Economie
4 december 2012 | door: Charles van den Broek, schrijver en historicus

China is niet de nieuwe wereldmacht

Napoleon zei al dat als de Chinese tijger wakker werd, de wereld zou beven. De tijger is wakker, en we beven. Dat is onterecht.

"De Chinese cultuur mist de creativiteit om een echte grootmacht te worden"

Al geruime tijd hoor je van alle kanten (zakenwereld, politiek) dat China de nieuwe wereldmacht is. Na 2500 jaar door het Confucianisme te zijn geremd, breekt het in potentie sterkste land eindelijk door. Napoleon zei al eens dat als de Chinese tijger wakker werd, de wereld zou beven. Wel, dat beest is nu wakker, en de wereld beeft inderdaad, in de overtuiging dat alles verloren is. De Chinezen spelen een steeds grotere rol op het wereldtoneel, in militair, politiek en financieel opzicht (zo hebben ze een belangrijk deel van de schulden van Europa en Amerika opgekocht). En van de producten in onze winkels is ongeveer 90% in het Middenrijk gemaakt. Maar is het land daarmee ook een grootmacht? Dat is nog maar de vraag.    

 

Het oosten door westerse ogen  
Mensen zijn kort van memorie. De hoge kijkcijfers van Boer Zoekt Vrouw en Ik Hou Van Holland bewijzen dat. Als men zich zou herinneren wat een totale troep het is, zou men immers niet telkens opnieuw afstemmen op deze volksverlakkerij. Hetzelfde kun je concluderen als je de geluiden betreffende China hoort. Wie het ook is - zakenman, student, politicus, econoom of trendwatcher- allen zijn het volmondig eens met de stelling dat China de toekomst heeft. Een land met zo veel potentieel is mijns inziens niet af te stoppen. Hun middelen en vindingrijkheid zijn onbeperkt en de rol van de Oude Wereld is uitgespeeld. If you can't beat them, join them, klinkt het in koor.
 
Nu klonken precies diezelfde geluiden ook al in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw, toen niet over China maar over buurland Japan. De nieuwe gadgets, goedkope auto's, transistorradio's en TV's van merken als Honda en Sony die de wereld toen overspoelden, leken een machtsovername door de Japanners bijna onontkoombaar te maken. De overrompelende architectuur van de stadions tijdens de Olympische Spelen van 1964 (met name de Budokan-hal maakte veel indruk), en de Silver Bullet-trein deed menigeen geloven dat in Japan de toekomst lag. Japan nam westerse bedrijven over, stichtte fabrieken in de VS en Europa, en men begon zich al voor te bereiden om de Japanse arbeidsethos over te nemen; elke ochtend uit volle borst het bedrijfslied zingen en ochtendgymnastiek ter ere van de oosterse directie. Japan was immers het land van de rijzende zon, en de rijzende yen. En kijk nu eens: Japan is al 20 jaar in een recessie, en Sony is vandaag de dag een merk waar je niet dood bij gevonden wilt worden. Om over Honda nog maar te zwijgen.    

 

Taalkundige uitdagingen
Toch roepen beleidsmakers op om meer aandacht aan het Verre Oosten te besteden. Niet onterecht, zeker niet als je er een kruideniersmentaliteit op nahoudt, maar soms drijven ze het een beetje er door. Zo moet men eigenlijk Chinees gaan leren om de handelscontacten te vergemakkelijken. Nu drijven we veel handel met China, maar nog véél meer met Duitsland. En hoewel het Duits nauw verwant is aan het Nederlands, spreken we het hier al nauwelijks meer. Er is een oude grap over een Nederlander op een Duits feestje, waar de gastheer vraagt of hij al met zijn dochter heeft gedanst, waarop de Nederlander reageert met ''Nein, das Schwein hab'  ich noch nicht gehabt.'' Misschien flauw, maar wel waar. Fokker is naar de knoppen geholpen door het onvermogen van de directie om Duits te spreken, of de onwil omdat ze wellicht dachten dat Engels 'volwassener' was. Maar ook in deze vreemde taal schoot de befaamde  Nederlandse 'talenknobbel' tekort. Wat verwacht je ook van een land, dat een staatsecretaris op pad stuurde die tijdens een toespraak in Singapore doodleuk sprak over haar ''first period as a secretary''!
 
Het Chinees is een buitengewoon lastige taal, met meer karakters dan de woordenschat van het gecombineerde Nederlandse kabinet. Zelfs de toonhoogte waarop men een woord uitspreekt kan de betekenis volkomen kan veranderen. Dus het feit dat Nederlanders Chinees gaan leren kan een verstandig iemand slechts met grote vrees vervullen. Straks wil een minister of meegereisde directeur de vrouw van een partijbons een compliment maken, en zegt hij niet ''uw ega ziet er schitterend uit'', maar ''de hond naast u kan echt niet door de beugel, maar een eend is ook nooit weg.'' Bovendien zijn er twee Chinese talen, Mandarijn en Kantonees, waardoor er vreemd genoeg meer Engelssprekenden in China zijn, dan sprekers van één van deze hoofdtalen. In een land waar men de belangrijkste talen van de nabije buren niet eens meer beheerst (als je tegenwoordig een Franse term in je conversatie verwerkt, kijken ze je aan of ze water zien branden), is een poging om het Chinees te spreken (welke versie dan ook) waarschijnlijk te hoog gegrepen. De meeste Nederlanders zijn zelfs het Nederlands niet eens meer machtig. Hoe wil men zich dan uitdrukken in een taal die het begrip ''of'' niet kent? Niet doen, zou ik zeggen!                 

 

Grenzen aan de Chinese groei
Een andere factor die in het voordeel der Aziaten zou werken, is dat wij hier aan het vergrijzen zijn. Dat mag waar zijn, maar China vergrijst nog veel erger. Al in 2020 zal in China een groter deel van de bevolking 65 jaar of ouder zijn, als gevolg van de mislukte eenkindpolitiek. Hierdoor zal vanaf 2030-2040 de Chinese bevolking gaan krimpen. En doordat dezelfde eenkindpolitiek ook nog een overschot aan mannen heeft opgeleverd (''een dochter is water op de akker van een ander'') zal dit probleem ook niet snel opgelost kunnen worden. Om kinderen te krijgen heb je toch vrouwen nodig, ook in China. Dus mocht China de macht krijgen, dan zijn ze die ook binnen de kortste keren weer kwijt. Niets is voor eeuwig. Er is immers geen ''einde van de geschiedenis'', net zo min als er een ''grootste getal'' is. Er kan er altijd één bij. En als de Chinezen hun periode hebben gehad, zijn wij weer aan de beurt. Zo gaat de slinger van de historie heen en weer.       

 

Overschat
De economische groei van China (10% groei zijn volgens huidige normen een fikse tegenvaller) is ook behoorlijk overschat. Veel omzet werd de afgelopen vijftien jaar kunstmatig gecreëerd door middel van werkverschaffing; het ene jaar werd een weg aangelegd, om het jaar daarop te worden afgebroken. Zo houdt je wel mensen aan het werk, maar echt productief is het niet. Evenmin als het bouwen van hele nieuwe steden, voor 200.000 tot 900.000 inwoners, die vervolgens volkomen leeg staan te verkrotten. Dit alles met slechts één doel: een geldstroom op gang houden waar de (lokale) partijbonzen hun graantje van kunnen meepikken en voldoen aan de doelstellingen van het centraal comité. Voormalig president Hu Jintao heeft gewaarschuwd dat dit soort corruptie zelfs een gevaar vormt voor het voortbestaan van het land.    

 

Het grote potentieel aan mankracht zou ook in militair opzicht de Chinese wereldheerschappij opleveren. Natuurlijk hebben de Chinezen veel manschappen, maar in een moderne oorlog wil dat slechts zeggen dat ze ook veel slachtoffers zullen hebben. Tegenwoordig worden oorlogen met techniek beslist, niet met soldaten. En wat dat betreft loopt China zeker 30 jaar achter op de VS. Amerika heeft namelijk 15 volledig uitgeruste vliegdekschepen, China heeft er... één (een afdankertje van Oekraïne), zonder straaljagers! En de gehele luchtmacht van China is waarschijnlijk met een stuk of tien F16's uit te schakelen.                            

 

Een gebrek aan creativiteit
Maar het grootste probleem voor een Chinese rol als wereldleider (als vervanging van Amerika) zit hem in het bijna totale gebrek aan creativiteit. Kent iemand een Chinese acteur, of actrice (behalve Gong Li) die een echte wereldster is? Kent iemand een Chinees schrijver (Lulu Wang telt niet mee, want zij leeft, werkt en schrijft in Nederland)? Of een Chinese zanger(es)-popgroep? Kent iemand ook maar één Chinees (wereld)merk? Een pietepeuterig landje als Zwitserland (hooguit 7 miljoen inwoners) heeft merken voortgebracht als Toblerone, Swatch, Credit Suisse, UBS, Victorinox (Zwitserse zakmes) Roche en Novartis (farmaceuten), Nestlé, Breitling, Emmentaler, Gruyére, en ga zo maar door. En dan heb ik nog niet eens gehad over de veel grotere landen Frankrijk, Duitsland, de VS en Groot-Brittannië, waar nog grotere wereldmerken vandaan komen. Ze produceren in China wel veel, maar veelal in opdracht van andere merken en andere landen. Het zijn in de meeste gevallen geen eigen producten of uitvindingen, maar ze kopiëren de originele spullen en maken vooral na. De waarheid is dat China, na twintig jaar economische vrijheid, nog steeds geen Coca Cola heeft, geen Microsoft, geen Nokia, geen Shell of Unilever. Evenmin heeft het land een Johnny Depp, Sandra Bullock, Gwyneth Paltrow, Rolling Stones, een Garcia Marques, Jane Austin,  Roald Dahl of Hemmingway voortgebracht. En zo kan ik nog wel even doorgaan. Zelfs de naam of het gezicht van de huidige president (Xi Jinping) zal vrijwel niemand kennen. China is een macht zonder gezicht, en kan dus nooit meer zijn dan slechts de fabriek voor en van het Westen.

 

Om een échte wereldmacht te zijn, moet je beschikken over een klein, maar onontbeerlijk ingrediënt: originaliteit. En op de een of andere manier hebben Chinezen dat niet. Anders dan Koreanen: Samsung, LG, Daewu, Hyundai zijn tuk voor stuk toppers. En dat uit een land met slechts 40 miljoen inwoners. De opening van de Spelen in Beijing 2008 was, in vergelijking met de Noord-Koreaanse Arirang Mass Games, een toneelopvoering van een lagere school. Een echte grootmacht zou geen buitenlanders nodig hebben om hun beeldbepalende monumenten te bouwen. Zo ontwierpen de Zwitserse architecten Herzog en de Meuron het Vogelnest – het nationale stadion - te Beijing en Nederlander Rem Koolhaas het nieuwe televisiecentrum van de staatsomroep.
 
Wereldmacht China in perspectief
Al met al is het wat prematuur om je kinderen naar de cursus Ni Hao te sturen: met die Chinese wereldmacht zal het wel meevallen. En zelfs als de Chinezen zich als zodanig manifesteren, dan is het in feite alsnog een demonstratie van de westerse dominantie. Want het zijn westerse ideeën, concepten en waarden die de Chinese groei mogelijk maken, niet de oosterse. Het Confucianisme is 2500 jaar lang slechts een blok aan het been gebleken. De Chinese vloot had ruim een eeuw voor Columbus de capaciteit om de wereldzeeën te bevaren en nieuwe continenten te ontdekken, maar toen de admiraal dat voorstelde, vond de keizer dat hij genoeg land bezat. De Chinezen trokken zich (om een hedendaagse term te gebruiken) terug achter hun dijken. Na dat Confucianistische experiment werd het land ook nog eens veertig jaar geteisterd door de verwrongen gedachtegang van Grote Roerganger Mao (die ook weliswaar een westers idee – marxisme – gebruikte voor zijn hervormingen, maar er een enorme puinhoop van maakte, met meer doden dan in WO I en WO II bij elkaar als gevolg). Het was pas met de aanvaarding van het kapitalisme en de liberale ideeën daarachter dat de Chinese economie tot bloei kwam. Zo bekeken is de opkomst van China in werkelijkheid een westerse triomf.

Trefwoorden:
Economie

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Charles van den Broek, schrijver en historicus
Ratificatie Oekraïneverdrag is een bewuste provocatie van Rusland - 19 december 2016
De reactie van links op verkiezing Trump legt gevaren voor democratie bloot - 20 november 2016
Sinterklaasfeest moet helemaal verdwijnen - 4 oktober 2016
Donorwet; achterhaalde oplossing bedacht door een achterhaalde partij - 19 september 2016
Nederland ligt onder vuur - 12 mei 2016
Euthanasie; niet omdat het moet, maar omdat het kan - 23 februari 2016
John Lennon is net zo gevaarlijk als IS - 23 november 2015
De Derde Wereldoorlog is allang bezig - 17 november 2015
Welkom aan vluchtelingen is dekmantel voor diepe mysanthropie - 4 november 2015
''Wir schaffen das'' is geen beleid, maar populisme - 27 oktober 2015
Merkel en het gelijk van Nostradamus - 22 oktober 2015
Vrijheid van meningsuiting staat echte inspraak in de weg - 12 oktober 2015
De val van Rome 2.0 komt eraan - 9 oktober 2015
Ambassade-model: dé oplossing voor het vluchtelingenprobleem - 27 september 2015
Het Brussels complot - 15 september 2015
Eigen volk eerst! - 12 september 2015
Antisemitisme is back; with a vengeance - 11 januari 2014
Oudejaarsconferences; stop ermee! - 2 januari 2014
De doodstraf; echt het einde - 3 december 2013
Stop de waardeloze wetenschap - 23 september 2013
Boycot de boycotters - 18 augustus 2013
Atheïsten moeten wat logischer worden - 24 mei 2013
Steun de STER met cultuursubsidie - 14 mei 2013
Een studie rechten maakt nog geen goede pleiter - 30 maart 2013
Wetenschap versus geloof leidt tot kapitaalvernietiging - 18 maart 2013
Columns worden wel gelezen, maar niet altijd goed begrepen - 28 februari 2013
Atheïsten missen fatsoen en innerlijke beschaving - 22 februari 2013
China is niet de nieuwe wereldmacht - 4 december 2012
Emancipatie werkt tegen de vrouw - 18 november 2012
Koop ook eens dingen waar je niets aan hebt - 10 november 2012
Diepgang en denken worden overschat - 26 oktober 2012
Geweld is zinvol - 2 oktober 2012



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer