Midden-Oosten
23 september 2011 | door: Miriyam Aouragh, Onderzoeker en docent Oxford University, UK

Abbas bedrijft bodemloze symboolpolitiek

Het lijkt logisch dat Abbas steun verdient als Israël en het Westen dat weigeren. Als het Palestijnen goeds brengt, hebben wij dan wel het recht om vanuit onze comfortabele luie stoel kritiek te leveren?

"Geloof niet in het dominante liberale paradigma dat staatsvorming of territoriale autonomie bescherming zal bieden."

De stellige weigering van een onafhankelijk Palestina op basis van het totaal uitgeholde twee-statenmodel bevestigd dat het Westen nooit echt uit was op ‘vrede’. Tweederde van de VN-landen steunt het voorstel, maar zelfs dit zwakke aftreksel van het concept ‘staat’ zorgde voor paniek in het Westen: onder andere Groot-Brittannië, Duitsland en Nederland kondigden aan tegen te zullen stemmen, de VS kondigden aan hun vetorecht te zullen gebruiken.

 

Juist in het jaar van de bejubelde Arabische revoluties en onder een nieuwe Amerikaanse president, wordt de leugen van internationale vrede ontmaskerd. Het is belangrijk ons te realiseren dat dit niet onder het presidentschap van de Republikein Bush gebeurt, maar onder de eerste zwarte, Democratische president Barack Obama die een historische speech in Cairo gaf met duidelijke uitspraken over Israels inbreuk op vrede en troostende woorden over rechtvaardigheid voor Palestijnen.

 

Een onafhankelijk Palestina, twee staten, was in zijn analyse een minimale eis. Kortom, de weigering van Abbas’ aangekondigde staat laat niet alleen Israels beleid van annexatie zien in al zijn naaktheid, maar ook de westerse medeplichtigheid eraan. Dat is nu tenminste duidelijk. Maar is dat alles?

 

Naieve illusies

We horen het woord ‘staat’ en we denken: ‘geweldig!’. Het zou zo mooi zijn om eindelijk rechtvaardigheid te zien. Zoals we bij maatschappijleer en politicologie leerden; een staat biedt haar onderdanen bescherming. Zou het dan eindelijk de 4.5 miljoen Palestijnen in gedwongen ballingschap onder zeer ernstige omstandigheden een thuis kunnen bieden; eindelijk de kans geven om een zelfstandige economie, onderwijs, en transportsysteem op te zetten, eindelijk van die vreselijke checkpoints af te raken en militaire bescherming te bieden als Israels handen jeuken en het militaire operaties wil uitvoeren met met van die prachtig klinkende namen als Peace for Galilee, Grapes of Wrath, Defensive Shield, en Cast Lead. Natuurlijk niet, dat is slechts theorie.

 

We moeten afstappen van het dominante liberale paradigma dat staatsvorming of territoriale autonomie bescherming zal bieden. De bezetting van Zuid-Libanon en de Syrische Golanhoogte laten dit zien. Tijdens de bloedige aanval op Libanon in 2006, resulterend in enorme infrastructurele destructie en 1500 doden kwam er geen NFZ zoals we dat bij Libië zagen.

 

Sterker: precies hetzelfde werd twee jaar later in Gaza herhaald. En als we het over de VN hebben, de overtreden VN resoluties laten wel het duidelijkst zien dat in de praktijk Israel boven de wet staat. Ook de stellige weigering om (in 2006) de verkiezingsuitslagen in de bezette gebieden te erkennen – Nederland voorop - en deze met wurgende sancties te beantwoorden, laten de Orwelliaanse realiteit zien. Voor de meeste betrokkenen in Palestina en het Midden-Oosten is dit allang common sense. Er is genoeg over geschreven. Het feit dat het Westen hier niet over bericht is niet de schuld van de Palestijnen maar van Westerse naïeviteit en hypocrisie.

 

Lobbyen

Naast het argument ‘bescherming’, zijn er andere argumenten: dat door een officiële positie in de VN Palestina eindelijk misstanden kenbaar kan maken. Hiermee wordt bedoeld dat ze dan beter kan lobbyen. Dit strookt niet met de realiteit: de PLO heeft sinds 1974 al een semi-staat ‘observerstatus’ dus het kan nu al issues op de VN agenda zetten. Als er toch per se een symbolische status moet komen, waarom niet de bestaande status upgraden?

 

De pijnlijke realiteit is dat Abbas bewust niets doet met de mogelijkheden die hij al heeft. Denk aan de uitspraak van het Internationale Hof van Justitie met betrekking tot de illegale Muur, of het bewijs van oorlogsmisdaden in Gaza in het Goldstone-rapport. Sterker nog: inzake Goldstone heeft Abbas juist tegen gewerkt, wat hem op demonstraties van boze Palestijnen kwam te staan. Ook de PA levert zijn aandeel aan tenenkrommende hypocrisie. 

 

Premoderniteit

Tot slot, het argument dat Abbas niet unilateraal een staat mag uitroepen is betekenisloos wanneer alle andere opties tot de laatste traan en smeekbede al zijn uitgevoerd, paternalistisch omdat het recht op zelfbeschikking al meer dan een eeuw bestaat, en racistisch wanneer Israel wel bijna alles unilateraal mag doen, bijvoorbeeld unilateraal een land naar de premoderniteit bombarderen.

 

We zien dit meten met twee maten heel goed bij de rechtse en centrum-rechtse partijen als het de PVV, VVD, het CDA, de CU en SGP, maar ook bij de PvdA, een partij dus die tegen haar eigen partijprogramma ageert. Mijn medegast bij ZOZ (PvdA Euro-parlementariër Emine Bozkurt) kwam niet verder dan ‘onze partij steunt dit, in ons partijprogramma zijn we voor een tweestatenoplossing’. Inderdaad, maar kennelijk alleen zolang het een theoretische kwestie betreft. Als puntje bij paaltje komt steunt de PvdA het voorstel niet. Bozkurt steunde het wel, maar met alle respect voor individuele EP-leden, hun mening doet er niet echt toe in de Nederlandse politiek. 

 

Symbolische stap

Het lijkt cynisch om dit voorstel geen enthousiaste steun te verlenen. Wellicht is het een uitweg in de politieke impasse? De symbolische stap is begrijpelijk. Maar er zijn ook minder prettige motieven voor deze ogenschijnlijk moedige stap van Abbas. De PA en Abbas in het bijzonder  hebben een fors gezichtsverlies geleden sinds het uitlekken van geheime documenten (de PalestinePapers) waaruit onder meer bleek dat de PA Israels taak als bezetter en onderdrukker van opstanden uitvoerde. Het gaat dus ook en misschien wel vooral om een populistische afleidingsmaneuvre.

 

Verder is duidelijk dat de stap zonder meer een consolidering van de two-states zal inhouden. Door de opgelaaidediscussieis zichtbaar geworden,dat daarmee Resolutie 194 van Algemene Vergadering van de VN buiten beeld raakt. Die andere zes miljoen Palestijnen in de (in de diaspora, in Israel, of in de vluchtelingenkampen, die niet door Abbas’ gatenkaas-staatje vertegenwoordig worden, dreigen hun plaats in de VN (vanuit hun vertegenwoordiging door de PLO) kwijt te raken aan de PA.

 

Blij

In werkelijkheid komt een staat als deze Israel heel goed uit. Sommige pragmatische Israelische experts zijn dan ook blij met dit voorstel. Voormalig Camp David onderhandelaar Grinstein roemde de strategische voordelen: signifcant advances for Israel, in Haaretz. Israel krijgt door deze ‘consolidering’ namelijk meer controle over de veiligheid ter land, zee, en in de lucht, het kan eindelijk de historisch en morele last van de vluchtelingen van zich afschudden.

 

Alsnog tegen zijn is van Israels kant ofwel politieke bluf (om een betere onderhandelingspositie te garanderen), ofwel het ontmaskert de werkelijke zionistische visie van haar politieke leiders. En dan is het ofwel een ideologische stellingname van haar bondgenoten (van de VS tot Nederland, van Rosenthal tot de PvdA) of een ongelofelijk slecht geïnformeerde pro-Israelreflex die ervan uitgaat dat alles wat Israel uitdaagt moet worden afgewezen, ook al is het iets dat in haar voordeel kan uitpakken. Waar het op neer komt is dat de internationale gemeenschap actief steun verleent aan kolonisatie, ook Nederland.

 

Palestijnse civil society

De tactische positionering van EAJG is begrijpelijk: het zou gek overkomen als ze tegen een Palestijnse staat ageren. Maar het is onduidelijk waarom Palestijnse organisaties of de voor Palestina actieve civil society geen kritische boodschap overbrengen. De eerste bestaan kennelijk niet meer of haar individuen scharen zich achter Abbas, de tweede is waarschijnlijk nog te zeer gefocust op de tweestatenoplossing en de symboliek van Abbas' stap. Maar het symbolische argument weegt niet op tegen de nadelen. Het Nederlandse Palestina Komitee daarentegen heeft een van de meest heldereverklaringenafgegeven (en wordt zelfsgeciteerddoor Electronic Intifada).

 

De symbolisch en tactische redenen voor de positieve positionering van de State-Bid daargelaten, helderheid is cruciaal want het gaat om iets dat de onderhandelingspositie van de Palestijnen kan beïnvloeden op een manier die bepaald geen reden tot juichen geeft. Dit is geen ‘externe’ mening: de afgelopen maanden liet een groeiende kloof in Palestijnse opinies zien. Dit kwam vooral nadat diverse experts de (bewuste of onbewuste) consequenties van Abbas’ staatsproject onder de loep hadden genomen. Daardoor groeide de weerstand bij een groot deel van de Palestijnse civil society en vooral vluchtelingenorganisaties. Voorbeelden zijn Stop de Wall, een van de actiefste en meest succesvollegrassroots bewegingen binnen Palestina en de wereldwijde BDS-movement.

 

Democratische vertegenwoordiging

Waar het grotendeels op neer komt is dat er geen sprake van democratische vertegenwoordiging is. Abbas en zijn kliek doen dit eenzijdig namens de PA, zonder mandaat van de meerderheid van de Palestijnen (de vluchtelingen) en zonder overleg met de autoriteiten van Hamas in Gaza. Palestijnse vluchtelingen hebben echter volgens de Palestijnse Bevrijdingsorgansiatie (PLO) die offcieel nog steeds de wettige vertegenwoordiger is van het Palestijnse volk, evenveel zeggenschap als ieder ander.

 

Het is normaal dat de wil van een ‘president’ die al meer dan twee jaar voorbij zijn gekozen termijn handelt - en dit zonder open discussie of mandaat doet – niet zomaar geaccepteerd wordt. De paradox is het grootst voor de diaspora voor wie deze ‘staat’ het verlies van vertegenwoordiging (middels de PLO) in de VN betekent. Wat als host-staten zeggen ‘je hebt nu een land, wij beschermen je niet meer’. Het is niet de eerste keer dat vluchtelingen de grens over gegooid worden en de afgezwakte UNRWA is geen garantie meer. Er kan een Kafkaeske situatie bestaan van wel-niet bestaande mensen, oftewel present absentees, zoals de Palestijnse ervaring al kent.

 

Olifant in de kamer

Er is bij two-state discussies en mainstream meningsverschillen over ‘het Palestijns-Israelisch conflict’ altijd die ene olifant in de kamer. Er is uiteindelijk maar een eerlijk - en op lange termijn realistisch - alternatief: one-man-one-vote. In de praktijk zijn Joden, Moslims en Christenen allang met elkaar verweven (dat waren ze al honderden jaren, voordat er met geweld een exclusief-nationalistische project kwam en Palestijnen de ‘victims of the victims’ werden).

 

Er wonen 1.5 miljoen Palestijnen in Israel (20% van de bevolking en groeiend, 3e rangs-burgers, maar toch) en er zijn inmiddels meer dan 650.000 kolonisten in de West Bank. Vanuit moreel oogpunt moeten we toch eens zijn dat een racistisch en koloniale staat met een superieure minderheid tegenover een zwakke meerderheid inclusief check-points, muur, stelen van vruchtbaar land en water, stellig afwijzen. Israels apartheidsstaat heeft geen toekomstperspectief.

 

Tot op heden kwam ze ermee weg omdat ze blindelings steun kreeg, en omdat Arabische dictators omgekocht werden en in ruil opstanden neersloegen. Maar het wereldwijde succes van de BDS-campagnes laten zien dat de emotionele blackmail niet meer de overhand heeft. Turkije en Egypte tolereren geweld en vernedering niet meer vanzelfsprekend. In de nieuwe vrijgevochten regio is het tijd de megalomania los te laten.

 

Hete adem in Abbas' nek

De huidige discussies over de VN stemming hebben discussies en politieke zelfbewustzijn op scherp hebben gezet. Het lijkt er op dat Abbas de onafhankelijke grassroots-bewegingen wil ondermijnen terwijl hij ook nog eens de hete adem van de verse revoluties in zijn nek voelt. Een staat met, en van, de huidige PA is een fantasie: gefragmenteerd en zonder autonomie.

 

Terwijl het Westen en Abbas nog volgens een oud script werken, zijn de Arabieren op een ander niveau bezig. Hun blik is van Washington en de VN met haar nutteloze resoluties, verschoven naar de straten van Tunesië en Cairo.

 

Men ziet dat people power meer resultaat boekt dan valse beloftes, de duizenden Palestijnse vluchtelingen die de afgelopen 15e Mei (de dag van al-Nakba) richting de grens van Palestina trokken getuigen hiervan. Zelfs Israel blijkt niet immuun voor de revoluties en heeft zijn eigen Tahrir squares met grote protesten.

 

Maar een echte doorbraak zal er pas komen als de protesterende Israeli’s aan een simpele voorwaarde voldoen en niet alleen sociale rechten voor zichzelf – de Joodse Israeli’s -  maar voor iedereen eisen. Kolonialisme is niet meer van deze tijd en wordt niet langer geaccepteerd. Dat hebben de eerdere intifada’s en de Palestijnse volharding in de vele vluchtelingenkampen wel laten zien.

Trefwoorden:
Midden-Oosten

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Miriyam Aouragh, Onderzoeker en docent Oxford University, UK
Abbas bedrijft bodemloze symboolpolitiek - 23 september 2011



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer