Godsdienst
24 mei 2013 | door: Charles van den Broek, Schrijver en historicus

Atheïsten moeten wat logischer worden

In de vele uitingen van atheïsten willen zij het beeld oproepen dat het atheïstisch-humanisme rationeel is. Dit in tegenstelling tot irrationele gelovigen. Maar klopt dat wel?

"In een atheïstisch universum is naastenliefde een optie, geen plicht"

Het Humanistisch Verbond heeft blijkbaar geld teveel en heeft ervoor gekozen dat te besteden aan wat radiospotjes, ingesproken door min of meer bekende atheïstische BN’ers. Daarbij is vooral die van Bas Haring opvallend.

  

Ik citeer; “Ik ben Bas Haring, en ik ben niet voor niets filosoof. Denken over de betekenis van het leven betekent voor mij de juiste vragen stellen, zonder hulp van het hiernamaals.” Dat zijn een paar boude, en (vooral) foute uitspraken. Om te beginnen hebben gelovigen geen ‘hulp van het hiernamaals’, maar van hun God. Bovendien, en dat moet een filosoof toch weten, kun je geen ‘foute’ vragen stellen, alleen foute antwoorden geven. Het doel van Haring is duidelijk; hij wil de gelovigen in een kwaad daglicht stellen. Deze stelling tracht Haring een wetenschappelijk aura te geven door zijn beroep te vermelden, filosoof. Als er echter één academische richting onwetenschappelijk is, dan is dat de filosofie; filosofie behelst namelijk het retorisch zo goed mogelijk onder woorden brengen van een idee, hoe onzinnig ook. Sartre kon vijftig jaar lang de ene na de andere foute ideologie omarmen en verdedigen onder het mom van de filosofie. Alles kan waar zijn, zolang de redenering binnen het kader klopt. Studenten discussieerden in de jaren '70 nachtenlang over maoïsme, stalinisme, marxisme, trotskisme en elke tussenvariant van ieder denkbaar -isme, tot ze net zo dollerend werden als hun calvinistische voorouders die ze zo ouderwets vonden.

  

Ironisch genoeg voor Haring, is filosofisch gezien dus ook elk geloof te verdedigen. Ik durf te wedden dat Bas Haring daar niet aan dacht toen hij dat korte tekstje uitsprak. Desalniettemin weet Haring best waar hij mee bezig is; door woordkeuze en zinsbouw wil hij de indruk te wekken dat atheïsten en/of humanisten rationeel zijn, en gelovigen niet. Maar ís dat wel zo?  

 

Atheïstische kerk

Laat ik eens beginnen met de atheïstische claim dat er geen God bestaat. Stellen dat iets niet bestaat, kun je alleen als je alles over iets afweet. Ergo, zeggen dat er geen God bestaat, houdt in dat je alles weet over alles (het geen wetenschapsbeoefening de facto overbodig zou maken). Hoewel ik de nodige zelfingenomen wetenschappers ken, is er niet één zo arrogant te beweren dat hij alles weet. Hoe onwaarschijnlijk voor sommigen ook, de kans bestaat dat er - ergens in dat immense heelal waar we nog geen fractie van hebben onderzocht - een God is. Wie dus zegt dat God niet bestaat, verkondigt dus een geloof, niet een empirisch bewezen stelling. Dat je verkiest niet in een God te geloven, is daarmee een (geloofs)keuze.

  

Darwin

Het hedendaags atheïsme heeft zijn wortels in het darwinisme. In atheïstisch-humanistische kringen geldt Darwin dan ook als een surrogaat-Messias, en in hun ogen kan de man geen kwaad doen. Meer dan eens hoort men vier- tot vijfmaal de term ‘geniaal’ vallen in één zin als darwinisten het oer hun idool hebben. Vooral Desmond O'Hanlon (in de VPRO-reeks de Beagle) en uiteraard Richard Dawkins hebben daar een handje van, maar ook minder prominente discipelen hebben dit idefix overgenomen. Toch valt er op de man en de wetenschapper Darwin het nodige af te dingen. Het grootste deel van zijn evolutietheorie heeft hij gestolen van Alfred Russell Wallace, een vlinderjager die zijn ontdekkingen naar Darwin had opgestuurd, in de hoop via hem een uitgever te vinden. Ook zijn delen van The Origin of Species zijn terug te voeren op onderzoek van Darwin's grootvader Erasmus (zonder bronvermelding). Dat maakt Darwin een dief en plagiator, maar dat is geen primeur in de academische wereld. Erger is nog dat Darwins eigen waarnemingen en conclusies opmerkelijk vaak niet kloppen. Toch slordig voor een genie...  

 

In Darwin's kielzog hebben wetenschappers uit verscheidene vakgebieden zich ingezet om het Bijbelswereldbeeld verder uit te hollen. Het leven is een chemische reactie, slechts bij toeval ontstaan. En dus ziet men de laatste tijd de mens steeds meer als gewoon een diersoort, zonder schepper. Ook zou er, op basis van kansberekening op talloze andere planeten leven voorkomen, waardoor ons leven helemaal niet zo uniek is. Dit alles zonder enig bewijs overigens. Ik dacht dat de wetenschappers en atheïsten dat nu juist de gelovigen verweet, het zonder enig hard bewijs een stelling aanhangen. Toch gelooft ongeveer 80 procent van de Nederlandse hoogleraren in leven op een andere planeet en niet in (een) God, hoewel beide tot dusverre onbewezen zijn.

  

Ons gevoelsleven is volgens biologen slechts een door hormonen gestuurde illusie. Al onze gedragingen, sociale structuren en emoties zouden ook bij andere diersoorten zijn terug te vinden. En meer technisch ingestelde types melden ons dat we een soort geavanceerde, zielloze robot zijn, compleet met harde schijf, de hersenen; wij zijn ons brein, nietwaar? Al deze conclusies werden door de atheïstisch-humanistische goegemeente uiteraard met instemming en gejuich begroet; eindelijk het bewijs dat de mens helemaal niet zo bijzonder is, en al helemaal geen schepping van een vermaledijde hemeltovenaar. Allemaal leuk en aardig, maar leeft men ook naar die zo militant uitgedragen overtuiging? Opmerkelijk genoeg; niet.  

 

Want ook atheïsten zeggen van iemand te houden, terwijl ze zouden moeten zeggen dat hun testosteronpeil een niveau van noodzakelijke ontlading heeft bereikt, of dat de serotonine in hun lijf ze het idee geeft dat ze om hun kind geven. Dat kun je nog afdoen als het voldoen aan sociale conventies, maar erg consistent is het niet. Op andere vlakken doen atheïsten immers ook geen concessies; ze hebben al koopzondagen, abortus en euthanasie met een nietsontziende kruistocht doorgedrukt. Misschien is het ideaal wel een abortus op de koopzondag.

 

Zijn deze wetten niet ook van bovenaf opgelegd? En waarom zou je niet de regels van een hogere entiteit aanvaarden, en wel de regeltjes die door mensen, je gelijken, zijn bedacht? Sterker nog; waarom zouden er in een darwinistisch, atheistisch-humanistisch wereldbeeld wetten moeten zijn? Als je het (atheïstisch) darwinisme dóórdenkt, moet je bijvoorbeeld eigenlijk af van het concept ''moord''.  


Survival of the fittest

Het idee van het doden van een mens als criminele handeling is gebaseerd op de gedachte dat de mens naar Gods beeld is geschapen, waarmee het vernietigen van dat stukje schepping een misdaad wordt. Moord is daarmee een (exclusief) Bijbels concept. Als er nu geen God is, en mensen een diersoort zoals alle andere, hoe kun je dan volhouden dat het doden van de ander onrechtmatig is? Men slacht schapen, varkens, kippen als voedsel, waarom niet mensen? Beschouw je de mens als een robot, c.q. computer, dan is het doden van een mens hetzelfde als het weggooien van een laptop, of het crashen van de harde schijf. En zie je de mens als een toevallige chemische reactie, waarin verschilt het doden van een mens dan van het doven van een kaars? In beide gevallen stopt een zielloos scheikundig proces. In evolutionair opzicht wint de sterkste, dus daar kunnen darwinisten toch nauwelijks bezwaar tegen maken. Temeer daar hersenonderzoek steeds vaker uitwijst dat sommigen ''voorgeprogrammeerd'' zijn om te doden, net als anderen van nature slachtoffer zijn. Het is dus gewoon de natuur die zijn werk doet. Niet dat ik een oproep wil doen om een bloedbad aan te richten, maar darwinistisch bekeken is naastenliefde geen (christelijke) plicht, maar een optie.

  

Toch houden atheïsten vast aan het concept ‘wet’. Ze breiden het wetboek zelfs uit met een - volkomen tegennatuurlijk - idee als mensenrechten; waarop zijn die gebaseerd als de mens niks bijzonders is? Het is gewoon niet logisch. Want in de door hun zo bewonderde natuur is er geen plaats voor wetten, regels of sentimenten. Daar heerst de jungle, het recht van de sterkste.

  

Beschaving

Het is altijd een teken van beschaving geweest om een godsdienst aan te hangen. Alle culturen hebben een of ander vorm van religie als basis. Anderzijds zijn de paar experimenten met een volledig atheïstisch staatsbestel (Robespierre, Stalin, Mao, Pol Pot) nu niet bepaald als de meest gelukkige periodes in de wereldgeschiedenis te kenmerken. Logisch. Het atheïsme is een nihilistische leer, die slechts tot onvrede kan leiden. Als er immers slechts dit leven is, dan is er altijd wel iemand die beter af is (mooiere vrouw, rijker, machtiger), hetgeen jaloezie, wrevel en haat opwekt. De gelovige heeft altijd nog een hiernamaals in het verschiet, al was het maar in zijn verbeelding. Gelovigen zijn derhalve - en niet zonder reden - gelukkiger (wetenschappelijk onderzocht én bewezen) en vaak succesvoller dan niet-gelovigen.

 

Met name in West-Europa heeft de Rooms-katholieke kerk na het ineenstorten van het Romeinse Rijk het onderwijs opgezet, armen- en ouderenzorg ter hand genomen, de kunsten keer op keer nieuwe impulsen gegeven en de gezondheidszorg georganiseerd. Humanisten en atheïsten kunnen geenszins bogen op een even roemrijk verleden. Zij hebben slechts geprofiteerd van de vrijheden en mogelijkheden die het christelijke westen hen bood, om het vervolgens een mes in de rug te steken. Maar als de atheïstisch-humanisten een stap terug willen doen, wie ben ik om ze tegen te houden? De geschiedenis is immers als een Luxemburgse processie; twee stappen vooruit, één stap terug. Maar laat hen dat dan vóluit doen, en niet uit eigenbelang vasthouden aan Bijbelse voorschriften die ze wél goed uitkomen. Als je als overtuigd darwinistisch-atheïst de wereld wilt onttoveren, oké. Maar wees dan ook bereid om ontgoocheld achter te blijven!                  

Trefwoorden:
Godsdienst

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Charles van den Broek, Schrijver en historicus
Ratificatie Oekraïneverdrag is een bewuste provocatie van Rusland - 19 december 2016
De reactie van links op verkiezing Trump legt gevaren voor democratie bloot - 20 november 2016
Sinterklaasfeest moet helemaal verdwijnen - 4 oktober 2016
Donorwet; achterhaalde oplossing bedacht door een achterhaalde partij - 19 september 2016
Nederland ligt onder vuur - 12 mei 2016
Euthanasie; niet omdat het moet, maar omdat het kan - 23 februari 2016
John Lennon is net zo gevaarlijk als IS - 23 november 2015
De Derde Wereldoorlog is allang bezig - 17 november 2015
Welkom aan vluchtelingen is dekmantel voor diepe mysanthropie - 4 november 2015
''Wir schaffen das'' is geen beleid, maar populisme - 27 oktober 2015
Merkel en het gelijk van Nostradamus - 22 oktober 2015
Vrijheid van meningsuiting staat echte inspraak in de weg - 12 oktober 2015
De val van Rome 2.0 komt eraan - 9 oktober 2015
Ambassade-model: dé oplossing voor het vluchtelingenprobleem - 27 september 2015
Het Brussels complot - 15 september 2015
Eigen volk eerst! - 12 september 2015
Antisemitisme is back; with a vengeance - 11 januari 2014
Oudejaarsconferences; stop ermee! - 2 januari 2014
De doodstraf; echt het einde - 3 december 2013
Stop de waardeloze wetenschap - 23 september 2013
Boycot de boycotters - 18 augustus 2013
Atheïsten moeten wat logischer worden - 24 mei 2013
Steun de STER met cultuursubsidie - 14 mei 2013
Een studie rechten maakt nog geen goede pleiter - 30 maart 2013
Wetenschap versus geloof leidt tot kapitaalvernietiging - 18 maart 2013
Columns worden wel gelezen, maar niet altijd goed begrepen - 28 februari 2013
Atheïsten missen fatsoen en innerlijke beschaving - 22 februari 2013
China is niet de nieuwe wereldmacht - 4 december 2012
Emancipatie werkt tegen de vrouw - 18 november 2012
Koop ook eens dingen waar je niets aan hebt - 10 november 2012
Diepgang en denken worden overschat - 26 oktober 2012
Geweld is zinvol - 2 oktober 2012



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer