Europa
1 februari 2013 | door: Kim de Jong, Politiek Econoom

Kijk naar alternatieven voor strenge EU-regels

Het is dwaas om in de hele Europese en Monetaire Unie vast te blijven houden aan één doelstelling voor het begrotingstekort (3% bbp) en de staatsschuld (60% bbp).

"Zolang de EU synoniem staat voor bezuinigingen is diepere integratie onwenselijk en onhoudbaar"

Het is de hoogste tijd voor alternatieven voor de bezuinigings- en lastenverzwaringsmaatregelen die expliciet gebaseerd zijn op de uiteenlopende kracht van de Europese economieën. Om dit mogelijk te maken is het van groot belang dat nationale overheden meer zeggenschap krijgen over hun eigen samenleving en economie, in plaats van het overhevelen van begrotingsbevoegdheden naar de EU zoals Van Rompuy voorstelt.

 
Dit is essentieel omdat het dwaas is om vast te blijven houden aan één doelstelling voor het begrotingstekort (3% bbp) en de staatsschuld (60% bbp) voor álle EMU-leden. Ten eerste omdat de ontwikkelingen in en kracht van de economieën van de deelnemende landen ver uiteenlopen. Ten tweede omdat de ‘noodzakelijke’ overheidsbezuinigingen en lastenverzwaringen via een afname in consumptie en productie en een oplopende werkloosheid juist leiden tot een afname van de overheidsinkomsten, waardoor nieuwe bezuinigingen onvermijdelijk lijken.

 

Boost voor consumenten

Om deze vicieuze cirkel te doorbreken heb ik elders het voorstel gedaan op nationaal niveau (wederom) kapitaalcontroles in te voeren om zo de overheden van surpluslanden zoals Duitsland, Nederland en Finland de autonomie te verschaffen om daadwerkelijk te investeren in de groei van hun economie. (1)

 

Ook zonder deze controles kunnen overheidsinvesteringen een prikkel vormen voor grote en kleine ondernemers om eveneens te investeren en een boost geven aan de consumentenuitgaven.

 

Een tweede uitkomst van deze investeringen is dat een deel zal overvloeien naar andere Europese landen en daar economische groei zal stimuleren. Op de middenlange termijn is het bovendien aannemelijk dat dit expansionaire beleid zal leiden tot een onevenredige toename van de inflatie in de surpluslanden en hiermee tot een afname van de enorme concurrentieverschillen binnen de EU.

 

Schrijnende cijfers

Dat het de hoogste tijd is voor anticyclisch en expansionair economisch beleid wordt duidelijk wanneer men oog heeft voor het menselijk leed achter de erbarmelijk presterende Europese economieën. Zo is in Nederland het aantal huishoudens dat risico loopt tot armoede te vervallen, toegenomen van 514.000 in 2010 tot 604.000 in 2011. (2) 45% van de Nederlanders heeft moeite rond te komen en worstelt met oplopende betalingsachterstanden. (3) De werkloosheid is toegenomen van 5.8% in 2011 naar 7% in 2012, waarvan 229.000 personen langdurig werkeloos zijn. (4) Dit is een maatschappelijk probleem omdat langdurige werklozen op termijn hun vaardigheden verliezen en daardoor het risico lopen afhankelijk te blijven van steun van de overheid en/of van hun naaste omgeving.

 

Hoewel de situatie in Nederland voor veel mensen schrijnend is, valt deze in het niet bij de veelal mensonterende leefomstandigheden in het zuiden van Europa. In Spanje zijn momenteel meer dan vijf miljoen personen werkloos (!) en (over)leven 300.000 gezinnen, vaak bestaande uit drie generaties, van het pensioen van één van de grootouders. (5) Het Spaanse Rode Kruis richt zich op de eigen bevolking, in plaats van op hulpbehoevenden in derde wereldlanden, en
heeft in 2012 meer dan twee miljoen Spanjaarden van voedsel voorzien. (6) Bovendien spreekt men daar over een ‘Verloren Generatie’ op basis van de al jaren aanhoudende jeugdwerkloosheid van boven de 50%. In Griekenland is de situatie, mede vanwege de vanuit Brussel opgelegde austerity-maatregelen, zo ernstig dat het land risico loopt te vervallen tot een failed state.

 

Duits Dictaat
Vanwege de dominante positie van de Raad en de positie van Duitsland in de EU worden de Brusselse maatregelen momenteel alom ervaren als een Duits Dictaat. Hierdoor is de weerstand tegen de EU en de als machteloos beschouwde nationale overheid op verschillende plekken toegenomen tot een precair niveau. Deze onvrede uit zich onder andere in stakingen en demonstraties die geleidelijk aan toenemen in omvang en gewelddadigheid. (7) Andere symptomen zijn de opkomst van (rechts en links) populistische anti-immigranten en anti-Europese partijen en de opkomst van jeugdbewegingen zoals de 'indignados' in Spanje.

 

Om de voedingsbodem van deze onvrede weg te nemen moet er, naast investeringen van de surpluslanden in groei en innovatie, Europa-breed fors geïnvesteerd worden in het herstel van de verzorgingsstaten. Dat onder het mom van crisisbestrijding de zorgsector totaal wordt geprivatiseerd, het sociale vangnet wordt afgebroken en het onderwijs in veel gevallen wordt uitgekleed is niet alleen schandalig, maar bovendien schadelijk voor de kans op economisch herstel. Herhaaldelijke bezuinigingen op pensioenen en werkloosheidsuitkeringen plus Europa-brede loonmatigingen zijn namelijk desastreus voor de koopkracht.

 

Het meest schrijnend is echter dat miljoenen Europeanen die al hard geraakt zijn onder het bestaansminimum geduwd worden door de implementatie van maatregelen waarvan het economische gewin vaak totaal afwezig is. Neem bijvoorbeeld het uithollen van de werkloosheidsuitkering, een stap die overheden in theorie geld bespaart, maar via de afname van de koopkracht leidt tot teruglopende consumptie en dus minder overheidsinkomsten.

 

Afstappen van één economisch beleid
Zolang de EU synoniem blijft staan voor van boven af opgelegde one-size-fits-all bezuinigingen en lastenverzwaringen is diepere integratie onwenselijk en op termijn onhoudbaar. Door krampachtig vast te houden aan één economisch beleid zonder rekening te houden met de diversiteit van de Europese economieën, wordt de economische crisis namelijk niet alleen verdiept, maar tevens verlengd.

 

Bovendien lijkt vergeten te zijn dat de kern van de kracht van de 'sterke broeders', zoals Duitsland en Nederland, de door de euro gefaciliteerde consumptiedrift van andere EMU-leden is geweest. Door deze surpluslanden de ruimte te bieden te investeren in economische groei, zullen de enorme verschillen in concurrentiekracht door onevenredige inflatieniveaus afnemen.

 

Indien er gelijktijdig en daadkrachtig vanuit Brussel gewerkt wordt aan de wederopbouw van de Europese verzorgingsstaten zal er mogelijk op termijn draagvlak voor verdere Europese integratie ontstaan.

 

Noten

(1) de Jong, K. "Beleidsautonomie voor lidstaten EU". (S&D 11+12 november 2012). Te vinden via http://www.wbs.nl/system/files/interventies_7.pdf

(2) Ramingen voor 2012 (642.000 huishoudens) en 2013 (656.000 huishoudens) geven een indicatie dat deze trend zich doorzet. Bron: Armoede in 2011 sterk gestegen (CBS 2012). Te vinden via http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/inkomen-bestedingen/publicaties/artikelen/archief/2012/2012-armoede-in-2011-sterk-toegenomen-pb.htm.

(3) Bron: Woordvoerder Nibud in interview met BNR Nieuws Radio. Te vinden via http://www.bnr.nl/nieuws/beurs/965750-1301/helft-nederlanders-moeite-om-rond-te-komen.

(4) Bron: Werkloosheid gestegen naar 7 procent (CBS 2012). Te vinden via http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/arbeid-sociale-zekerheid/publicaties/artikelen/archief/2012/2012-078-pb.htm.

(5) Bron: La familia se agota como recurso de subsistencia económica (El Pais 7 november 2012). Te vinden via http://sociedad.elpais.com/sociedad/2012/11/07/actualidad/1352321271_197680.html.

(6) Bron: Red Cross to feed hungry Spanish people (EUobserver 10 october 2012). Te vinden via http://euobserver.com/social/117814.

(7) Op 14 november 2012 protesteerden miljoenen Europeanen in Frankrijk, België, Italië, Griekenland, Spanje en Portugal tegen de austerity-maatregelen. In Spanje en Portugal liepen deze protesten uit op geweld tussen de demonstranten en de (militaire) politie. Bron: Violent clashes as austerity protests grip EU cities (BBC News Europe 15 november 2012). Te vinden viahttp://www.bbc.co.uk/news/world-europe-20320993.

Trefwoorden:
Europa

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Kim de Jong, Politiek Econoom
Arbeidstijdverkorting, een stap op weg naar een gezonde samenleving - 18 september 2015
Kijk naar alternatieven voor strenge EU-regels - 1 februari 2013



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer