Midden-Oosten
21 juni 2013 | door: Jaap Hamburger, Voorzitter Een Ander Joods Geluid

Timmermans moet zich niet blindstaren op Kerry’s vredesinitiatief

Als Timmermans daadwerkelijk wil bijdragen aan het realiseren van een Palestijnse staat, dan zou hij er goed aan doen vorm te geven aan een actief Nederland en Europees beleid, in plaats van zich enkel blind te staren op de plannen van John Kerry.

"Kerry zou niet de eerste Amerikaanse bemiddelaar zijn die zijn tanden stukbijt op dit dossier."

Deze week bezocht onze Minister van Buitenlandse Frans Timmermans Israël en Palestina, terwijl zijn Amerikaanse collega John Kerry verwoede pogingen doet het vredesproces nieuw leven in te blazen. Timmermans heeft zijn volle steun uitgesproken voor dit initiatief. Hij zou er echter goed aan doen daarnaast een actief Nederlands en Europees Midden-Oosten beleid tot tweede prioriteit te maken. Het heeft er immers alle schijn van dat Kerry’s initiatief niet zal leiden tot het beoogde doel; hij zou niet de eerste Amerikaanse bemiddelaar zijn die zijn tanden stukbijt op dit dossier.

 

Nederzettingen staan onderhandelingen in de weg

Sinds Kerry’s aantreden in februari 2013 is de nieuwe Minister van Buitenlandse Zaken al vier keer afgereisd naar Israël en Palestina. Tijdens zijn bezoeken kondigde hij onder meer een vergaand economisch plan van 4 miljard dollar aan voor het versterken van de Palestijnse economie en probeerde hij Abbas - de president van de Palestijnse Autoriteit - te bewegen geen ‘voorwaarden vooraf’ aan nieuwe onderhandelingen te stellen, zoals een bouwstop in Israëls nederzettingen op de bezette Palestijnse Westelijke Jordaanoever. De Palestijnen zien deze ‘stop’ zelf niet als een politieke ‘voorwaarde vooraf’: het bouwen is volgens het internationaal recht tenslotte illegaal en moet om die reden stoppen, zeggen zij. Kerry probeerde achter de schermen Israëlisch premier Netanyahu tot een ‘inperking’ van de bouw van de nederzettingen te bewegen - maar recente bouwplannen voor meer dan 1.200 nieuwe nederzettingenwoningen waren een overduidelijk signaal aan Kerry dat dit verzoek genegeerd zou worden.

 

Een eigen Palestijnse koers

De Amerikaanse minister zal zeker beseffen dat hij te maken heeft met twee partijen die weinig zien in zijn vredesinitiatief. De Palestijnse Autoriteit heeft weinig vertrouwen in een door de VS geleid vredesproces. Ook voorgaande vredesonderhandelingen konden niet voorkomen dat er op grote schaal in de nederzettingen gebouwd werd. De VS zijn daarnaast niet bepaald wat men noemt een ‘honest broker’: de Amerikaanse strategische en emotionele verbondenheid met Israël leidt in de praktijk tot een weinig doortastende houding om Israël te dwingen stappen te zetten op het vredespad. Het leidt ertoe dat de Palestijnse Autoriteit in toenemende mate haar eigen koers vaart, bij de VN - waar zij in november 2012 een statusophoging wist te bewerkstelligen - en mogelijk in het verlengde daarvan bij het Internationaal Strafhof.

 

Een Palestijnse staat is onwenselijk

Aan Israëlische zijde is men er zich van bewust dat de VS geen harde eisen aan Israël zal stellen. De huidige Israëlische regering lijkt het initiatief van Kerry veeleer als een tactische hindernis te zien die zonder politieke schade moet worden overwonnen, dan als een strategische kans op vrede. Er is immers weinig enthousiasme in de huidige regering voor een Palestijnse staat. Terwijl Netanyahu daaraan naar buiten toe lippendienst bewijst, komt zijn eigen Likoed-partij meer en meer in de greep van voorstanders van het, vooralsnog gedeeltelijk, annexeren van Palestina. Zoals een prominent Likoed-lid recentelijk openlijk verklaarde in de Israëlische media: als er nu een stemming zou plaatsvinden in de ministerraad, dan zou een meerderheid van de ministers een Palestijnse staat afwijzen. De Israëlische vredesorganisatie Vrede Nu meldt dat in vergelijking met begin 2012 de bouw in de nederzettingen in begin 2013 met 176% is toegenomen. De Israëlische regering legt het nederzettingenproject geen strobreed in de weg; maar ditzelfde nederzettingenbeleid maakt een tweestatenoplossing in toenemende mate onmogelijk.

 

Ondanks Kerry’s goede bedoelingen is er een gerechtvaardigde scepsis dat hij niet zal slagen in zijn opzet om nieuwe vredesonderhandelingen op gang te brengen. Het ontbreekt de Amerikanen aan geloofwaardigheid, en aan de politieke wil om in voldoende mate de daarvoor noodzakelijke druk op de regering van Netanyahu te leggen. En dat terwijl de bezetting zich verder verankert, een bezetting die de Palestijnen hun individuele en collectieve rechten ontzegt en een ernstige bedreiging vormt voor het democratische karakter van de staat Israël.

 

De bezettende macht

Welke lessen zou Timmermans hieruit kunnen trekken? Nederland zou Israël moeten aanspreken op zijn verantwoordelijkheden als bezettende macht, en het land, als bevriende natie, een spiegel moeten voorhouden: de bezetting in stand houden is behalve een uitnodiging tot permanent klein en groot onrecht, een beleid waarmee Israël zich in eigen voet schiet. Nederland zou zich moeten inzetten voor gelijkwaardige en evenwichtige, door de EU gefaciliteerde Israëlisch-Palestijnse vredesonderhandelingen waar recent ook de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) voor pleitte. Het zou aan de verankering van de bezetting veel meer dan nu het geval is een ‘prijskaartje’ moeten hangen, door bijvoorbeeld nederzettingenproducten te weren, in plaats van enkel te etiketteren. Nederland zou tevens een inventarisatie kunnen maken van alle denkbare maatregelen die de bezetting zouden helpen te beëindigen, en die inventarisatie kunnen aanbieden aan de EU. Op deze wijze draagt Timmermans daadwerkelijk bij aan het realiseren van een Palestijnse staat in plaats van aan de zijlijn te staan.

 

Trefwoorden:
Midden-Oosten

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer