Gezondheid
2 oktober 2013 | door: Deirdre Enthoven, journalist en auteur van Bewogen Besluiten

Media oordelen te snel

Media trekken voorbarige conclusies, denkt Deirdre Enthoven. Ze refereert aan het gezinsdrama rond de twee broertjes uit Zeist, waarbij jeugdzorg meteen de schuld kreeg. Onterecht, zo bleek maandag.

"Bij een gebeurtenis die verontwaardiging oproept, wordt meteen naar een schuldige aangewezen."

Jeugdzorg faalde niet in zaak Ruben en Julian. Dat zou een terechte kop zijn geweest boven het bericht dat de instellingen die betrokken waren bij het gezin van de vermoorde broertjes uit Zeist adequaat hadden gehandeld. De Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie voor de Gezondheidszorg deden onderzoek naar de begeleiding van het gezin en presenteerden maandag hun rapport. Daaruit bleek dat de betrokken instellingen voldoende gericht waren geweest op een 'veilige en gezonde ontwikkeling' van Ruben en Julian. Er was gewerkt volgens bestaande wet- en regelgeving, protocollen en afspraken en de hulpverleners hadden goed samengewerkt.

 

Vermiste jongens waren in beeld bij tien instanties, kopte NRC Handelsblad in de weekendkrant van 18 en 19 mei. En boven het artikel: veiligheid vermiste jongens al vier jaar in het geding. De krant reconstrueerde wat er tot de dag van de verdwijning van de broertjes was gebeurd op het gebied van jeugdhulpverlening. En dat was een heleboel. Een groot aantal instanties en personen bleek al jaren met het gezin bezig te zijn geweest. En dat leverde nauwelijks iets op, aldus de Raad voor de Kinderbescherming.

 

Tendentieuze koppen

Of Bureau Jeugdzorg nalatig was geweest viel op basis van deze reconstructie helemaal niet met zekerheid te zeggen. Toch koos de krant voor tendentieuze koppen, die nog eens werden bekrachtigd door een bijgevoegd kader waarin eerdere misstanden bij Bureau Jeugdzorg werden opgesomd.

 

Niet alleen NRC bestempelde Bureau Jeugdzorg meteen als zondebok. Bijna alle media, van kranten en internet tot televisie en radio, berichtten over het falen van de instantie. Waar het al jaren een rommeltje is, waar niet wordt gecommuniceerd, laat staan samengewerkt. Het is een Pavlov-reactie geworden: bij een gebeurtenis die verontwaardiging oproept, wordt meteen met een beschuldigende vinger naar een instantie of een persoon gewezen.

 

Zoek het verhaal achter het verhaal

Dat mensen op straat, het schoolplein of in het café zich opwinden over misstanden in de maatschappij, en zich - gevoed door oprechte verontwaardiging - een stellige mening aanmeten, is begrijpelijk. Dat zichzelf serieus nemende media min of meer hetzelfde doen onder het mom van gedegen journalistiek is dat niet. De tendentieuze, veroordelende berichtgeving voedt slechts de verontwaardiging, en bevredigt alleen de primaire behoefte aan het aanwijzen van een schuldige. Waarom gaan media bij het maken van een reconstructie niet op zoek naar het verhaal achter het verhaal? In het geval van het NRC-artikel diende een deel van dat verhaal zich zelfs aan, toch lieten de journalisten het liggen.

 

Uit de reconstructie werd duidelijk dat de zaak van de jongetjes uit Zeist gecompliceerd was. Er was een vechtscheiding, de ouders stonden tegenover elkaar. De moeder had duidelijk steeds een ander verhaal dan de vader. Getuigen waren er niet. De huisarts noemde de vader zelfs een bezorgde en liefdevolle persoon. Geen wonder dat de betrokken instanties tot een verschillend oordeel kwamen. Zelfs de Raad voor de Kinderbescherming onderschatte na uitgebreid onderzoek de vader nog. Uit het gisteren verschenen inspectieonderzoek bleek dat de vechtscheiding in deze zaak inderdaad een belangrijke factor was waarop de betrokken hulpverleners geen invloed hadden.

 

Op waarde schatten

We weten nu dat de angst van de moeder ten aanzien van de vader gegrond was, maar hoeveel boze en gefrustreerde ouders in scheiding zijn er niet die de ander zwart maken over de rug van hun kinderen? En hoeveel mensen zijn er niet die overtuigend beweren dat het heus allemaal wel meevalt, maar achter gesloten deuren elkaar, of de kinderen, te lijf gaan? Het op waarde schatten van wat mensen vertellen, en van de signalen die worden afgegeven, is niet gemakkelijk.

 

Een oordeel vellen over andermans besluiten is dat wel. Maar wat zouden we zelf doen als we op de stoel van de medewerker van Jeugdzorg hadden gezeten? Hoe zouden we de informatie over het gezin gewogen hebben? Was de moeder geloofwaardig? Of wekte de vader misschien juist veel vertrouwen? Juist als mensen beslissingen over anderen moeten nemen en zich daarbij geconfronteerd zien met een dilemma, is het komen tot een besluit alles behalve eenvoudig. De media zouden in elk geval een poging moeten doen het ‘objectievere’ verhaal te vinden. En als dat niet meteen klip en klaar is, terughoudend moeten zijn in hun oordeel, in plaats van voorbarige, op de onderbuik van de samenleving inspelende conclusies te trekken.

Trefwoorden:
MediaGezondheid

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Deirdre Enthoven, journalist en auteur van Bewogen Besluiten
Media oordelen te snel - 2 oktober 2013



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 51
Maak een interview van uw opiniestuk
> Meer