Rechtspraak
10 december 2012 | door: Femke Nuttin, Studente Sociaal Werk Thomas More Hogeschool Geel

Geïnterneerden in de vergeetput zijn meer dood dan levend

Wie geïnterneerd wordt, heeft récht op een behandeling in een zorginstelling. Waarom loopt dit dan reeds decennia fout in ons Belgenland?

"Doe iets voor de 1.100 geïnterneerden zonder begeleiding, voor het te laat is"

1.100 Belgische geesteszieken zitten in de cel zonder therapie, die ze broodnodig hebben. De zogeheten geïnterneerden. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg behandelt momenteel acht zaken van geïnterneerden die geen gepaste begeleiding krijgen en waar 1,5 miljoen geeïst wordt van Justitie. België is op de koop toe al vaak beticht geweest door het Europees Comité voor de Preventie van Foltering en Onmenselijke of Vernederende Behandeling of Bestraffing (CPT) van de Raad van Europa. Een aantal weken terug kwam de zaak Luc B. in de spotlights. Deze verstandelijk gehandicapte man verblijft reeds 7 jaar lang in gevangenissen, desondanks alle rapporten die claimen dat hij hier niet thuishoort.

 

Mensonwaardige omstandigheden

Geen therapie, grof huisvuil, in de vergeetput van de maatschappij. En dit, lieve mensen, is waar ik mij zorgen over maak. Mensen met een psychische stoornis - ingedeeld volgens low- medium- and high-risk - komen terecht in een gevangenis waar zij in mensonwaardige omstandigheden leven en de juiste behandeling niet krijgen. Wie geïnterneerd wordt, heeft récht op een behandeling in een zorginstelling. Waarom loopt dit dan reeds decennia fout in ons Belgenland? Ik ben absolute voorstander van de zogenaamde forensisch psychiatrische centra (FPC) in Gent en Antwerpen, die Laurette Onkelinx (PS, minister van Justitie) een aantal jaren geleden voorstelde. Ik stel me hier wel veel vragen bij en wil deze dan ook op een degelijke manier uitgebouwd zien. Therapie voor de geïnterneerden, geïnterneerden weg uit die gevangenis en duidelijkheid over de FPC’s. Nieuw beleid en snel graag.

 

Therapie gezocht

‘Menselijk wrakhout’, noemt De Liga voor Mensenrechten deze geïnterneerden in België. Internering kan aanzienlijk lang duren. Je zou zeggen dat gepaste therapeutische begeleiding dan aangewezen is, los van het feit dat de ‘normale’ gevangene dit ook vaak nodig heeft. De psychiatrische annexen in de gevagenissen hebben ongeveer 20 psychologen en 27 psychiaters in dienst. Dit is veel te weinig voor alle geïnterneerden, zeker wanneer je weet dat deze psychologen ook nog eens instaan voor alle andere gevangenen. Er moeten nieuwe werkkrachten komen, inclusief kapitaal voor dit te bekostigen. Maar hoe ‘verkoop’ je een – sorry dat ik het zeg – misnoegde samenleving een verhaaltje over de toenemende vraag naar psychologen en therapeuten voor ‘gevaarlijke gekken’ in een gevangenis. De burger zal u graag horen en liefst zo snel mogelijk zien vertrekken.  

 

Mensen weten vaak niet wat er binnen de muren van een gevangenis gebeurt en dit terwijl de actualiteit soms boekdelen spreekt. Het is niet voor niks dat er zelfmoorden plaatsvinden binnen de muren van ermbarlijke cellen. Dit gebeurt vaak naar aanleiding van de overvolle annexen, waardoor geïnterneerden tussen de gewone gevangenen zitten. Zij worden vaak het mikpunt van pesterijen en mishandeling vanwege hun situatie. Tom de Clippel pleegde bijvoorbeeld zelfmoord in een Gentse gevangenis. België moet hierdoor van het Mensenrechtenhof 25.000 euro storten de ouders van Tom. Aan zulke gebeurtenissen zal een gloednieuwe playstation of lcd-flatscreen in de cel niet veel verhelpen, me dunkt. ‘Maar ze hebben toch zo’n luxe leventje meneer!’. Wanneer het slot op de deur zit en je gek wordt van je eigen gedachten, geeft geen enkele high-tech je vrijheid, geluk of toekomst. Ook de toenemende aanvragen tot euthanasie zijn geen fabeltjes. Kost dit dan geen geld, beste burger en beleid? Ik wil hiermee op geen enkele manier de feiten die iemand ooit gepleegd heeft, vergoeilijken. Slechts het aanreiken van een andere bril dan die gekleurde door en van de maatschappij, is mijn doel.

 

Therapie is op lange termijn zowel beter voor de samenleving als voor de geïnterneerde. Het is een recht dat niet gevrijwaard wordt en het is als toekomstig sociaal werker mijn verantwoordelijkheid dat ik hier iets over zeg. Het idee en de theorie van de internering – o.a. afgestemde behandeling op de behoeften van het betrokken individu – zijn niets in vergelijking met de praktijk. Het gebrek aan therapie maakt dat geïnterneerden hun zelfredzaamheid verliezen. Het logische gevolg is dat mensen met de dag, agressiever en wanhopiger worden. Wie zou niet gefrustreerd en uiteindelijk verbitterd geraken? De afwijking verergert en de kansen tot genezing verminderen. Als dat geen argument is, weet ik het ook niet meer.

 

Kostelijke affaire

De samenleving, onze ‘gemeen’schap, vindt het blijkbaar niet tof om geld uit te geven aan dat verwenselijke ‘krapuul dat toch niet meer te redden valt’. De publieke opinie vindt internering blijkbaar ook geen straf. Wij vinden een hoegenaamde gek gevaarlijker dan een zware crimineel. Dan wil ik hier toch wel even een kanttekening bij maken. Wanneer je de rekensom maakt van de schadevergoedingen die Justitie dient te betalen, kom je al snel uit bij miljoenen euro’s. Genezen wij liever dan voorkomen?

 

Het artikel ‘Is er een dokter in de cel?’ in de Humo geeft schrijnende getuigenissen van enkele geïnterneerden. Sommigen weten niet eens waarvoor en voor hoelang zij in de cel zitten. Vaak wordt er Haldol (anti-psychoticum, zwaar kalmerend) toegediend, wat je erg versuft. Hierdoor krijg ik de indruk dat ze zich meer bezighouden met het toedienen van pillen dan het zoeken naar de juiste therapie. Het verdoven van het probleem, dames en heren, kost dit dan ook geen geld? Ik vind ondanks de zware morele druk die de samenleving hierdoor terecht krijgt, dat er bitter weinig gewerkt wordt aan het gebrek aan zorgverlening.

 

Naast de talloze schadevergoedingen – waar in theorie iedere geïnterneerde recht op heeft, tel maar uit – zijn er de kosten van het gevangeniswezen zelf (ca. 100 euro per dag). Wanneer je hiernaast ook naar de - volgens mij - opkomende evolutie van euthanasieaanvragen kijkt, kom je ongetwijfeld weer uit op bijkomende kosten.

 

Het voorzien van extra psychiatrische centra met de nodige zorg is op termijn veel rendabeler. Zowel voor de personen in kwestie als de samenleving. In plaats van het blussen van duizenden dure brandjes starten we beter bij het lont. Ik vraag me oprecht af, waar de regering het geld zal blijven halen voor al de schadevergoedingen die het Mensenrechtenhof uitschrijven voor de middeleeuwse praktijken die in de 21ste eeuw blijkbaar nog steeds gebeuren. Ondertussen krijgt de Europese Unie wel de Nobelprijs voor de Vrede. Dit is dan weer een ander opiniestuk waard.

 

Met een kluitje in het riet? Waar is dat beleid!

Sinds Laurette Onkelinx (PS) minister van justitie aan het woord kwam, zijn er twee therapeutische instellingen (forensisch psychiatrische centra, FPC) voor gevaarlijke geïnterneerden (high risk) in Gent en Antwerpen opgebouwd. Ik vind dit een zeer positieve stap, laat mij daar duidelijk over zijn. Toch zijn er volgens mij grote vragen bij te stellen. Dit aangezien de projecten – vooral in Antwerpen – jarenlang aanslepen en er geen nodige voorbereidingen getroffen zijn voor als het zover is.

 

Wanneer de FPC ooit hun deuren openen liefste samenleving, maak dan niet de foute keuze. Gebruik deze centra niet om het probleem van de overbevolkte gevangenissen –welke er onweerlegbaar is – ‘op te lossen’. Zorg voor een juiste uitbating, zorgtrajecten, behandelingsmodellen en alstublieft voor een openbare aanbesteding voor de kosten, zodat we niet terechtkomen in een situatie waar bussen vol geïnterneerden gelei(ij)dt worden richting Gent of Antwerpen en ze hier vervolgens gedropt worden zonder enige visie en voorbereiding. Zo zullen we alleen maar verder pootje baden in het structurele probleem dat België nu eenmaal heeft.

 

Loslopend wild? Waar is de verantwoordelijkheid!

Wanneer de Commissie ter Bescherming van de Maatschappij (CBM) er warempel zou over beslissen dat een geïnterneerde vrijkomt, sta ik niet in voor de gevolgen van deze wellicht terecht, maatschapij haatdragende, verbitterde persoon. Want zeg nu zelf; iemand die 7 jaar lang het licht niet meer ziet en zonder enige vorm van therapie of begeleiding in de gevangenis wegkwijnt onder druk van mensonwaardige omstandigheden, zie je niet meteen huppelend door de straten lopen met een glimlach die zegt: ‘Dank je wel samenleving!’. Ik zou die vermaledijde samenleving zeer waarschijnlijk de rug toekeren en een welgemeende middelvinger geven. Dan rest er mij nog de laatste hamvraag, en dan heb ik het niet over toffe Otto-Jan. De vraag is wie er de verantwoordelijkheid zal dragen wanneer de CBM een geïnterneerde ‘loslaat’ op de samenleving na jarenlange vergeetputterij? Mijn advies luidt dan ook: laat het niet zover komen opdat deze vraag – en o-zijt-maar-zeker dat de modale burger zijn opinie openlijk zal verkodingen – weer eens gesteld wordt. En laat ineens dan ook mijn bescheiden antwoord weerklinken. Ik wil geen ping-pong spelen waarbij de schuld van her naar der geschoven wordt. Iederéén draagt de verantwoordelijkheid hiervoor, wat niet wegneemt dat sommige actoren nu eenmaal aan touwtjes kunnen trekken en anderen veel minder.

 

Conclusie

In realiteit start een geïnterneerde zijn traject binnen de muren van een gevangenis, waar het in de eerste plaats niet thuishoort. Hierbij krijgen zij ook nog eens onvoldoende therapie, om niet te zeggen geen. Een gevangenis is geen geschikte, therapeutische omgeving. Het kost ons allemaal een hoop geld en gereutemeteut. Het beleid heeft positieve stappen gezet, maar heeft deze helaas ook ergens on the way verloren. Wie de verantwoordelijkheid op het einde van de weg nemen zal, is nog maar de vraag. Nogmaals; het kost allemaal geld, maar tegen welke prijs leven de geïnterneerden nu? Waar gaat onze samenleving naartoe wanneer geïnterneerden bijna liever als gewone gevangenen berecht willen worden? Is dit dan geen signaal? Jawel. Gaat het beleid hier voldoende op in? Neen. Heb ik het pasklare antwoord dan? Negatief. Toch hoop ik dat de materie weer aangewakkerd is, niet met het doel tot uitdoven alstublieft. Zeg nu zelf, zo kan het toch niet meer verder?

 

Bronnen

Eeckhaut, M. (2012)  België veroordeeld voor behandeling geïnterneerden. De Standaard, 4 oktober 2012. Opgehaald online 10/12/12:

http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=DMF20121003_00321546

 

Bergmans, E. (2011)  ‘Te vaak in vergeetput'. Europees Hof veroordeelt België na zelfmoord geestesgestoorde gevangene. De Standaard, 8 december 2011. Opgehaald online 10/12/12:

http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=4H3JB8KS

 

Lippens, J. (2012) 1.100 Geesteszieken zonder therapie achter de tralies. Humo, week van 23 oktober 2012, nr 3764 43, p. 22-27.

 

De Wit, J. (2012) Het probleem van de geïnterneerden in de gevangenis. Gazet Van Antwerpen, 7 oktober 2012. Opgehaald online 10/12/12:

http://www.gva.be/nieuws/experts/johndewit/aid1255403/het-probleem-van-de-geinterneerden-in-de-gevangenis.aspx

 

Manifest van de Liga voor de Mensenrechten:

http://www.mensenrechten.be/index.php/site/standpunten/manifest_internering

www.mensenrechten.be

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Femke Nuttin, Studente Sociaal Werk Thomas More Hogeschool Geel
Geïnterneerden in de vergeetput zijn meer dood dan levend - 10 december 2012



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 51
Maak een interview van uw opiniestuk
> Meer