Arbeidsmarkt
2 april 2013 | door: Chris Slappendel, Initiatiefnemer TigerTrail en ZZP-er (CHAYNZ)

ZZP-ers in zelfde schuitje als tijgers

De tijger wordt met uitsterven bedreigd. Een parallel met ZZP-ers doemt op. Want veel mensen beseffen niet dat ZZP-ers het nu ook verschrikkelijk moeilijk hebben.

"ZZP-ers worden zo enorm uitgebuit dat het zelfs met de tijger kan worden vergeleken"

Tijgers zijn een bedreigde diersoort. Slechts een klein aantal mensen bekommert zich werkelijk om het lot van dit prachtige dier. Experts zeggen dat de tijger binnen 10 jaar uitgestorven kan zijn bij een onveranderde situatie. Een parallel met ZZP-ers doemt op. Want veel mensen beseffen niet dat ZZP-ers het nu ook verschrikkelijk moeilijk hebben.

 

Aan veel ZZP-ers is geen behoefte meer, omdat zowel overheden als bedrijven de hand op de knip hebben gezet en er voorlopig ook nog op houden. En als er al een opdracht op de markt verschijnt, duikt iedereen erop, met als gevolg dat de prijs voor een ZZP-er gekelderd is en dat heeft weer als effect dat bedrijven bij een volgende opdracht nog meer het onderste uit de kan willen.

 

Met desastreuze effecten voor de ZZP-er? De tijd zal het leren.

 

Economische situatie en de ZZP-er

ZZP-er. Of freelancer. Een enorm gegroeide groep professionals. De Nederlandse overheid heeft destijds veel tijd en aandacht geschonken aan de groei van deze groep zelfstandigen, o.a. door allerlei fiscale elementen te bedenken. Waarom deed de overheid dat eigenlijk? De werkeloosheid in de jaren ’80 was enorm. Men bedacht zich dat een groep flexwerkers de oplossing zou kunnen zijn tussen een slechte en een goede economie. Immers, een flexwerker die niet in dienst van een bedrijf is, is zelfstandig en zal (uit trots) niet snel een beroep doen op sociale zekerheid. Dus voor een overheid ideaal, omdat in slechte economische tijden deze groep als eerste de klos zou zijn. En de overheid zou hier dan weinig van merken, omdat ze nou eenmaal weinig risico loopt. Want door intensief gebruik te maken van flexwerkers zou de overheid er in het geval van een slechte economische situatie juist dubbel van profiteren. Voor de overheid een echte win-win situatie. Winnen door geld te besparen (op flexwerkers) én winnen door geld te besparen (op uitkeringen).

 

Nu zit Nederland al een paar jaar in een slechte economische situatie. De markt voor interimmers en flexwerkers is totaal ingestort en alleen specialisten die zichzelf uniek hebben gemaakt overleven. De rest heeft het moeilijk. Het piept en het kraakt. Wat het uitermate lastig maakt, is dat de huizenmarkt ook nog eens is ingestort. Dat had de overheid niet voorzien. Waar de ZZP-er voorheen veel geld uitgaf en een belangrijke ‘spender’ was, houdt hij of zij nu ook de hand op de knip. Soms uit zelfbescherming, soms omdat ze gewoon geen geld meer over hebben. En dat komt ook doordat de banken nu ineens veel moeilijker doen en de overwaarde die er altijd was als sneeuw voor de zon is verdwenen. En de overheid heeft gelijk gehad: het aantal werklozen is in vergelijking met andere landen erg beperkt en dus is haar beleid succesvol geweest. Dankzij de ZZP-er. Maar of deze er nou mee op is geschoten?

 

Veel ZZP-ers zijn op zoek naar een vaste baan. Of ze teren in op hun eigen vermogen. Of ze stoppen gewoon en gaan de bijstand in. Of ze steken zich in de (tijdelijke) schulden en hopen op betere tijden.

 

Tijgers

Tijgers zijn net als ZZP-ers. Het zijn prachtige wezens die doen wat ze doen. Gewaardeerd door velen en helaas tegelijkertijd net zo ondergewaardeerd. 100 jaar geleden waren er nog 100.000 tijgers in het wild op deze aarde. Nu zijn dat er nog maar 2.500. Sommige experts denken dat er geen redden aan is en dat er over 10 jaar niet of nauwelijks meer tijgers in het wild zijn. Alleen maar in tijgerfarms, dierentuinen en bij veel mensen in de achtertuin als huisdier (en ja, het is echt waar: in Texas zitten er bijvoorbeeld meer tijgers in kooitjes bij particulieren dan er in heel de wereld in het wild rond lopen).

 

De tijger wordt bedreigd door de mens. Als enige in staat om de tijger eronder te krijgen is de mens in de afgelopen 100 jaar als een razende tekeer gegaan. De vooruitgang heeft ervoor gezorgd dat de tijger nog maar 7% van zijn oorspronkelijke leefgebied over heeft. De rest is overgenomen door mensen. Op die andere 93% staan nu huizen en fabrieken of er is landbouwgrond van gemaakt. Daarnaast is de tijger ook nog eens een mythisch dier en daardoor erg gewild bij mensen met geld omdat het ze status geeft. En gewild bij mensen zonder geld omdat ze denken dat het ze kracht geeft. Of ziekten geneest. Of ze zelfs onsterfelijk maakt.

 

Hierdoor worden tijgers met bosjes gestroopt, ondanks dat ze enorm schuw zijn. En dat alleen maar omdat de georganiseerde misdaad enorm veel geld kan verdienen aan de lakse houding van de mens.

 

Heel de wereld heeft namelijk toegekeken dat de tijger in deze situatie terecht is gekomen. En eigenlijk kijkt de hele wereld nog steeds toe. De overheden zeker want die willen er geen geld aan besteden in de (domme) veronderstelling dat ze er geen geld aan verdienen. Slechts een handjevol mensen bekommert zich om dit prachtige dier. NGO’s als IFAW, WNF en WCS doen veel goed werk, maar het is niet genoeg. Temeer omdat ze hun moeizaam verkregen geld (uit fundraising) ook nog eens moeten besteden aan het beschermen van de neushoorn, de oeran oetang, de walvis en andere bedreigde dieren. Ze bekommeren zich erom omdat ze begrijpen dat deze dieren waardevol zijn voor het ecosysteem én omdat ze het gewoon verdienen om op deze aarde een plek te hebben.

 

Overigens onderschatten vele mensen het belang van stabiele ecosystemen, als ze het al begrijpen. Want anders hadden ze wel meer over gehad voor de natuur.

 

ZZP-ers

ZZP-ers zijn net als tijgers. Ze hebben iets dat anderen niet hebben en doen dat omdat ze doen wat ze doen. Gewaardeerd door velen en helaas tegelijkertijd net zo ondergewaardeerd. 100 jaar geleden waren er niet zo veel ZZP-ers; die zijn pas vanaf de jaren ’90 door actief beleid van de overheid uit de grond zijn geschoten. Nu zijn het er bijna 750.000 en nog altijd groeiend in aantal omdat veel mensen liever ZZP-er zijn dan als werkloze te worden aangemerkt. Experts zeggen dat het aantal ZZP-ers de komende jaren blijft groeien. Niet alleen in de unieke beroepen maar vooral in de reeds overbevolkte marktgebieden. Nog meer ZZP-ers leidt tot nog verdere verzadiging en nog grotere daling van besteedbaar inkomen.

 

Terwijl de ZZP-er altijd de stille motor (lees: spender) binnen de economie was, is dat nu omgeslagen en geeft deze grote groep uit angst voor de toekomst juist geen geld meer uit. Van de olie naar het zand in de motor, en dat binnen een paar jaar.

 

De ZZP-er in Nederland wordt bedreigd door de overheid en door grote organisaties die op hun beurt weer worden bedreigd door de mens met hun behoeften en met hun geld. Immers, we vinden het in Nederland nodig om al jaren de hand op de knip te houden (waardoor het Nederlandse spaarsaldo alleen maar blijft stijgen) en gewoon niet genoeg uitgeven. Met als gevolg dat grote en kleine bedrijven het moeilijk hebben om verkoopbudgetten te halen en dat de overheid te weinig belasting binnen krijgt. En beide hebben weer als gevolg dat ze vervolgens nog meer gaan besparen en dát heeft weer als gevolg dat er nog minder ZZP-opdrachten op de markt komen. En met meer aanbod en een kleinere vraag is het duidelijk wat er gebeurt.

 

Hierdoor worden ZZP-ers enorm uitgebuit, ondanks dat ze veel waarde toevoegen. En dat alleen maar omdat de grote organisatie en de overheid enorm veel geld bespaart door de lakse houding van de mens.

 

Heel Nederland heeft namelijk toegekeken hoe de ZZP-er in deze situatie terecht is gekomen. En eigenlijk kijkt nog steeds heel Nederland toe. De overheid zeker, want die wil er geen geld aan besteden in de (domme) veronderstelling dat ze er geen geld aan verdient. Slechts een handjevol mensen bekommert zich om dit prachtige beroep. Organisaties als ZZP Nederland, SBO ZZP, FNV Zelfstandigen en ZZP Netwerk Nederland doen veel goed werk, maar het is niet genoeg. Temeer omdat ze hun beperkte capaciteit ook nog eens moeten besteden aan o.a. allerlei wettelijke vernieuwingen om hun advieswerk niet te laten verslonzen. Ze bekommeren zich erom omdat ze begrijpen dat deze ZZP-ers waardevol zijn voor de economie én omdat ze het gewoon verdienen om op deze markt een plek te hebben.

 

Overigens onderschat de gewone mens het belang van stabiele marktsystemen, als ze het al begrijpen. Want anders hadden ze wel doorgegaan met geld uitgeven.

 

Oplossing voor ZZP-ers

Oplossingen zijn wel voorhanden, maar niet opportuun zolang mensen de noodzaak niet inzien. Die genoemde kleine groep kan het niet alleen oplossen. Er zal collectieve aandacht moeten komen waarbij ZZP-ers, overheden, bedrijven en belangenorganisaties een niet vrijblijvend plan-de-campagne moeten opstellen om deze stille motor weer te laten draaien.  Alleen dan kan de ZZP-er blijven bestaan.

 

En ten slotte nog één keer de tijger

Nog een laatste keer de vergelijking met tijgers. In 2009 is er een grote conferentie geweest waar alle partijen (landen, NGO’s, World Bank, Interpol, VN) hebben afgesproken de tijger te redden. Vele beloften zijn gemaakt, weinige zijn er in de afgelopen 3 jaar nagekomen. Een prachtig staaltje van window dressing. Wie is er hier de dupe? Precies:de tijger.

 

Een les voor de ZZP-er is dat als er afspraken gemaakt worden om de ZZP-er die positie weer te laten innemen die het verdient er ook voor accountability (naleving) gezorgd moet worden. De vraag wat er gebeurt als een gesprekspartner zijn of haar afspraken niet nakomt is eigenlijk nog belangrijker dan het maken van allerlei beloftes. Want met loze beloftes red je zowel de tijger als de ZZP-er niet.

 

Ik ga Nederland even achter me laten. Net als de ZZP-er heeft de tijger hulp nodig. Je kunt volgen wat ik ga doen op www.tigertrail.org. En ik blijf volgen hoe het gat met de ZZP-er.

Trefwoorden:
Arbeidsmarkt

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Chris Slappendel, Initiatiefnemer TigerTrail en ZZP-er (CHAYNZ)
Duurzame domheid bij Bosch - 17 augustus 2014
Het IFFR kan tijgers redden - 22 januari 2014
ZZP-ers in zelfde schuitje als tijgers - 2 april 2013
De ZZP-er verdient juist nu de aandacht van de politiek - 25 augustus 2012
De ZZP’er is wel degelijk ondernemer - 26 juni 2012



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 51
Maak een interview van uw opiniestuk
> Meer