Arbeidsmarkt
8 februari 2013 | door: Stijn Decock, Hoofdeconoom Voka

Doe iets aan de grote werkloosheidsval

België zit met te veel inactieven die op de een of andere manier niet te activeren zijn, ondanks dat er heel wat jobs zijn voor hoog- en laaggeschoolden.

"Het kan niet zijn dat we werknemers uit het buitenland moeten halen omdat onze arbeidsmarkt rammelt"

Wordt België een Golfstaat waarbij het personeel op de bouwwerven en in het huishouden van buitenlandse origine is? Terwijl de jobs bij de overheid en de uitkeringen voor eigen bevolking zijn?

 

Het is de indruk die je krijgt wanneer je kijkt wie in België nog de ‘gewone’ jobs uitvoert. Dit zou op zich helemaal niet zo erg zijn, ware het niet dat in België de werkloosheid structureel zeer hoog blijft. 

 
Tomaten plukken

Enkele losse voorbeelden uit de voorbije week. In het tv-programma  ‘Comedian zoekt werk’ moet een Vlaamse stand-up comedian een weekje een ‘gewone’ job uitoefenen. Deze week was het de beurt aan de uit Bristol afkomstige Antwerpenaar Nigel Williams. Hij moest een week lang tomaten plukken in een ultramoderne serre van 10 hectare groot. Dit werk deed hij in het gezelschap van een bont allegaartje van Roemenen, Bulgaren, Afrikanen… maar nauwelijks Belgen te bespeuren.

 
Vorige week was er ook een artikelreeks in De Morgen over de horeca. Hierin een portret over een prestigieuze brasserie in Gent. De keuken, gespecialiseerd in enkele typische Belgische specialiteiten, wordt volledig bemand door buitenlanders. Niet zozeer omdat ze goedkoper zijn, maar vooral omdat de eigenaar geen Belgen vindt om achter het fornuis te staan. Eveneens is de voertaal op veel grote bouwwerven Spaans of Pools.

 
Pittig detail

Het is een zegen voor de industrie en de bedrijven dat ze tenminste nog gemotiveerde mensen uit het buitenland vinden om de ‘lastige’ klusjes te klaren.  Zeker als de werkloosheid laag zou zijn. Maar dat is ze niet. Een greep uit enkele regio’s; de werkloosheid in Antwerpen bedraagt 9,3%, in Charleroi 20% en in Brussel 20,2% . Pittig detail is dat deze drie regio’s slechts op een goede 50 kilometer van elkaar liggen.


Nog een straffer voorbeeld. Bij een verwerker van diepvriesgroenten uit het Waregemse werken heel wat mensen van Maghrebijnse afkomst, een groep die doorgaans als risicogroep wordt aanschouwd. Alleen komen ze niet uit Brussel of Antwerpen, maar wel uit Valenciennes. Ter verduidelijking, de afstand Brussel-Waregem bedraagt 80 km, die van Valenciennes-Waregem 92 km.  Ook bij de dienstencheque-bedrijven, in de eerste plaats gecreëerd om werklozen aan werk te helpen, wordt steeds meer met buitenlands personeel gewerkt.

 
Te weinig mensen in de verdiensector
We hebben het al vaak vermeld, maar het grootste probleem in België is de lage werkgelegenheidsgraad in de verdiensectoren. 47% van de mensen die zouden kunnen werken, zijn actief in de verdiensectoren en moeten met hun belastingen het leeuwendeel van de overheidskost en uitkeringen dragen, die verhoudingsgewijs veel te hoog zijn. 

 

Het socio-economisch systeem wordt dus door te weinig mensen gefinancierd waardoor arbeid en gewone ondernemingen kapot worden belast.  De enige echte remedie is de werkgelegenheidsgraad in de verdiensectoren sterk optrekken. Dit betekent dus werklozen activeren, mensen langer laten werken en minder mensen bij de overheid.


Je kan alleen maar vaststellen dat dit in ons land onvoldoende gebeurt.  Dat we dus met heel wat inactieven zitten die op de een of andere manier niet te activeren zijn, ondanks dat er heel wat jobs zijn voor hoog- en laaggeschoolden. Het onderzoeksbureau Idea Consult berekende dat net door de hoge lasten op arbeid, de opportuniteitskost in België van werklozen zeer hoog is; 85% hoger dan in het VK, 31% hoger dan in Duitsland en 16% hoger dan in Frankrijk.


Dus is er sprake van een enorme werkloosheidsval. Op de een of andere manier blijven heel wat mensen in de werkloosheid steken terwijl de vraag naar werk, zeker in tijden van gewone conjunctuur, groot is. In tijden dat de conjunctuur zwak is, is dit nog erger omdat de ondernemingen en degene die in de privé sector werken extra geconfronteerd worden met extreem hoge lasten op arbeid in België. Het is niet voor niets dat in tijden van laagconjunctuur net Belgische vestigingen gesloten worden.


Redenen van de grote werkloosheidsval
Wat bepaalt die grote werkloosheidsval? We willen hier zeker geen karikatuur van de werkloze maken – de redenen waarom mensen in de werkloosheid blijven hangen zijn vaak complex- maar het onvoldoende  beperken van de werkloosheidsuitkering in tijd is zeker een component die een belangrijke rol speelt. Waarom anders verklaren dat Franse arbeiders wel massaal in West-Vlaanderen willen werken en die uit Moeskroen, Doornik of Brussel niet?

 
Daarnaast speelt ook de geringe financiële kloof tussen werken en niet-werken, zeker in combinatie van een uitgebreid zwart netwerk waaruit men nog een aantal extra inkomsten kan halen. Bovendien verliest een werkloze die gaat werken vaak heel wat voordelen en wordt hij geconfronteerd met extra kosten (bv. kindercrèche) waardoor werken niet loont.

 
Attitudeprobleem

Een moeilijk vatbaar begrip, maar dat steeds meer opduikt in arbeidsmarktanalyses is het attitudeprobleem. Zelfs voor ongeschoolde jobs slaagt men er regelmatig niet in mensen te vinden die over de juiste sociale vaardigheden of motivatie beschikken om de job te doen. Dit moet nog meer een aandachtspunt worden.  Er is ook een grote mismatch tussen het soort profielen die het onderwijs aflevert en de profielen die de arbeidsmarkt nodig heeft, zowel op universitair niveau als bij basisopleidingen.

 
Tot slot is er een moeilijk debat over de zware en eentonige banen. Het zou haast racistisch zijn om te stellen dat we die enkel overlaten aan buitenlanders en daarbij wel toestaan dat we in bepaalde regio’s  die centraal in het land liggen werkloosheidsgraden van meer dan 20% dulden.

We moeten dus het debat over de grote werkloosheidsval taboeloos voeren. Ook de vakbonden.  Het kan niet zijn dat we in tijden van economische crisis en snel oplopende werkloosheidscijfers massaal werknemers uit het buitenland moeten halen omdat ons arbeidsmarkt aan alle kanten rammelt. 

 

Voor de overleving van ons sociaal model is het dichten van de werkloosheidsvallen belangrijker dan het soort T-shirt dat stadsbeambten dragen of we  buitenlandse multinationals moeten dulden die fiscale constructies  in België opzetten om de belastingdruk te temperen.

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer