Veiligheid
23 september 2011 | door: Jos van Gennip, Scheidend bestuurslid van de Verenigingsraad van VluchtelingenWerk Nederland en voormalig senator en directeur van het Wetenschappelijk Instituut van het CDA

De positie van de vluchteling wordt steeds slechter

De afgelopen jaren heb ik de positie van de vluchteling steeds slechter zien worden. Wie zou verwachten dat dit zijn oorzaak vond in een toenemende stroom asielaanvragen, vergist zich.

"De asielzoeker is symbool en symptoom geworden van de crisis van onze democratie en van een tekortschietend immigratiebeleid."

De afgelopen tien jaren werden gekenmerkt door een proces van verwarring, groeiende scepsis en vooral verminderde identificatie met het lot van de vluchteling en de asielzoeker. We kunnen dat in negatieve en veroordelende termen duiden, maar ik denk, dat om het goed te analyseren, we juist moeten kijken naar dat proces van verval van identificatie.

Vrijheidsstrijders
Mijn eerste herinnering aan vluchtelingen betreft de Hongaarse opstandelingen. Zij waren onze vrijheidstrijders en we hebben hen toen met open armen ontvangen, in 1956. Hetzelfde geldt voor andere vervolgden en martelaren met een herkenbare achtergrond, zo al niet etnisch dan toch in ieder geval als slachtoffers in de strijd voor door ons beleden idealen: de bootvluchtelingen uit Zuidoost-Azië, en zeker de Oost-Europeanen, zoals de Tsjechoslowaken, of de asielzoekers uit Chili of andere Latijns-Amerikaanse landen.
 
Maar na de implosie van de Sovjet-Unie kregen we te maken met binnengesmokkelde vluchtelingen, later massaal de Joegoslaven en vervolgens Afrikanen, Afghanen, Irakezen en vooral asielzoekers uit Somalië. Het is duidelijk dat die geografische en etnische ontwikkeling steeds minder sympathie en herkenbaarheid oproept. Dat heeft natuurlijk te maken met groeiende twijfel aan de echte motivering achter een asielaanvraag, zeker als de grens tussen beroep op gastvrijheid en criminaliteit door enkele asielzoekers bewust overschreden wordt.

Publiciteitsgeilheid
Er is echter in diezelfde tijd nog iets anders aan de hand. Sensatie, negatieve berichtgeving, publiciteitsgeilheid, lekken, omzet, oplages en kijkcijfers zijn meer en meer het publieke klimaat gaan beheersen. In dit klimaat past het om dat ene mislukte ontwikkelingsproject uit te
vergroten en zeker om het misbruik van een asielprocedure voor het voetlicht te brengen of die éne zich misdragende asielzoeker.
 
En dan is er nog iets heel anders, namelijk het wegvallen van de stabilisatoren in onze samenleving. Geloofwaardigheid van instellingen als politieke partijen en kerken verbleekt in een klimaat van individualisering en scepsis. In de negentiger jaren nog waren deze instellingen veel invloedrijker dan nu. Ze vormden tegenwicht tegen gemakzuchtige en populistische opvattingen. En niet zelden schiepen zij, juist op ons terrein, faciliteiten en boden ze een helpende hand.

Daar komt ook de ‘ontmaskering van de multiculturele droom’ bij. Wie echter in onze ziekenhuizen en stadhuizen rondkijkt, maar ook in de collegebanken van onze universiteiten, kan niet om de toegevoegde waarde, soms de onmisbaarheid en de perspectieven van de nieuwe Nederlanders heen. De afgelopen tien jaar was in die zin ook het tijdperk van de onverwachte en voor sommigen ondenkbare opkomst van Fortuyn en van Wilders en het verval van de grote volkspartijen. De gastvrijheid voor de vluchteling werd zwaar onder druk gezet.

De rekening van de crisis
Tot slot: de globalisering. Die globalisering creëert een realiteit van de illegaliteit, van een nieuwe onderklasse, maar ook tegelijkertijd van de onmacht van de politiek, zeker de nationale politiek, om de instroom effectief aan te pakken. Conflicten, vervolging ver hiervandaan, is ook hier voelbaar geworden in het tijdperk van ‘the death of distance’. Daar hebben de auteurs van het Vluchtelingenverdrag zeker niet aan gedacht. Bovendien komt het door die globalisering, zo is de perceptie, dat tienduizenden analfabeten en anderskleurige heilzoekers van andere continenten hier aankloppen, die tot geen nuttig werk in staat zijn.
 
Het is juist de asielzoeker die de afgelopen tien jaren meer en meer symbool en symptoom is geworden van de crisis van onze democratie en van een tekortschietend immigratiebeleid. Ook de dikwijls verborgen realiteit van de illegaliteit krijgt een rekening, die door de asielzoeker dikwijls moest worden betaald.

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Jos van Gennip, Scheidend bestuurslid van de Verenigingsraad van VluchtelingenWerk Nederland en voormalig senator en directeur van het Wetenschappelijk Instituut van het CDA
De positie van de vluchteling wordt steeds slechter - 23 september 2011



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer