Economie
26 februari 2013 | door: Ewoud Jansen, Econoom

We sparen ons arm

Uw spaardrift is het inkomensverlies van een ander. Daar moeten we iets aan doen.

"Spaarders zijn dieven van andermans portemonnee, maar op termijn ook van die van zichzelf"

Het is crisis en dat is het al een hele tijd. Eigenlijk vallen we van de ene in de andere crisis. Wat een ellendige eeuw is het tot nu toe toch.

 

En het begon nog wel zo fijn. De millennium bug was minder schadelijk dan gedacht en de inmiddels zalig verklaarde Karel Wojtyla riep 2000 uit tot ‘Jubeljaar’. Misschien wel omdat hij van de President van de Administratie van het Patrimonium van de Heilige Stoel had gehoord hoe goed het met de kerkelijke beleggingsportefeuille ging. Maar toen kwam de dotcom-crisis, en snel daarna een boekhoudcrisis. Vervolgens kregen we nog een bankencrisis en een eurocrisis. En mochten we straks weer ‘roaring twenties’ krijgen, dan leiden die weer
tot een crisis.

 

Steeds is de oorzaak van een crisis dezelfde: overspannen ambities. Elke crisis wordt veroorzaakt door een overdaad aan vertrouwen. De wortel ligt bij overmoed. De bankencrisis is het gevolg van de vastgoedcrisis. En die is veroorzaakt door overmoedige vastgoedontwikkelaars en speculanten wiens projecten op drijfzand gebouwde luchtkastelen bleken.

 

De economie is gebaat bij dynamiek en actie

Te veel vertrouwen is dus niet goed. Maar nu wordt de crisis juist weer erg lang door een gebrek aan vertrouwen. Bedrijven en consumenten, ze zitten allemaal als verschrikte konijnen in de loop van de recessie te staren. En zo zijn we zeker een vogel voor de kat. De economie is gebaat bij dynamiek en actie. Maar om daartoe over te gaan is vertrouwen nodig. En zoals op 21 februari bekend werd gemaakt, het consumentenvertrouwen staat op een historisch laag niveau.

 

We zijn bang. Bang voor verder dalende huizenprijzen en nog lagere pensioenen. Bevreesd om wellicht ook je baan kwijt te raken. En daarom sparen we tegen de klippen op. Sinds januari 2009 zijn onze spaartegoeden opgelopen van 251 miljard euro tot ongeveer 324 miljard. Eén ding is zeker: als we allemaal als idioten collectief gaan zitten oppotten, dan raakt iedereen zijn baan kwijt. Want een economie is gebaseerd op ruil. Uw spaardrift is het inkomensverlies van een ander. Spaarders zijn dieven van andermans portemonnee maar op termijn ook van die van zichzelf.

 

Uiteraard zijn er mensen die het door de crisis echt niet meer breed hebben en die zelfs geen dubbeltjes meer hebben om om te draaien laat staan uit te geven. Er is mede door lastenverzwaringen en andere kabinetsmaatregelen sprake van koopkrachtsverlies. Maar er wordt ook iedere maand weer heel veel geld nodeloos uit angst geparkeerd. Ik heb het hier niet over hardnekkige vrekken die een groot genoegen halen uit het consumeren van duivenvoer. We hebben het over gewone mensen die uit bangigheid consumptie en levensvreugde
uitstellen en zich een ongeluk sparen.

 

Braspas

Daar moeten we iets aan doen. Ik stel de invoering voor van de nationale ‘braspas’. Iedere notoire spaarder krijgt er eentje. De houder van een braspas zit in elk restaurant bij het raam. Overal krijgt hij een VIP-behandeling en wordt met gejuich ontvangen. Zij zijn de herauten van het herstel. En de spaarder die al zijn geld in de aflossing van de hypotheek heeft gestoken kan dit deels weer liquide maken met de ‘leef er op los-hypotheek’. En voor elke euro waarmee je spaartegoed is teruggelopen krijg je de BTW terug. Zo spenderen we ons uit het diepe duistere dal.

 

Nu biedt deze explosie aan consumptiedrift natuurlijk geen oplossing voor een aantal structurele weeffouten in onze economie. Maar op deze manier jagen we de economie aan, vergroten de inkomsten voor de overheid zonder dat de lasten omhoog gaan. En zo kopen we ook tijd om noodzakelijke structurele aanpassingen in overheidsfinanciën en economie aan te pakken.

 

Te groot vertrouwen

Natuurlijk moeten we dit wanneer de economie door de braspartijen weer wat beter draait dan niet vergeten. Dat risico zit er altijd in. Economen die nu zeggen dat hervormingen in bijvoorbeeld de sociale zekerheid beter in tijden van hoogconjunctuur gedaan kunnen worden, houden zich helaas altijd verdacht stil als we eenmaal in zo’n tijd van economische voorspoed zitten. Maar daarover een volgende keer wellicht meer.

 

Bij dit alles moeten we wel oppassen dat we het vertrouwen in de economie niet te groot laten
worden. Want dan zitten we zo weer in de volgende crisis.

Trefwoorden:
Economie

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer