Natuur en Milieu
13 september 2011 | door: Ron Wit, Hoofd klimaat en energie, Natuur & Milieu

Schaliegas viezer dan aardgas en steenkool

Gas wordt gezien als overgangsbrandstof naar duurzame energievoorziening. Maar schaliegas is veel viezer dan aardgas en mogelijk viezer dan steenkool. Morgen (14 sept) spreekt de Tweede Kamer hierover.

"Schaliegas bedreigt de positie van gas als ideale transitiebrandstof."

Door zijn flexibiliteit en laag koolstofgehalte is aardgas de ideale transitiebrandstof naar een duurzame energievoorziening. Bij de verbranding van aardgas komt tot 50%  minder CO2 vrij dan bij de verbranding van kolen. Bovendien kunnen door de flexibel inzetbare aardgascentrales pieken en dalen  in het wisselende aanbod uit wind en zon gemakkelijk worden opgevangen. De positie van aardgas als ideale transitiebrandstof wordt nu echter bedreigd door de opkomst van onduurzaam gewonnen schaliegas.

 

Schaliegas is aardgas dat is opgeslagen in steenlagen (schalie), in plaats van in aardgasvelden zoals het Slochteren-veld. Schaliegas kan worden gewonnen door horizontaal te boren in deze steenlagen en er vervolgens onder hoge druk een mengsel van water en chemicaliën in te spuiten (fracking). Hierdoor wordt het gesteente poreus en komt het opgeslagen methaan (aardgas) naar boven. In de Verenigde Staten wordt schaliegas al grootschalig gewonnen. Andere regio’s in de wereld volgen nu ook.

 

Tweede Kamer

Dat de winning van schaliegas potentieel grote lokale milieu-effecten veroorzaakt, zoals ernstige bodem- en grondwaterverontreiniging en aantasting van het landschap, wordt steeds breder bekend. Het overleg in de Tweede Kamer komende woensdag zal dan ook vooral gaan over de vraag of het, gezien de lokale milieu-effecten, juist is dat minister Verhagen de vergunningen voor proefboringen naar schaliegas in Nederland heeft verleend. Zeker nu Frankrijk de techniek van fracking heeft verboden.

 

Een minder bekend, maar minstens zo belangrijk effect is dat onconventioneel aardgas zoals schaliegas ook tot hogere broeikasgasemissies leidt. Een recente wetenschappelijke studie van Cornell University berekende zelfs dat de uitstoot hoger kan zijn dan de uitstoot van steenkolen. Dit komt doordat bij de winning van schaliegas relatief veel methaan ontsnapt. Methaan is een zeer sterk broeikasgas (23 keer sterker dan CO2). Ook kost het ‘fracken’ van de steenlagen veel energie. Het aandeel van onconventioneel gas  is inmiddels opgelopen tot 15% van de totale mondiale aardgasproductie.  De positie van aardgas als de ideale transitiebrandstof komt daarmee op het spel te staan. Dat is niet alleen vervelend voor de gasindustrie, maar ook een teleurstelling voor de milieubeweging, die aardgas heeft omarmd als een onmisbare schakel bij het inpassen van duurzame energie.

 

Werkelijke milieu-effecten

De vraag is nu of aardgas zijn positie van transitiebrandstof kan behouden als het aandeel onconventioneel schaliegas sterk toeneemt.  Daarvoor zijn twee factoren buitengewoon belangrijk. Ten eerste dienen de werkelijke milieu-effecten van schaliegas absoluut duidelijk te zijn en moet het betrokken bedrijfsleven hierover volledig open zijn. Het track record van oliemaatschappijen belooft wat dat betreft weinig goeds. De Amerikaanse overheidsinstantie Environmental Protection Agency (EPA) waarschuwt al jaren voor de negatieve gevolgen van schaliegaswinning. Ondanks ernstige grondwater- en bodemverontreiniging door de gebruikte chemicaliën bij het winnen van schaliegas, geven de winbedrijven echter geen openheid over de samenstelling van de gebruikte chemicaliën en zien zij deze als bedrijfsgeheim. Maar de bedrijven hebben het nog veel bonter gemaakt. Met een miljoenenlobby hebben ze ervoor gezorgd dat de toegepaste chemicaliën bij het winnen van schaliegas uitgezonderd zijn van de Clean Water Act, de waterbeschermingswet van de VS. Voor het vertrouwen in de positie van aardgas is het te hopen dat dit waanzinnige voorbeeld van onverantwoord maatschappelijk ondernemen niet wordt gevolgd in Europa.

 

Ontmoedigingsbeleid

De tweede factor die voor het behoud van aardgas als duurzame transitiebrandstof kan zorgen is dat bedrijven, samen met de overheid en milieu-organisaties, onderzoeken hoe natuur- en milieueffecten kunnen worden geminimaliseerd.  De uitstoot van broeikasgassen kan worden teruggedrongen met technieken die het lekken van methaan uit de bodem voorkomen, maar hier is nog veel onduidelijkheid over. Belangrijk is dat de overheid de markt stuurt door in het klimaatbeleid onconventionele fossiele brandstoffen met een hoge uitstoot  te ontmoedigen. Als we dat niet doen ontstaat de paradoxale situatie dat biobrandstoffen met een lage CO2-winst worden geweerd van de markt (=huidig Europees beleid), terwijl het onconventionele fossiele schaliegas ten onrechte een warm onthaal krijgt omdat gas fungeert als transitiebrandstof. 

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Ron Wit, Hoofd klimaat en energie, Natuur & Milieu
Schaliegas viezer dan aardgas en steenkool - 13 september 2011



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer