere kijk op risico: in Italië kan een transactie in de apotheek afgehandeld worden door één persoon. In een Nederlandse apotheek staan regelmatig meer medewerkers achter de balie dan klanten ervóór en worden transacties altijd door minstens twee medewerkers afgehandeld. Een apotheker zal uitleggen dat we in Nederland dankzij dit beleid per jaar weinig medicatiefouten kennen. De vraag is of de kosten die hiermee gepaard gaan in verhouding staan tot de afname van het risico op fouten. Daar hoeft de politiek geen antwoord op te hebben, dat zou de consument gewoon zelf moeten kunnen kiezen.

 

Kleinschalig ondernemerschap

Ten derde: stimuleer kleinschalig ondernemerschap: de mogelijkheid voor elke burger om beperkt diensten aan te bieden met vrijstelling van zoveel mogelijk regelgeving. Denk hierbij aan een jonge gepensioneerde die een paar keer per week met zijn of haar eigen auto iemand naar het ziekenhuis brengt en zich hiervoor per uur laat betalen.

 

Of denk aan de werkloze buurvrouw die met behoud van uitkering, maar niet zwart, kookt voor een stuk of vier, vijf gezinnen in de buurt. De regering lijkt meer en meer in te zetten op het vervangen van georganiseerde zorg door mantelzorg: gratis zorgverlening door gezinsleden, buren of vrienden. Deze gezinsleden, buren en vrienden hebben in veel gevallen zelf al een volledig gevulde werkweek. Zij zullen vrij moeten nemen, of structureel minder moeten gaan werken. Dat leidt macro-economisch tot een verlaging van arbeidsproductiviteit en –participatie, zoals ook het Gupta-rapport concludeert. Kleinschalig ondernemerschap vergroot de kring van mantelzorgers. Dit heeft twee voordelen: productieve mantelzorgers, vaak zelf in het spitsuur van hun leven, kunnen worden ontzien, en vitale formeel inactieven voorkomen een isolement en verdienen een extraatje dat met een beetje geluk onmiddellijk geconsumeerd wordt, in de formele economie.

 

Mercedes

Kleinschalig ondernemerschap concurreert met bestaande, commerciële dienstverleners zoals taxibedrijven. Het is de vraag of we dat erg moeten vinden. Nu wordt Oma, betaald door gemeente of zorgverzekeraar, met dezelfde gloednieuwe Mercedes naar het ziekenhuis gebracht als waarmee een captain of industry wordt opgepikt op Schiphol. Dat was prachtig toen we dat nog konden betalen. Maar het gaat ook prima in een Golfje van zeven jaar oud van die aardige Bert van drie straten verderop.

 

De auteur heeft geen enkele relatie met Gupta Strategists.

(*) Bron: "Het sociale hart van zakelijk Nederland. Keuzes en impact van voorgenomen bezuinigingen in het reageerakkoord voor de langdurige ouderenzorg". Amsterdam, 7 november 2012, Gupta Strategists.

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Pascal van Eck, Universitair docent Informatica
Breng oma naar het ziekenhuis met het Golfje van de buurman - 21 november 2012



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer