Media
14 december 2012 | door: Joost van der Est, ex-ondernemer in de communicatie

Niet jongeren, maar volwassenen hebben schuld aan het morele verval

De jongeren staan in de spotlights door een incident met dodelijke afloop. Om het te begrijpen wordt het probleem verkleind om het beheersbaar te maken. Het probleem is veel groter en complexer.

"Het zijn ouderen die aan de touwtjes trekken in de media"

Hoogleraar Opvoedvraagstukken Mischa de Wit zei in Pauw en Witteman van 5 december 2012 “Het is een opvoedprobleem”. Als ouders niet opvoeden dan ontspoort de jeugd en krijg je excessen als Haren, Hoek van Holland en voetbalgeweld zoals bij Buiten Boys. Wilders (PVV) geeft uiteraard de Marokkanen de schuld, omdat het uitstekend in zijn anti-moslimkraam te pas komt. Voetbalanalisten roepen dat profvoetballers een voorbeeldfunctie hebben en zich verbaal moeten inhouden op het veld. Meer respect moeten tonen voor de beslissingen van de scheidsrechter en grensrechter. Is ook waar. Maar ligt daar dan de kern van het probleem?
 
Impulsen van de moderne tijd
Is het überhaupt mogelijk een kern aan te wijzen? Of signaleren we alleen maar zaken die met het probleem te maken hebben. Opvoeden in z'n algemeenheid zou er best mee te maken kunnen hebben. Jongeren scoren hoog op de geweldincidentenladder. Er zijn talloze voorbeelden van profvoetballers en ongetwijfeld ook van amateurs die – na 1 minuut stilte Geen Respect Geen Voetbal – verbaal en hardhandig alweer over de schreef gaan. Mischa de Wit heeft uiteraard wel een punt, het is ook een kwestie van opvoeden. Maar dat is maar een deel van het probleem. Opvoeden in de huidige tijd is niet meer hetzelfde als opvoeden 15 jaar terug. Waarom? Omdat de jeugd van deze tijd bloot staan aan een scala van impulsen die van buiten komen. Impulsen waarop de ouders geen of nauwelijks invloed hebben.
 
TV
Het medium televisie bijvoorbeeld. Tv-programma's zijn nogal van inhoud veranderd. Presentatoren en programma's hebben de kijk op hoe het hoort nogal drastisch gewijzigd. De Barend Servet Show (1972) was een van de eerste programma's met voor-schut-zetten-tv. In die tijd een goed bekeken programma, want er zat altijd een striptease in. Paul de Leeuw ging er al heel wat harder tegenaan met programma's waarin afzeiken de norm werd. Publiekelijk afzeiken scoorde en werd heel erg leuk en grappig gevonden, dus om te lachen. Later kregen we voyeurtelevisie als Big Brother, schijt-aan-alles-programma's als New Kids en Oh,oh, Cherso en ga zo maar door. Programma's die het niet zo nauw nemen met hoe het hoort. Programma's die de grens van de moraal stevig verleggen. Die platvloersheid tot norm verheffen en daardoor hoog scoren bij de jeugd.
 
Tijdschriften?
In gezinnen waar een abonnement is op een tijdschrift of krant worden deze door de jongeren wel gelezen. Dit zijn meestal de gezinnen waar een van de ouders zelf een hogere opleiding heeft genoten (onderzoek: Mira Media 2005). Maar ook deze sector is met zijn tijd meegegaan. De inhoud van de geschreven media doet bijna niet onder voor wat op de televisie te zien is. Voorheen brave tijdschriften als Nieuwe Revu en Panorama, hebben het roer om moeten gooien om te overleven. Om van de methodes en het niveau van bladen als Story, Privé hier maar te zwijgen.
 
Internet
De laatste tien jaar doet internet de stevigste duit in het zakje. Want hier kan en mag alles. En niemand die het verbiedt of checkt of het wel door de beugel kan. Elke jongere heeft een mobiel, of smartphone en is dagelijks op internet te vinden. Zes van de tien internettende jongeren gaan mobiel online (CBS okt 2012) Ook op de sociale mediasites zijn het de jongeren die de hoofdmoot vormen en er het meest actief zijn. Internet is voor jongeren de volwassen speeltuin waarin geen regels zijn. Een enkele site heeft een leeftijdscontrole maar die is vaak heel gemakkelijk te omzeilen. Bovendien is de vrijheid van het internet boven elke discussie verheven. Een discussie die momenteel wel her en der voorzichtig wordt aangezwengeld.
 
Machteloze ouder
Dus om te zeggen dat het alleen een opvoedkundig probleem is, is een te beperkte insteek. Als ouder kun je een kind wel of niet een mobiel geven, die macht heb je. Maar doe je het niet dan is jouw kind een van de weinigen die geen mobiel heeft en dat wil je ook niet. Dus er is ook een maatschappelijke dwang. Jouw kind moet toch met zijn vriendjes kunnen bellen en sms'en? Bovendien vinden ouders het ook een veilig idee. Zo weet je tenminste waar je kind uithangt en kun je altijd met hem of haar bellen. Daar hangt wel een prijskaartje aan dat ouders voor lief nemen: Wat jouw kind doet met zijn mobiel of smartphone speelt zich bijna geheel buiten jouw waarneming – dus controle – af. Als ouder sta je volkomen machteloos als het gaat om het hebben van invloed op surfgedrag, Facebook- of sms-gedrag.
 
Commercie
Media hebben een zeer beïnvloedende kracht. Zeker op de nog ontvankelijke jeugd. Wat er op tv, in geschreven media, op internet aan jongeren als normaal wordt voorgespiegeld, dat brei je als ouder niet zomaar recht. Erger, zo'n poging is gedoemd te mislukken. Dat maakt dat de verantwoordelijkheid van de media voor de moraal in Nederland sterk is toegenomen. Goed of fout wordt voor het grootste deel niet meer door ouders bepaald, maar door programma's en door websites. Commercie is daar de drijvende kracht achter. Het gaat om kijkcijfers, om de verkoop van sterblokken, verkoop van advertenties, om het aantal klikken en allerlei andere zaken die geld in het laatje van de omroep of website moeten brengen. En als het om geld gaat is men minder zelfregulerend en minder kieskeurig. Dan wordt om beter te scoren de moraal toch gewoon een beetje opgerekt? Publiek of kijkers moeten er kost wat kost getrokken worden en dan mag de morele prijs best dubieus of discutabel zijn. Dat is iets van latere zorg.

Mediamakers
Maar ook de makers van het nieuws worden beïnvloed en verleggen zonder dat ze het zelf goed in de gaten hebben, grenzen. Wat kan door de beugel en wat niet? Vraag het aan drie journalisten in verschillende leeftijdsgroepen en er zijn drie verschillende antwoorden. Waarom? Omdat het antwoord aan de eigen moraal wordt getoetst. Er is geen algemeen aanvaarde norm. Wat voor de een extreem is, is voor de ander aanvaardbaar. Er is dus een groot grijs gebied en daarin worden programma's gemaakt die voor de een troep zijn en voor de ander grensverleggend. Maar de jeugd en dat is heel eigen aan jeugd, die vindt juist de programma's in dat grijze gebied het meest interessant. Programma's die voor ouderen veel te ver gaan, zijn voor jongeren spannend en baanbrekend.
 
Het zijn de jongeren die op moreel verval worden aangekeken, maar het zijn de volwassenen in onze maatschappij die veel meer schuld hebben aan het morele verval. Want zij trekken aan de touwtjes bij de TV, op internetsites, op sociale mediasites, in de gedrukte media etc. Wat de jeugd niet ziet dat kunnen ze niet weten, en wat ze wel zien en horen, daar kunnen ze mee doen wat ze willen. Want effectieve controle ontbreekt en is ook praktisch onuitvoerbaar. Het wachten is op de volgende morele optater. Dat die komt is zeker. Waar? We zullen het zien.

Trefwoorden:
Media

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer