Media
10 september 2013 | door: Andrea Walraven-Thissen, Psychotraumatoloog & crisis management consultant

Hoe een moordenaar postuum een podium geboden werd

De pers vervulde vandaag de laatste wens van een kindermoordenaar. Beter is het die vanaf de eerste 112-melding actief in contact te brengen met traumatologen.

"Pers moet zich bewuster zijn van de impact van berichtgeving"

2 Moeders moeten vandaag in de media lezen hoe de vader van hun kinderen doelbewust en met ijzingwekkende precisie voorbereidingen trof. Hij rukte hen de ziel uit het lijf en zocht een publiek van 400 mensen, die virtueel moesten toekijken, terwijl hij het onvoorstelbare deed.

Voor veel mensen staat de wereld vandaag stil. Voor familie en vrienden, schoolgenootjes en leerkrachten zal het leven nooit meer hetzelfde zijn.

 

3 Dode kinderen. Koelbloedig omgebracht. Voor de 400 ontvangers van de e-mail zal het leven nooit meer hetzelfde zijn. Voor de agenten en de mensen, die ter plaatse waren zal het leven nooit meer hetzelfde zijn.

 

Het publiceren van de afscheidsbrief van de vader is een uiterst schadelijke zet. Hiervoor zijn diverse argumenten te bedenken;

  • Hij vraagt om begrip voor zijn daden, die getuigen van een immense agressie. Doelbewust beschadigt hij de moeders van zijn kinderen. Doelbewust brengt hij 3 mannetjes om het leven. Het schrijven van de mail aan 400 mensen is een uiterst theatrale en agressieve daad ten opzichte van alle betroffenen en geadresseerden. Hij koos zijn podium. Vandaag geeft de pers hem de bekroning op zijn "werk".
  • Het was al een enorme inbreuk op de privacy van alle betrokkenen, dat de mail door 400 ontvangers gelezen werd. De publicatie vandaag is een nog grotere, absoluut onacceptabele inbreuk in de privé-sfeer van gebroken mensen.
  • De brief probeert recht te buigen wat krom is; helaas zijn er steeds meer mensen, die klem zitten in de zieke gezinssituatie, die ze zelf hebben gecreeerd. Het is bekend dat een suicide kan leiden tot meer gevallen; dat risico wordt hier, op een zeer onverantwoordelijke wijze, door de pers vergroot.

Meer argumenten zijn te bedenken, maar het komt erop neer dat de publicatie van de brief pertinent fout en zeer schadelijk is.

 

Opgeroepen na 112-melding

Ik ben psychotraumatoloog en crisis-interventionist. Ik werk in Duitsland en in landen, waar professionele psychosociale noodhulp een vast onderdeel is van de overheidsdiensten. We kennen de vrijwillige slachtofferhulp, zoals die in Nederland ook wordt geboden; een prachtige organisatie. Maar wij worden opgeroepen, zodra bij een 112-melding blijkt dat er sprake is van een uitzonderlijk kritieke situatie. En we begeleiden zowel de burgers als de hulpverleners tijdens de acute fase van een incident. Daarbij is communicatie van groot belang.

 

Kenmerkend tijdens deze uitzonderlijke situaties is dat er gevoelens van machteloosheid en hopeloosheid ontstaan. Niet alleen bij de betroffenen, maar ook in de samenleving. De media spelen hierbij een grote rol.

 

Wereldwijd zijn er steeds meer collega´s in teams als het mijne. En er zijn steeds meer landen, die onze aanwezigheid bij wet voorschrijven. In Duitsland nemen wij, bij grote incidenten, plaats in alle lagen/op alle niveaus van de commandostructuren.

 

Niet uniek

Gebeurtenissen als de moord/zelfmoord in Schoonloo zijn, helaas, niet uniek. Wij hebben hier in Duitsland recentelijk ook een aantal familiedrama´s gezien; incidenten waarbij een ouder zijn kinderen ombracht en daarna, als spookrijder, nog diverse anderen meenam in zijn zelfgekozen dood. Keer op keer onvoorstelbaar agressieve daden met enorme gevolgen.

 

Helaas bleef het niet bij één incident, van deze aard; het scenario werd overgenomen. Het is gebruikelijk dat de pers terughoudend is, wanneer er sprake is van een suicide. Inmiddels is het helaas ook noodzakelijk geworden dat de media terughoudend ageren, wanneer we te maken hebben met familiedrama´s. Ik begrijp dat dit niet eenvoudig is; deze incidenten hebben nu eenmaal een enorme maatschappelijke impact.

 

Betrek actief de pers erbij

Hier in Duitsland, maar ook in diverse andere landen, werken we steeds meer samen met de pers. Bij grote incidenten betrekken we de pers direct bij de planning van onze interventies. Dit betekent, voor de pers, dat er relatief vlug veel informatie beschikbaar is, die geverifieerd en actueel is. En voor ons betekent het dat we de ruimte krijgen maatschappelijke aspecten en psychoeducatieve informatie toe te voegen. Dat is een nieuwe insteek.

 

Bij zaken met een grote maatschappelijke impact zie je dat de media op zoek gaan naar "deskundigen", om het thema toe te lichten; ik denk bijvoorbeeld even terug aan de vermissingszaak van de twee jongetjes in Nederland, een poos geleden. Op iedere zender heb ik wel een "expert" voorbij zien komen(vaak prima, maar soms ook uiterst ondeskundig).

 

Ik pleit ervoor om de pers actief bij een zaak als die van gisteren te betrekken. Er zijn verschillende manieren waarop je dat kunt doen; binnen de crisisinterventie zijn er diverse formats voor briefing en debriefing. Het is niet mijn bedoeling ze hier uitgebreid te beschrijven. Maar belangrijk is dat de media dezelfde waarheid te horen krijgen en niet zelf op zoek gaan. Dan worden eigen waarheden geschapen.

 

Een hoge leidinggevende geeft relevante, accurate en uitvoerige informatie. Vervolgens neemt een psychotraumatologisch deskundige collega het over en bespreekt men de maatschappelijke en psychosociale aspecten, die aan de orde zijn. Er blijft een transparante, open dialoog tussen de pers en ons. De ervaringen met deze briefings zijn zeer positief.

 

Geen mediacode

Ik pleit dus niet voor een embargo of een stricte mediacode. Maar het is van levensbelang dat de pers zich bewust is van de impact, die berichtgeving kan hebben. De laatste tijd heb ik een enorme verbetering gezien in de presentatie van mediawoordvoerders van de Nederlandse politie. Er wordt echter slechts feitelijke informatie gegeven. De pschychologische/psychotraumatologische/maatschappelijke aspecten laten de media dan inkleuren door experts, die niet altijd binnen de lijnen kleuren. Dat kan en moet anders.

 

Ik schrijf het direct en realiseer me, dat iedereen in een dergelijke situatie onder enorme druk staat. Maar in iedere situatie van machteloosheid komt er een moment van houvast. Het is heel belangrijk te evalueren en ervaringen te delen. Een goede voorbereiding is het halve werk. Tijdens situaties vol onzekerheden, helpt het om handvatten te hebben.

 

Ook geen standaardaanpak

Tot slot wil ik graag zeggen dat er, in ons werk, geen standaardaanpak is. De incidenten, die ik tegenkom, betreffen unieke mensen met unieke reacties. Alle opleidingen en studies, die ik gedaan heb, hebben mij veel instrumenten gegeven. Maar het went nooit en het wordt nooit routine.

 

Ik realiseer me heel goed, dat er voor sommige situaties geen oplossing is; als ik kinderen moet vertellen dat hun papa een einde aan zijn leven heeft gemaakt, als een moeder zojuist haar kind heeft verloren of als een brandweerploeg de automobilist niet meer kon bevrijden uit de brandende auto, dan zijn er geen standaardoplossingen, geen quick fixes. Situaties waarbij kinderen overlijden zijn per definitie traumatisch. Ook voor ons. Het belangrijkste in ons vak is het "er zijn". In het Engels heet het zo mooi "ministry of presence".

 

Wees er voor elkaar

Wees niet bang voor de rauwe emoties, die ernstige gebeurtenissen met zich mee brengen. Wees er voor elkaar, ook al heeft het noodlot je als onbekenden samengebracht. Er zijn, direct en indirect, honderden mensen, die getroffen zijn door de daden van één man. Ontneem hem zijn podium. En probeer, direct of indirect, te helpen bij het verminderen van de hopeloosheid en machteloosheid van zovelen. Mijn medeleven gaat uit naar de nabestaanden. Naar alle betroffenen. Mijn dank gaat uit naar de politiemensen, die de zwartste dag uit hun loopbaan, zo professioneel hebben doorstaan. Neem alsjeblieft de tijd om dit te verwerken.

 

Dank ook aan alle mensen van Slachtofferhulp, die, terwijl ik dit schrijf, waardevolle gesprekken voeren, met degenen die de moed hebben om hun uitgestoken hand aan te nemen. En mijn stille gebed gaat uit naar 3 prachtige mannetjes; hun toekomst, hier op Aarde, mag niet meer zijn.

Trefwoorden:
MediaGezondheid

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer