Europa
29 maart 2013 | door: Ewoud Jansen, Econoom

Alleen minst slechte oplossingen voor euro

De op de technocratische tekentafel wenselijke oplossing voor de euro - een politieke en  begrotingsunie - is democratisch onhaalbaar. Dus is ondemocratisch doordrukken de enige optie -  over alternatieven hoor je de elite niet.

"Op dit moment is een euro op een bank in Cyprus minder waard dan een euro ergens anders."

Wat klinken die Spaanse verkleinwoorden toch schattig altijd. Corralito! Een kleuter zou haar liefste knuffel zo kunnen noemen. Maar de term heeft sinds 2001 een minder aaibare betekenis.

 

Destijds zat Argentinië in zwaar economisch weer en banktegoeden werden bevroren om massale kapitaalvluchten en omzettingen van peso’s in dollars te vermijden. Geld zat opgesloten als vee in een ‘corral’. Daar konden we toen nog wat besmuikt om lachen. Ach ja, die Zuid-Amerikanen. Altijd wat daar met revoluties en cartooneske Presidentes en Generalísimos. Kan hier niet gebeuren. Niet op een continent dat zichzelf een jaar eerder in Lissabon had wijsgemaakt in 2010 de meest dynamische en competitieve economie ter wereld te zijn. Ondenkbare toestanden in een werelddeel met een welvaart, stabiliteit en vrijheid brengende eenheidsmunt. Inmiddels weten we beter. Cyprioten kunnen slechts mondjesmaat bij hun centen. Παρκοκρέβατο! Niks welvaart, stabiliteit en vrijheid.

 

Wat kan een Cyprioot doen die nu geld nodig heeft maar die niet bij zijn spaarcenten kan? Niet veel zou je denken, maar dat is niet waar. Waar een behoefte is zal de markt die proberen te vervullen. De klemgezette spaarder zou zijn tegoed op eBay kunnen aanbieden aan de hoogste bieder voor contante euro’s. Er zal altijd wel een speculant zijn die een deposito van zeg een ton wil overnemen. Maar uiteraard zal het bod een stuk lager zijn dan €100.000. Hoeveel lager hangt af van de inschatting van tal van zaken en risico’s. Natuurlijk zullen meerdere Cyprioten dit voorbeeld kunnen volgen en zo ontstaat een tweedehandsmarkt in Cypriotische deposito’s.

 

Koersvorming

En zoals op elke financiële markt is er koersvorming. Hoe ver de Cypriotische euro zou zakken kan ik niet zeggen maar de discount die de markt zal inprijzen zal zonder twijfel veel hoger uitvallen dan de haircut van 6,75% die eurogroepvoorzitter Dijsselbloem oorspronkelijk voor tegoeden tot €100.000 in petto had. Maar los van de exacte koers is de realiteit simpel. Op dit moment is een euro op een bank in Cyprus minder waard dan een euro ergens anders. Daarmee is de euro geen eenheidsmunt meer en is Cyprus dus defacto uit de eurozone. Of en wanneer het land er weer inkomt is de vraag. Op dit moment bezweren de Cypriotische en Europese autoriteiten dat de Corralito van korte duur zal zijn. Op 25 maart sprak Europees commissaris Michel Barnier over enkele dagen. Een dag later had de Cypriotische minister van financiën Michaelis Sarris het al over enkele weken. Maar uiteraard zal ook dan een grote kapitaalvlucht op gang komen mochten tegoeden worden vrijgegeven. In IJsland zijn er ruim vier jaar na het uitbreken van de financiële crisis ook nog steeds restricties van kracht. Dat is natuurlijk niet prettig, maar verder weet IJsland zich snel te herstellen van de malaise. Mede door een sterke devaluatie van de Kroon. Maar die optie heeft Cyprus niet in het knellende, economieën de adem afsnijdende eurokorset.

 

Wijsheid achteraf

Ik weet het. Het is zinloos om steeds weer te constateren dat we de euro nooit hadden moeten invoeren. Je schiet er ook niets mee om veelvuldig te herhalen dat dit geen wijsheid achteraf is en dat vele deskundigen hebben gewaarschuwd voor precies de problemen waar Europa nu inzit.

 

De euro is er. Het is vooral belangrijk te bepalen hoe we verder moeten. Het gemakkelijkst zou zijn als we ons allemaal ineens Europeaan gaan voelen en een politieke- en begrotingsunie met gejuich zouden ontvangen. In een begrotingsunie stroomt het geld automatisch van sterke naar minder sterke gebieden binnen de unie. Dan hoeven we niet steeds na te denken over hulppakketten. Maar helaas, de gemiddelde burger denkt anders en voelt zich anders dan de bestuurlijke elite graag ziet. De op de technocratische tekentafel wenselijke oplossing is democratisch onhaalbaar. Ondemocratisch doordrukken is dus de enige optie die de Europese elite rest. Over alternatieven hoor je ze niet. Nu zijn die alternatieven ook geen van allen inkoppertjes. Wie weet wat het beste is? Totale ontbinding of toch maar neuro’s en zeuro’s? Of werken met virtuele parallelle munteenheden? En wat gaat het kosten? Economisch en sociaal.

Er is geen beste weg. Er zijn alleen minst slechte oplossingen. Als voor Europa een ondemocratische politieke unie echt beter zou zijn dan elk ander denkbaar alternatief dan hoor ik dat liever van een verlicht despoot dan van een democraat als Alexander Pechtold.

 

Cexit

Voor Cyprus zelf is de minst slechte oplossing waarschijnlijk om afscheid te nemen van de euro. De kapitaalrestricties zijn er nu toch al. Dan kan het land met een sterk gedevalueerde munt herstellen zoals IJsland doet. Geen pleziertocht maar voor de eilandbewoners beter dan Griekenland achterna gaan in een uitzichtloze weg van bezuinigen om maar in de eurozone te kunnen blijven.

 

Natuurlijk betekent een exit tevens dat de leningen die Cyprus heeft nooit meer worden terugbetaald. Maar wie gelooft er nog dat dit wel gebeurt als het eiland in de eurozone blijft? Waarschijnlijker is dat er dan binnen afzienbare tijd weer een nieuw hulppakket heen moet. Hoewel een echte exit voor Cyprus het beste is zal dat waarschijnlijk niet gebeuren. Als politici altijd zouden doen wat het beste was dan hadden we nooit een euro gehad.

Trefwoorden:
EuropaEconomie

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer