Onderwijs
11 april 2013 | door: Walter van Dijk

Doeners gewenst

Techniek krijgt slechts een beperkte plaats in het huidige onderwijs, terwijl het de hoeksteen vormt van onze samenleving. Het is tijd voor een andere manier van denken.

"De angst voor het maken van fouten heeft de creativiteit verdreven"

Vroeger moest ik regelmatig met de bus van Groningen naar het dorp Kantens, voor school. Vaak gingen deze tochten saai en anoniem voorbij, maar een rit in het bijzonder heeft tot op de dag van vandaag een bijzondere indruk gemaakt. Het was een mooie dag toen, met veel zon en vrolijke gezichten. Dat moet een meisje achterin de bus als geen ander hebben geweten, want haar gezang was duidelijk te horen vanaf de achterste bank. Daar zat ze met haar oordopjes in en een stem zo zuiver zoals ik ze zelden heb gehoord. Een enkeling keek boos haar kant op, maar de meesten zullen toch blij zijn geweest met deze opluistering van hun dag.

 

De verdwijning van anders?

Op mijn basisschool verdwenen 'moeilijk lerende kinderen' vaak na groep 3 of 4. Dan zei dat de juf dat 'Hans' ergens anders naar school ging vanaf dat jaar, maar dat hij ons zeker nog wel eens op komt zoeken. En inderdaad, Hans kwam regelmatig een halve dag terug. Op woensdagochtenden zagen we zijn gezicht op het schoolplein, maar spelen met hem deden we toch amper. Daarvoor zagen we hem te weinig tijdens de rest van de week. Wel jammer, achteraf gezien. Het was ongetwijfeld een aardige knul, maar de overplaatsing veranderde wel de manier waarop we naar hem keken onbewust.

 

Terwijl dat toch eigenlijk zonde is, want gezamenlijk onderwijs voor verschillende groepen kan een ongekende verrijking zijn voor de verschillende partijen. Zo zien de leerlingen dat iemand met een gedragsstoornis bijvoorbeeld ontzettend praktisch is, hij of zij voelt zich geaccepteerd binnen de hechte groep die een klas vaak vormt en voor de leerkracht is het een kans om te laten zien dat er ook voor iemand met concentratieproblemen heel wat te halen is. Nu is dit voor de kleine scholen vaak lastig haalbaar in de praktijk, maar ik geloof dat het kan. Juist in de rustige omgeving van een dorp, ver weg van alle prikkels en drukte moet dit toch wel lukken.

 

Fouten maken

Ieder kind dat de basisschool verlaat heeft een onderbewuste angst ontwikkeld voor het maken van fouten. Docenten en leerkrachten blijken buitengewoon frequent aan te geven dat iets 'fout' is, terwijl er heel vaak een verschil van interpretatie aan vooraf gaat. Zo lijkt het of er een cultuur ontstaat die alternatieve denkwijzen in de kiem smoort. De onrustige jongen plaatsen we over, terwijl gitaar spelen misschien zijn echte passie blijkt te zijn en een aantal lessen wonderen voor hem doen. We weten het niet, omdat we niet over deze opties nadenken. Voor onszelf hebben we een beeld gecreëerd van de ideale leerling, terwijl de mensheid nog steeds te divers en variabel is om dit zelfs maar te kunnen denken.

 

De Edison van deze tijd

Een bekend voorbeeld van iemand die fouten durfde te maken is Edison. Jarenlang heeft hij verschillende materialen verzameld over de hele wereld, omdat hij het idee van een lamp voor ogen had. Alles wat hij nog nodig had was een brandbaar materiaal in de lamp, om het licht te laten blijven. Veel materialen ontvlamden direct, of werkten juist helemaal niet. Na jaren van frunniken en aanmodderen heeft hij de juiste stof ontdekt. De rest is geschiedenis. Hoe hij de tijd en gelegenheid kreeg om deze droom na te jagen weet ik niet, maar het verhaal blijft me boeien.

 

Het roer moet om als we terug willen naar een tijd van ontdekkingen, praktisch inzicht en grote veranderingen. Leerlingen krijgen geen ruimte om te experimenteren en verschillende dingen te proberen. Technische vakken zijn om onbegrijpelijke redenen verschrikkelijk impopulair, omdat docenten het zonder enig enthousiasme aanbieden. Het lijkt niet belangrijk naast Wiskunde, Engels en Nederlands, maar een vak om snel te vergeten. Als ik graaf in mijn hoofd is dat tenminste de eerste associatie die opdoemt. De presentatie moet anders kunnen, aangezien techniek het maken, verbeteren en creëren van bruikbare apparaten is. Je hebt direct profijt van je productie. Een fysiek resultaat, om thuis trots te laten zien en honderduit over te vertellen.

 

We moeten weer durven 'doen'

Ik zie het charme-offensief al voor me: 'de wereld is techniek' en 'techniek maakt het'. Iets in die trant. Docenten staan met geestdrift voor de klas te vertellen, terwijl de leerlingen niet kunnen wachten om aan de slag te gaan. Een wisselwerking die zijn weerga niet kent. Er mogen best wel wat hoofden boven het maisveld uitsteken. Graag zelfs. We hebben zingende mensen nodig, die het niet kunnen schelen wanneer iemand ze vreemd aankijkt. Denkers en artiesten, maar met name personen die dingen stomweg bedenken en maken. Kinderen die de ruimte krijgen om hun wensen na te jagen, zonder belemmering, op een toneel waar creativiteit en praktisch inzicht elkaar vinden in een innige omhelzing.

 

Je hoeft geen genie te zijn of over een hoog IQ te beschikken om het hoogste te bereiken, maar je moet wel risico's durven nemen. Proberen, testen, falen en opnieuw beginnen. Daardoor zijn we al zover gekomen en kunnen we genieten van de gemakken waar de grote uitvinders uit de geschiedenis ons van hebben voorzien.  Nog een laatste slogan, op de valreep: 'volg je passie, kies techniek'.

Trefwoorden:
Onderwijs

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer