Geschiedenis
17 september 2013 | door: Louis van Overbeek, freelance publicist

De gevaren van 'oikofilie'

De publicitair succesvolle jonge historicus en jurist Thierry Baudet bepleit een nationalistisch reveil. Dat een dergelijke oproep tot meer 'Heimatdenken' gevaarlijk is, zou men een historicus niet meer moeten hoeven uitleggen.

"De nieuwe doctor Baudet is aardig op weg zich te ontwikkelen in de richting van een academisch bruinhemd"

De publicitair uiterst succesvolle jonge historicus en jurist Thierry Baudet, die al eerder pleitte voor een dictatuur van de meerderheid (NRC Handelsblad 13-11-2010), ontwaart tegenwoordig in allerlei van hem afkomstige schrijfsels en interviews bij politieke en culturele elites in Nederland en daarbuiten een ziekelijke afkeer van geborgenheid en een eveneens pathologische drang naar ontworteling en vervreemding. Dit hoewel anderzijds wordt geconstateerd dat bij het grote publiek, veel Tweede Kamerleden en in de massamedia juist het chauvinisme hoogtij viert.[1]

 

Deze ‘afkeer van het eigene’ duidde Baudet, voor het eerst in een column uit 2012 in de NRC, aan met de term oikofobie. Hiermee volgt hij zijn co-promotor na, de conservatieve Britse filosoof Roger Scruton (Baudet promoveerde in 2012 in Leiden bij Paul Cliteur). Scruton had de aanduiding (Engelse spelling: ‘oikophobia’) gebruikt in een lezing, die inhoudelijk sterke overeenkomst vertoont met het betoog van Baudet, in Antwerpen voor de nationalistische en rechts-conservatieve politieke partij Vlaams Belang.[2]

 

Nationalistisch reveil

Volgens Baudet, die zich ook verwant voelt met Wilders, in wie hij een soort profeet ziet, komt deze oikofobie tot uiting in drie dingen: 1. in supranationale ontwikkelingen op politiek, economisch en juridisch vlak 2. in een door massa-immigratie veroorzaakt multiculturalisme en 3. in het modernisme in de kunst vanaf het begin van de 20e eeuw. Aan deze ontwikkelingen dient volgens hem dan ook een halt te worden toegeroepen door een nationalistisch reveil.

 

Hoe gevaarlijk een dergelijke oproep tot meer ‘Heimatdenken’ is, zou men een historicus en jurist toch niet meer moeten hoeven uitleggen na de twintigste eeuw, waarin reeksen oorlogen en genocides juist daarin hun oorzaak vonden, en aan het eind waarvan de voormalige Franse president Mitterand in een rede voor het Europees Parlement concludeerde: le nationalisme c’est la guerre.

 

Blut und Boden

Meer dan enig ander heeft de Frans-joodse filosoof Levinas (1906-1995) erop gewezen dat er verwantschap bestaat tussen een sterke gehechtheid aan de eigen omgeving en de nazistische verheerlijking van Blut und Boden. Dit door de Duitse Romantiek geïnspireerde Heimats-denken trof hij vooral aan in het werk van de vanwege zijn nazi-sympathieën beruchte grote Duitse denker Martin Heidegger (1889-1976). Deze meende dat de moderne mens van zichzelf vervreemd is geraakt door de almaar voortschrijdende techniek en dat de remedie daarvoor te vinden is in het aangaan door de mens van een innige band met zijn directe leefomgeving (in de terminologie van Heidegger ‘der Ort’). Dit gedweep met de eigen bodem is echter gevaarlijk, aldus Levinas, alleen al doordat daardoor een scheiding tussen autochtone bewoners en vreemdelingen ontstaat. Met een mogelijke vijandigheid jegens en wens tot verdrijving van deze laatsten.

 

'Godwin'

Een punt waardoor we eveneens bij WOII uitkomen - en dat sommigen dus wel weer een ‘Godwin’ zullen noemen -  is het feit dat neo-nationalisten als Baudet, maar bijvoorbeeld ook Marine Le Pen van het uiterst rechtse Franse Front National, willen dat ook in de rechtspraak het primaat weer, net als voor WOII, bij het nationale recht komt te liggen en dat het in Straatsburg gevestigde supranationale Europees Hof voor de Rechten van de Mens, dat is opgericht om de eerbiediging van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mensen (1950) te verzekeren, als het zijn koers niet drastisch wijzigt, wordt opgeheven.[3]

 

Een EVRM en een EHRM die nu juist in het leven zijn geroepen om gruwelen als begaan onder het nazi-regime in de toekomst te voorkomen door universele, natuurrechtelijke noties in de vorm van mensenrechten, die, als juridische noviteit, in de delictsomschrijvingen bij de geallieerde tribunalen van Neurenberg en Tokio werden verondersteld, in 1948 tot universele mensenrechten te verklaren en vervolgens juridisch te positiveren in internationale verdragen.

 

Universele natuurwetten

Door universele natuurwetten als hoogste rechtsbron te doen gelden, onafhankelijk van het toevallige feit of ze door het nationale, positieve recht worden erkend, konden de autoriteiten van het Derde Rijk (en het Japanse keizerrijk) en hun wetten als misdadig worden veroordeeld, hoewel ze tijdens hun gezagsuitoefening formeel aan alle eisen van de toenmalige nationale, positivistische wetgeving met haar strikte scheiding van recht en moraal voldeden.[4]

 

Men kan zich afvragen of een overgang naar het strenge, bijna calvinistische kosmopolitisme van Levinas, die in zijn artikel Heidegger, Gagarin en wij uit 1961 de vlucht van de eerste mens in de ruimte als een ultieme overwinning ziet op de aardgebondenheid van de mens en daarmee op Heideggers idee van verworteling met ‘de Plaats’, de gemiddelde burger niet even zwaar zou vallen als ophouden met roken, of - hoeveel weerzin de bio-instrie ook bij hem opwekt - met het helemaal stoppen van het eten van vlees.

 

Ontworteling

Temeer doordat deze burger zich als gevolg van een doorgeschoten modernisme in bijvoorbeeld de (landschaps)architectuur, die door onder andere grootschalige ruilverkaveling geleid heeft tot een wat wel genoemd wordt de ‘onthistorisering van het landschap’, toch al geconfronteerd wordt met een gevoel van ontworteling en heimwee naar een plek waar hij zich geborgen kan voelen.[5]

 

Maar ook al zou een sterker gevoel van geborgenheid uiteindelijk misschien juist ook tot een grotere openheid voor het vreemde kunnen leiden, toch blijft  een pleidooi voor meer Heimatsdenken als dat van de nieuwe doctor Baudet, die ook nog eens alle moderne kunst vanaf het begin van de 20e eeuw als entartet beschouwt, en daarmee aardig op weg is zich te ontwikkelen in de richting van een academisch bruinhemd, gevaarlijk.

 

 

[1]Zie bijvoorbeeld de artikelen ‘Nederlandse zelfhaat? Kijk eens naar Boer zoekt Vrouw Internationaal’ van Mark Koster, The Post Online 10-9-13 en ‘Oikofobie? We zijn juist alleen maar bezig met ons thuisgevoel’ van Jan Willem Duyvendak, NRC 14-9-13.

[2]Zie: http://www.brusselsjournal.com/node/1126

[3]Zie hierover Baudet in het al het genoemde artikel uit 2010.

[4]Een en ander wordt helder uiteengezet in de ‘Algemene inleiding’ van C.W. Maris, F.C.L.M. Jacobs (red.),   Rechtsvinding en de grondslagen van het recht, Assen 2011.

[5]Een interessant stuk over deze materie is te vinden in F.W.J. Keulartz, Plaats tussen utopia en nostalgia, in: Plaats. Verbondenheid met natuur en landschap, Zeist 2011, pp. 118-128.

Trefwoorden:
Geschiedenis

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Louis van Overbeek, freelance publicist
Hoe Nederland zijn laatste bomen velt - 18 juni 2017
Soms dommelt ook de Orde van Advocaten wel eens - 14 maart 2017
De enige redding voor PvdA: de methode Schulz - 4 maart 2017
Trump verwijst met 'moeras' subtiel naar Mussolini - 27 februari 2017
Programma Wilders: een vorm van nationaal-socialisme - 16 februari 2017
Hennie van der Most verdient dubbel aan asielzoekers - 9 februari 2017
PvdA op weg naar de verkiezingen: dwangarbeid in bijstand moet en zal - 17 november 2016
Nu al stemmen voor afzettingsprocedure Donald Trump - 13 november 2016
'Voltooid leven': wordt de neoliberale beker tot op de bodem geleegd? - 19 oktober 2016
Jesse Klaver, maak excuses voor je voorgangers - 29 september 2016
Deze ‘sportzomer’ is vooral een ‘nieuwswinter’ - 21 augustus 2016
Gehysteriseerde hondenbaasjes - 25 april 2016
Totale zotheid bij toekenning van politieke en bestuurlijke eretitels - 10 januari 2016
O kerstdag, zwarter dan de nachten - 30 november 2015
Aanslagen in Parijs of niet, Nederlandse vuurwerkterreur gaat gewoon door - 19 november 2015
Het cynisme van het ministerie van Sociale Zaken - 2 november 2015
Volkert, een moderne tirannendoder die wordt gehaat - 2 oktober 2015
Druk, drukker, ... dood - 10 september 2015
Wij van WC-eend... - 27 augustus 2015
Tsipras, Varoufakis en de geest van Pericles - 9 juli 2015
Achterhoekse goedertierenheid - 19 juni 2015
Pasen moet terug op de agenda - 7 april 2015
Vraagtekens rond glasvezel - 30 maart 2015
Apeldoornse dwangarbeiders toen en nu - 16 maart 2015
Term dwangarbeid rode stierenlap - 18 september 2014
SP benoemt als enige de naaktheid van de keizer - 1 juli 2014
Wij gaan nooit meer naar school, maar lekker naar het 'centrum' - 22 juni 2014
ChristenUnie encanailleert zich met asociale Drentse fruitteler - 5 juni 2014
Een poging tot opheffing van het instituut Nationale Ombudsman - 3 juni 2014
2014: Vorden herdenkt zijn Duitsers nu 'officieus' - 20 april 2014
Weinig hoop voor bijstandsgerechtigden die verplicht moeten werken - 14 april 2014
Nederland: werken of dood - 5 februari 2014
Goedpraters van Nederlandse mensenrechtenschendingen - 23 januari 2014
Verbied nu eindelijk het consumentenvuurwerk - 4 januari 2014
Een stel gevaarlijke Leidse corpsballen - 30 december 2013
Tuitjenhorn: het topje van de grafheuvel - 1 november 2013
Tsjechië leert ons een lesje onafhankelijk rechtspreken - 3 oktober 2013
Wouter Bos: de vermoorde onschuld - 26 september 2013
De gevaren van 'oikofilie' - 17 september 2013
Stop de teloorgang van journalistiek in de provincie - 26 augustus 2013



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 51
Maak een interview van uw opiniestuk
> Meer