23 september 2013 | door: Charles van den Broek, Schrijver en historicus

Stop de waardeloze wetenschap

Als men van gelovigen (in de praktijk meestal alleen christenen) eist dat zij hun geloof buiten hun onderzoek houden, dan moet men dat ook van andere levensovertuigingen verlangen.

"Door alle academische fraude is er meer waardeloze dan waardenvrije wetenschap"

Waardenvrije wetenschap, kent u die uitdrukking? De term duikt regelmatig op in discussies over academici die als gelovige worden ontmaskerd, zoals vrij recent met prof. van Schayck het geval was. De betekenis is duidelijk; als onderzoeker dient men de eigen levensovertuiging buiten beschouwing te laten.

 

Wat echter wel vreemd is, is dat alleen gelovigen dat moeten. Een liberaal die tevens econoom is, kan immers ongestraft vanuit dat wereldbeeld een neo-liberale marktwerking als zaligmakend promoten en dat evangelie verkondigen, zonder dat zijn opvattingen vanwege zijn politieke kleur verdacht zijn (nog even los van het feit of economie wel een wetenschap IS).

 

Ander voorbeeld; het constateren dat de aarde opwarmt is waardenvrij, vervolgens beweren dat de mens daar de oorzaak van is, en het proces te stoppen - om niet te zeggen omkeerbaar- is dat niet. Men protesteert toch ook niet tegen de plaattektoniek? En die zal heel wat ernstiger gevolgen hebben dan die paar graden meer; hierdoor komen hele landen letterlijk in de klem. Maar hiervan weet men dat die niet aan menselijk handelen is toe te schrijven, en dus kan men daar niet de onheilsprofeet over uithangen. Bovendien lokt de bewering dat menselijk handelen de opwarming veroorzaakt weer nieuw onderzoek (en dus werk en carrierekansen) uit. Er is dus ook sprake van eigenbelang.

Het is dus helemaal niet zo makkelijk om eigen (voor)oordelen thuis te laten als het op wetenschapsbeoefening aankomt. Dat geldt overigens zowel voor de onderzoekers als voor degenen die over het werk moeten oordelen, collegae en reviewers van tijdschriften.     

 

Wij zijn ons brein

Daar zijn wel meer voorbeelden van te geven. Toen Dick Schwaab met zijn onderzoek aantoonde dat er bij homofielen een andere hersenstructuur was te herkennen, stond iedereen op zijn achterste poten om daar tegen te protesteren. Niet alleen de homo's die zich ''aangevallen'' en gediscrimineerd'' voelden, en hun achterban, maar ook de academische wereld. Schwaab had die conclusie niet ''mogen'' trekken, want het  strookte niet met de politieke correctheid. Net als de homo's, beweerden gerespecteerde collegae van Schwaab dat de onderzoeksresultaten tot discriminatie zouden leiden, niet gebaseerd op wetenschappelijke inzichten, maar op politieke gronden en persoonlijke opvattingen van gelijkheid.

 

De storm die opstak (onder meer gevoed door het nieuwsprogramma NOVA en een drammerige politiek-correcte Maartje van Weegen), dwong Schwaab om enige tijd onder te duiken.

 

Inmiddels is gebleken dat Schwaab's onderzoek wel degelijk klopte, en hij is gerehabiliteerd en weer liefdevol opgenomen in de moederschhot der academische wereld- zozeer zelfs dat hij nu anderen verkettert (maar dit terzijde).   

 

Dinosaurusresten

Dr. Mary Schweitzer, de paleontologe uit Amerika die 70 miljoen jaar oud DNA in bloed in dinosaurusresten heeft gevonden en de directe verwantschap van dino's met vogels heeft aangetoond, kreeg met andere vooroordelen te maken. Toen zij haar bevindingen ter publicatie aanbood, werd er gereageerd met ongeloof (''de gegevens kunnen het wel aantonen, maar TOCH geloof ik het niet'', was een reactie van een der redacteuren), en openlijke mysogynie; ''ach, het is maar het werk van een of ander huisvrouwtje uit Montana...''. Uiteindelijk werd haar onderzoek geplaatst in een der mindere tijdschriften, waardoor het lang heeft geduurd tot zij de erkenning kreeg die haar toekwam. Dr. Mary Schweitzer is een des te treffender voorbeeld, omdat zij belijdend christen is (en dus duidelijk haar ''privé-overtuiging'' thuis laat) en ook de pogingen van creationisten om haar werk te ''kapen'' met kracht bestrijdt; hoe makkelijk zou het immers zijn ''over te lopen'' naar het kamp dat je werk wél weet te waarderen.    

 

College tour

En dan was daar afgelopen week de uitzending van College Tour. Ach, de Nederlandse TV, ik vraag me wel eens af ''Waar hébben we dat toch aan verdiend?'' Om te beginnen is een programma dat een crimineel als voorbeeld voor de jeugd op het schild hijst. Natuurlijk de naam College Tour helemaal niet waardig. Ik kijk er dan ook in de regel niet naar, maar in de aflevering van vorige week was Frans de Waal de centrale gast, en ik zie graag hoe deze primato -''loog'' (whats in a name) zichzelf te kijk zet. Want liegen deed hij weer met brille, en de interviewer (Twan Huys) en het publiek stond er kritiekloos bij en keek ernaar. Ik ga hier niet in op alle vooringenomen denkbeelden en projecties die De Waal als vaststaande feiten presenteerde, maar een paar opvallende wil ik er even uitlichten.

 

Na een paar aanloopjes, steeds op instigatie van aangever Twan Huys, kwam er een aanval op de ethiekleer van de katholieke kerk, waarbij een schilderij van Hieronymus Bosch, de Zondeval, nodig was om als illustratie te dienen. Hierop was dus de verdrijving uit het paradijs te zien, en op het tweede paneel een orgie. Vervolgens verzuchtte De Waal dat het zoveel beter met de wereld gesteld zou zijn als de mensen, net als de Bonobo's, zo liefdevol met elkaar zouden omgaan als op dit schilderij te zien was. De kerk moest, volgens De Waal (en met instemmend geknik van Huys) eens ophouden met die opgelegde moraal.

 

Tsja... Om te beginnen kun je je afvragen hoe liefdevol het is als iedereen het met iedereen doet (verderop moest ook De Waal toegeven dat bij Bonobo's mannetjes het met vrouwtjes doen, met mannetjes, met hun jongen en eigenlijk alles wat een polsslag heeft, en hetzelfde geldt voor de vrouwtjes), maar wat De Waal vergeet, is dat mensen dat geprobeerd hebben; het heette de sexuele revolutie  en het gevolg was een AIDS-epidemie waar de wereld nog steeds de bittere vruchten van plukt. Maar ja, leve de vrijheid joh, wat kan het schelen, al die gebroken gezinnen en miljoenen doden. Die kun je dan weer lekker in de schoenen van de Paus schuiven, want die verbood het condoom toch? En eigen verantwoordelijkheid bestaat alleen als het goed uitkomt. Het is dus een redenering die van geen kant klopt, maar daar heeft De Waal, getuige zijn publicaties, een broertje dood aan.   

 

Hillary for President

De tweede grove blunder was het moment dat De Waal ons uit de doeken deed waarom het Hillary  Clinton in 2008 niet gelukt was de nominatie voor de presidentsverkiezingen in de wacht te slepen; ze was te aantrekkelijk. Vrouwen zouden niet op haar stemmen omdat zij hun mannen zou ''verleiden''(?), en vrouwen (evenals mannen) zouden een mooie vrouw die bovendien nog in haar reproductieve fase is, niet serieus kunnen nemen als leider. In 2012, als ze oud en opgedroogd zal zijn, gaat het haar zeker wel lukken; GO HILLARY, volgens De Waal.

 

Instemming alom, studenten en presentator waren sprakeloos door zoveel inzicht. Nou is smaak een persoonlijk iets, maar ik vraag me af in welk universum Hillary Clinton als ''babe'' te boek zou staan, maar goed - beauty is in the eye of the beholder, en als je al zo lang tussen de chimpansees zit, zal je je eisenpakket wel naar beneden bijstellen. Erger was het feit dat het volkomen nattevingerwerk is, en dan nog van de slechtste (want niet kloppend) soort! Maggie Thatcher mag dan op het eind van haar premierschap een oude vrouw zijn geworden (maar ouder worden we allemaal), in het begin van haar carriere werd zij wel degelijk als een leuk, kittig ding gezien. En zij kreeg juist steun van de vrouwelijke stemmers. En zij is niet het enige voorbeeld van het ongelijk van De Waal. Er zijn (zeer) aantrekkelijke vrouwen gekozen tot regeringsleidster; Benazir Bhutto (nota bene in Pakistan, een fundamentalistisch moslimland!) was én een stuk, én reproductief, tenzij volgens De Waal de overgang op 35-jarige leeftijd inzet (zo ''oud'' was ze toen ze in 1988 haar eerste ambtstermijn aanvaardde). Christina Kirchner, president van Argentinie, kan makkelijk de cover van een mannenblad opleuken. Yingluck Shinawatra (geb.1967), premier van Thailand, kun je met geen mogelijkheid een opgedroogde, ouwe tang noemen. En als een premier (in dit geval van Denemarken) de goedkeurende en zelfs begerige blik van ons aller voorbeeld Silvio Berlusconi weet te trekken, dan weet je dat Helle Thorning-Schmidt gewoon een lekker ding is.  

 

Waardenvrije of waardeloze wetenschap

Het is dus gewoon onzin, gebaseerd op persoonlijke vooroordelen, die De Waal de wereld in heeft geslingerd. En wanneer iemand zoveel onware verklaringen doet over zulke eenvoudig te weerleggen kwesties, dan doet mij dat het ergste vrezen voor zijn academische werk, waar dan ook de nodige kritiek op is. De conclusies van De Waal lijken mij verdacht veel op het verhaal van Darwin, dat hij graag vertelde als iemand hem vroeg naar de menselijke afstamming. Hij zei dat hij in Lodon Zoo een groep apen een verzorger had zien aanvallen (NB, hiervan is geen enkel bewijs te vinden, en ook toen hielden Engelse kranten al van een sappig, bloederig sensatieverhaal), om hem vervolgens flink toe te takelen, toen een jong aapje voor die verzorger in de bres sprong. ''Kijk,'' zei Darwin,'' van dat altruistische aapje wil ik best afstammen!''.

 

Naast het feit dat het aan het aapje toegeschreven altruisme gewoon projectie is, en je gewoon niet kunt kiezen waar je van afstamt, negeert Darwin simpelweg het feit dat de (overgrote) rest van de groep apen gewoon een bloeddorstige horde was. En daar is niks mis mee, dat is de natuur. Maar ga dan de gegevens niet manipuleren zodat ze aan de gewenste uitkomst voldoen! Dat is in niemands voordeel, het komt altijd uit (Stapel, Brax), en doet de geloofwaardigheid van wel deugdelijk onderzoek ook dalen (''jaja, het zal wel...'').  Als dat hoogleraar kan worden, is daarmee veel verklaard over de staat van ons (wetenschappelijk) onderwijs. Wetenschapsfraude is bijna aan de orde van de dag, en het opmerkelijke is, dat het niet de gelovige wetenschappers zijn die het doen, maar juist zij die het hardst schreeuwen om waardenvrije wetenschapsbeoefening. Waardenvrije wetenschap bestaat echter nauwelijks, waardeloze des te meer.

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Charles van den Broek, Schrijver en historicus
Ratificatie Oekraïneverdrag is een bewuste provocatie van Rusland - 19 december 2016
De reactie van links op verkiezing Trump legt gevaren voor democratie bloot - 20 november 2016
Sinterklaasfeest moet helemaal verdwijnen - 4 oktober 2016
Donorwet; achterhaalde oplossing bedacht door een achterhaalde partij - 19 september 2016
Nederland ligt onder vuur - 12 mei 2016
Euthanasie; niet omdat het moet, maar omdat het kan - 23 februari 2016
John Lennon is net zo gevaarlijk als IS - 23 november 2015
De Derde Wereldoorlog is allang bezig - 17 november 2015
Welkom aan vluchtelingen is dekmantel voor diepe mysanthropie - 4 november 2015
''Wir schaffen das'' is geen beleid, maar populisme - 27 oktober 2015
Merkel en het gelijk van Nostradamus - 22 oktober 2015
Vrijheid van meningsuiting staat echte inspraak in de weg - 12 oktober 2015
De val van Rome 2.0 komt eraan - 9 oktober 2015
Ambassade-model: dé oplossing voor het vluchtelingenprobleem - 27 september 2015
Het Brussels complot - 15 september 2015
Eigen volk eerst! - 12 september 2015
Antisemitisme is back; with a vengeance - 11 januari 2014
Oudejaarsconferences; stop ermee! - 2 januari 2014
De doodstraf; echt het einde - 3 december 2013
Stop de waardeloze wetenschap - 23 september 2013
Boycot de boycotters - 18 augustus 2013
Atheïsten moeten wat logischer worden - 24 mei 2013
Steun de STER met cultuursubsidie - 14 mei 2013
Een studie rechten maakt nog geen goede pleiter - 30 maart 2013
Wetenschap versus geloof leidt tot kapitaalvernietiging - 18 maart 2013
Columns worden wel gelezen, maar niet altijd goed begrepen - 28 februari 2013
Atheïsten missen fatsoen en innerlijke beschaving - 22 februari 2013
China is niet de nieuwe wereldmacht - 4 december 2012
Emancipatie werkt tegen de vrouw - 18 november 2012
Koop ook eens dingen waar je niets aan hebt - 10 november 2012
Diepgang en denken worden overschat - 26 oktober 2012
Geweld is zinvol - 2 oktober 2012



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer