Economie
1 mei 2013 | door: Jaap Haasnoot, Oprichter lokale politieke partij Valkenburg Open

Bij Leiden kondigt zich nieuw Blauwe Stad-drama aan

Alle oorzaken van het falen van de Blauwe Stad in Groningen zijn ook in de gebiedsontwikkeling van Valkenburg bij Leiden ingebouwd. De lessen zijn dus blijkbaar niet geleerd.

"Plannenmakers Locatie Valkenburg hebben de lessen uit het verleden niet geleerd."

In november 2012 verscheen een zeer gedetailleerd Masterplan Locatie Valkenburg waarin de woningbouwplannen voor dit gebied zijn uitgewerkt. De plannenmakers hebben letterlijk in afzondering achter het prikkeldraad van het voormalige vliegveldterrein een buitengewoon gedetailleerd plan uitgebroed.

 

In feite ligt er een bestemmingsplan dat voor 95% af is en dat voortbouwt op de uitgangspunten van het Streekplan Zuid-Holland West 2003. Qua vormgeving is het Plannenmakers Locatie Valkenburg hebben de lessen uit het verleden niet geleerd. Het Masterplan is daarbij overigens niet meer dan een aantrekkelijk geïllustreerde reclamefolder waarop men de politieke bestuurders wil laten beslissen. Een deugdelijke financiële onderbouwing en actuele marktanalyse ontbreekt evenals een goede risico-inventarisatie. Het belangrijkste is echter dat de hamvraag niet gesteld wordt. Die vraag luidt of het op provinciaal of landelijke schaal gezien nog steeds verstandig is om juist op die plaats 5000 huizen te bouwen en of een alternatieve bestemming van het terrein wellicht niet profijtelijker zou kunnen zijn voor onze samenleving[1].

 

Tijdgeest van tien jaar geleden

Nu de stuurgroep de plannen openbaar gemaakt heeft blijken deze conform de uitgangspunten inderdaad alle kenmerken en de tijdgeest van tien jaar geleden te representeren. Dat is deels ook te verklaren door de aard en kwaliteit van het ontwikkelproces dat een gesloten en weinig transparant karakter kende. Een stuurgroep, bestaande uit de gemeente Katwijk en daarnaast de RVOB die eigenaar is van de grond van het voormalige militaire vliegveld, heeft het ontwikkelproces zoveel mogelijk in eigen hand willen houden. 

 

Daarom heeft men zich waar mogelijk geïsoleerd van invloeden van buiten. De omliggende gemeenten Leiden en Wassenaar klagen daar ook over in hun reacties op de plannen. Het ging zelfs zo ver dat de gemeenteraad van Katwijk, die toch medefinancier/opdrachtgever is van de Stuurgroep, niet de beschikking kreeg over de besluitenlijstjes van dit gezelschap. Het gevaar van het ontbreken van de nodige checks & balances is dat de kans op een “tunnelvisie” toeneemt. Een andere actie in het streven om de invloed van derden in te perken is dat men het project recent (oneigenlijk) heeft aangemeld bij de Crisis- en Herstelwet[2].

 

Gesloten ontwikkelproces

Het resultaat van dit weinig transparante en gesloten ontwikkelproces is een product dat in feite alle leerervaringen negeert die we de afgelopen jaren met dit soort grootschalige gebiedsontwikkelingen in Nederland hebben opgedaan. Het plan is bijvoorbeeld vooral aanbodgedreven. Het doel is om bewoners van elders (o.a. vanuit het buitenland) te verleiden om te gaan wonen op wat inderdaad in de meest letterlijke zin een ‘droomlocatie’ kan worden genoemd.

 

Men wil daarvoor in het hyperverstedelijkte en dichtstbevolkte gebied van Nederland een mini Groene Hart opofferen, dat eigenlijk juist hier niet gemist kan worden. Dat is merkwaardig omdat er voldoende bouwrijpe grond in de omgeving aanwezig is. Het is niet voor niets dat dit alles sterk doet denken aan het Blauwe Stad-drama van destijds. Het is interessant maar ook verontrustend om te moeten constateren dat alle oorzaken van het falen in Groningen ook in deze gebiedsontwikkeling zijn ingebouwd. De lessen zijn dus blijkbaar niet geleerd.

 

Slikken of stikken

Wat we zien is het maakbaarheidsdenken in optima forma. Zowel door de vorm als in de inhoud van het stuk wordt een sfeer opgeroepen als zouden de bomen nog steeds tot in de hemel groeien. Als je echter goed om je heen kijkt, en met name naar de realiteit van de economische ontwikkelingen en alle overige (ruimtelijke) ontwikkelingen die daarvan afhankelijk zijn, komt het geheel van de plannen nauwelijks realistisch over. De politiek moet dus via “slikken of stikken” groen licht geven op een gedetailleerd uitgewerkt ruimtelijk plan waarvan de realisatiemogelijkheid hoogst onzeker is. Om het gebied bouwrijp te krijgen zijn echter nog buitengewoon grote en niet gekwantificeerde investeringen nodig.

 

Het RVOB en de gemeente Katwijk die beiden als opdrachtgever fungeren hebben inmiddels to op heden al meer dan 6 miljoen euro[3] in de plannenmakerij gestopt terwijl er nog geen spade de grond in is gegaan. Om op de voormalige moerasdelta wonen mogelijk te maken moet vervolgens het gehele gebied totaal overhoop worden gehaald. Er moet een grote waterplas worden gemaakt omdat men anders verdrinkt in het gebied dat flink onder N.A.P. ligt. De grondwaterstanden worden gewijzigd, men ontgrondt en hoogt op, en over de versnelde bodemdaling die dit tot gevolg zal hebben wordt verder niet gerept. Vervolgens zal de complete infrastructuur van het voormalige vliegveld nog gesloopt moeten worden waar tientallen miljoenen euro’s mee gemoeid zijn. Waar projectontwikkelaars en financiers zich massaal terugtrekken uit grote projecten, al failliet zijn of alleen nog zaken aanpakken waar geen enkel risico aan kleeft, zullen de overheden ons belastinggeld in de waagschaal moeten stellen. Vanuit de invalshoek van macrodoelmatigheid niet zo slim terwijl er in de regio nog voldoende bouwrijpe grond aanwezig is waar andere overheden elke dag verliezen op moeten wegschrijven.

 

Structuurvisie

Het merkwaardige feit doet zich nu voor dat de ene helft van de provincie Zuid-Holland een nieuwe Structuurvisie aan het formuleren is terwijl de andere helft op de oude voet doorgaat met ontwikkelingen waarvan het zonneklaar is dat ze inhoudelijk niet (meer) in het beleid passen. Het vergt bestuurlijk nogal wat visie en lef om na een jarenlang samenwerkingsproces op een bepaald dossier te moeten concluderen dat het uiteindelijk toch anders moet. Dat is extra moeilijk als je sommige collega-bestuurders op andere dossiers misschien nog nodig hebt.

 

Dat principe geldt bijvoorbeeld ook voor de democratisch beperkt gelegitimeerde regio’s die zich in feite ontwikkeld hebben tot een vierde bestuurslaag. In de regio Holland-Rijnland zijn op basis van “voor wat hoort wat” in het verleden tussen de deelnemende gemeenten en in samenspraak met de provincie en het Rijk de nodige deals gemaakt waarbij de Locatie Valkenburg ook onderdeel uitmaakte van het pakket. Dat verklaart ook de gematigd kritische reacties van andere gemeenten die zich beperken tot opmerkingen over bijzaken. En dat verklaart tevens waarom dit soort bestuurlijke treinen gewoon doordenderen, ook als inmiddels uit de nieuwste feiten blijkt dat de kans op een fiasco min of meer tot zekerheid is geworden. De bestaande coalities in gemeenten en provincie zullen hun dagelijks bestuurders immers niet snel afvallen.

 

Inmiddels is er in de gemeente Katwijk, op wiens grondgebied de gebiedsontwikkeling gepland is, een nieuwe lokale politieke partij opgericht onder de naam “Valkenburg Open”. Over enige weken zal de Gemeenteraad van Katwijk zich moeten uitspreken over Het Masterplan Locatie Valkenburg. Het is buitengewoon interessant om straks te zien in hoeverre dit gezelschap gevoelig is voor rationele argumenten en voor de wens van de bevolking om de “groene long” in dit gebied te behouden. Als de trein doordendert dan ligt een nieuw Blauwe Stad-drama in het verschiet.

 

[1] In dit rapport wordt aangetoond dat het in gebruik nemen van de locatie als zakenvliegveld juist op deze plek veel grotere voordelen biedt: https://docs.google.com/file/d/0B56KDf0ufEnYZm5wYnZSZDV1WEE/edit?usp=sharing

[2] Zie: https://docs.google.com/file/d/0B56KDf0ufEnYSmktaUREY1N2cDA/edit?usp=sharing

[3] Zie: https://docs.google.com/file/d/0B56KDf0ufEnYN0hSSXdmWWZKSDA/edit?usp=sharing

Trefwoorden:
Economie

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Jaap Haasnoot, Oprichter lokale politieke partij Valkenburg Open
Bij Leiden kondigt zich nieuw Blauwe Stad-drama aan - 1 mei 2013



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer