Gezondheid
18 december 2012 | door: Barbara Janssens, GZ-psycholoog AED Leiden

Een pestprotocol werkt niet

De trieste dood van twee tieners en een voetbalvader drukken ons met de neus op de feiten. Een deel van onze kinderen heeft moeite zich goed te gedragen. Harder straffen of een pestprotocol helpen niet. De oplossing ligt ergens anders.

"Goed gedrag moet je leren"

Zowel het pesten op school als het geweld op het sportveld is terug te voeren op het ontbreken van essentiële normen en waarden. Kinderen die in hun opvoeding te weinig grenzen gesteld krijgen, weten zich in de samenleving moeilijk te handhaven. Bij kinderen die pesten of agressief gedrag vertonen zijn de waarden respect en veiligheid onvoldoende ontwikkeld. Deze kinderen begrijpen niet dat ze een grens overschrijden als ze de scheidsrechter uitschelden of een klasgenoot treiteren.

 

Scholen gaan het pesten tegen door met leerlingen en ouders gedragsregels vast te leggen in een pestprotocol. Goed bedoeld, maar weinig effectief. In een pestprotocol wordt vastgelegd dat er niet gepest mag worden. Kinderen onder de 12 zijn in de meeste gevallen nog onvoldoende in staat een niet-boodschap als 'je mag niet pesten' om te zetten in het gedrag dat ze dan wel moet laten zien. Ze leren dat ze niet mogen pesten, maar ze leren niet hoe ze respectvol met elkaar om kunnen gaan.

 

Geen les in goed gedrag

Hier wringt de schoen. We leren kinderen op school hoe ze een staartdeling moeten maken of een zin moeten ontleden; op de voetbaltraining oefenen ze wekelijks om een zuivere pass onder de knie krijgen of een corner te nemen. Maar ze krijgen geen les in goed gedrag. Hoe gedraag je je op het plein, wat doe je als je boos bent en hoe ga je om met verlies en teleurstelling op het plein, in de gymles of op het sportveld?

 

Na ieder incident klinkt ook nu de roep om een harde aanpak en strenger straffen. Op school en op het sportveld. Maar we weten dat kinderen van een straf alleen weinig leren. Het toekennen van straffen of het aanscherpen van regels werkt eerder averechts als we kinderen niet eerst leren hoe ze zich wel moeten gedragen.

 

Belonen van goed gedrag

Een zinvol alternatief voor straffen is het aanleren én belonen van goed gedrag. Thuis en op school. Dat is de kern van de Amerikaanse SWPBS-methode, waarin schoolkinderen in speciale lessen wordt geleerd hoe zich te gedragen. Waarden als respect, verantwoordelijkheid en veiligheid worden verwoord in concrete positief geformuleerde gedragsverwachtingen. ‘Als de juf spreekt, ben ik stil’ of ‘de scheidsrechter beslist’. Deze gedragslessen worden gegeven op de plaats waar het gedrag wordt verlangd: in de klas, op het plein, in de kleedkamer of op het veld. Door het goede gedrag te belonen worden kinderen zich bewust van het gedrag dat van hen wordt verwacht. Dat bewustzijn is de kiem, van waaruit het kind het gewenste gedrag zelf overneemt en in andere situaties toe gaat toepassen. Bij negatief gedrag krijgt het kind eerst de keus om alsnog het gewenste gedrag te laten zien. Zo niet, dan wordt consequent opgetreden.

 

Het feit dat de gedragsproblemen op school en op het sportveld toenemen is een niet te onderschatten probleem. Voor de kinderen, maar ook voor de ouders, leerkrachten en sportclubs, die hiermee dagelijks te maken hebben. Protocollen of regels werken niet, we moeten concrete oplossingen bieden door kinderen vanuit gedeelde waarden te leren hoe ze zich in verschillende situaties moeten gedragen. Ouders, leerkrachten en sportclubs moeten de handen ineen slaan en gericht gedragsonderwijs gaan bieden vanuit een positieve invalshoek. 

Trefwoorden:
Gezondheid

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Barbara Janssens, GZ-psycholoog AED Leiden
Een pestprotocol werkt niet - 18 december 2012



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer