Rechtspraak
4 oktober 2011 | door: Gerard Drosterij, Politicoloog verbonden aan Tilburg University

Waarom Donner geen vicepresident van de Raad van State mag worden

Het is een hardnekkig gerucht dat minister Donner de nieuwe vicepresident van de Raad van State wordt. Wordt dit bewaarheid, dan is dat een verdere verzwakking van onze democratische instituties.

"De Raad van State als onderdeel van schaamteloze belangenpolitiek is een democratisch dieptepunt."

Het is opmerkelijk hoe lang de geluiden rond Donners kandidaatschap al klinken. Hoe langer ze in de ether blijven hangen, des te onvermijdelijker lijkt de uitkomst. Zou zijn benoeming nu een typisch geval van achterkamertjes- of vriendjespolitiek zijn? Ik zou zeggen: het eerste niet, het twee wel. 

 

In vroegere tijden duurde het langer voordat zaken rond een belangrijke benoeming bekend werden. Zo lang mogelijk de openbaarheid ontlopen, dat is het motto van achterkamertjespolitiek. Nu leven we weliswaar in een tijd waar bijna niets meer lang geheim kan blijven vanwege de alomtegenwoordigheid van elektronische media – maar zelfs dan. Politici die achterkamertjespolitiek voeren, doen dat besmuikt en geheimzinnig, en daar is dit kabinet minder in geinteresseerd. Een offensieve stijl ligt het beter.

 

Als het resultaat er maar naar is. Dat zagen we bij de benoeming van Klaas Knot tot nieuwe president van de Nederlandsche Bank. Als vertrouweling van minister De Jager was hij eigenlijk aangesteld als voorzitter van de sollicitatiecommissie. Maar De Jager bedacht op de valreep dat het eigenlijk handiger was om Knot zelf de functie te geven. Aldus geschiedde.

 

Eerder vriendjespolitiek dan achterkamertjespolitiek dus.

 

Wilsvorming

Het lijkt in de hoogste kringen van de politieke macht normaler gevonden te worden om vooral de eigen machtspositie te handhaven en uit te breiden, dan in naam van het algemene belang een evenwichtig democratisch systeem in stand te houden. Daarvoor moet een politicus boven partijen willen staan, niet steeds zijn politieke agenda willen laten prevaleren en scherp inzicht in machtsverhoudingen hebben.

 

Meestal wordt democratie gezien als een systeem waarmee de wil van het volk gemeten kan worden. Democratische wilsvorming betekent een goede communicatie tussen bevolking en de overheid om hun wensen en belangen af te stemmen en te vertalen naar rechtvaardig beleid. Daarop worden politici en andere gezagsdragers tijdens verkiezingen afgerekend.

 

Maar een democratie rust op twee fundamenten: niet alleen op wilsvorming, maar ook op jurisdictie. Democratie als jurisdictie gaat over het wettelijk organiseren van instituties. Dat zij intern hun werk goed kunnen doen, met elkaar samenwerken, maar elkaar ook controleren.

 

Niet zo sexy

Onze democratie bestaat uit een bonte verzameling van instituties en organisaties. Het beheer daarvan is een eervolle, maar zeer complexe en ook weinig in het oog lopende verantwoordelijkheid. Niet zo sexy voor de media.

 

Het valt moeilijk te ontkennen dat het met dat beheer niet zo goed gaat. Een visie op de interactie tussen politiek en maatschappelijke instituties ontbreekt. Kijk naar de besluiteloosheid in de financiële crisis, de aanvallen op cultuurorganisaties, de voortdurende onrust in de FNV, en het geharrewar tussen NS en Prorail. Het is geen sinecure om organisaties goed te laten functioneren, laat staan om als politicus het overzicht over het geheel te kunnen krijgen.

 

De macht van instituties moet zich niet concentreren en daarom goed georganiseerd worden. Wordt Piet-Hein Donner de nieuwe vicepresident van de Raad van State, dan betekent dat een verdere afbraak van democratische jurisdictie. Een zo belangrijk instituut als de Raad van State onderdeel te laten worden van belangenpolitiek zou een politiek dieptepunt zijn. Het kabinet zou zich schuldig maken aan schaamteloos machtsmonisme, te meer omdat Donner dan als minister van Binnenlandse Zaken (samen met de minister van Justitie) van zijn bevoegdheid misbruik heeft gemaakt om zijn vicepresidentschap zeker te stellen.

Trefwoorden:
Rechtspraak

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer