Rechtspraak
9 oktober 2013 | door: Wendy Rutten

Gevangenisstraf is nooit een beloning

België bouwt een ‘gevangenisdorp’. Dit klinkt wellicht als een luxeleven voor de gedetineerden; iets wat we gevangenen niet gunnen. Wat vergeten wordt is dat een gevangenis nooit een beloning is.

"Een gevangene zal het stigma ex-bajesklant zijn leven lang meedragen"

Lisa Vanderperren uitte op 8 oktober haar ongenoegen met het ‘gevangenisdorp’ in het Belgische Haren. Zij vindt dit een rare ontwikkeling aangezien mensen op straat aan hun lot worden overgelaten. Deze denkwijze is erg beperkend. Het is inderdaad schrijnend als mensen op straat aan hun lot worden overgelaten. Echter, gevangenissen en armoede zijn twee aparte onderwerpen die dus ook apart behandeld moeten worden. België kan toch moeilijk stellen dat er geen humaner detentiebeleid gevoerd mag worden omdat er mensen op straat leven?

 

België bouwt gevangenis

België heeft een groot cellentekort. Momenteel worden Belgische gevangenen al verschillende jaren in Tilburg (Nederland) gedetineerd. Dat België nieuwe gevangenissen bouwt is dus een logische keuze, welke moeilijk valt te betwisten. Deze nieuwe gevangenis moet een menselijk en leefbaar klimaat hebben, vergelijkbaar met de Scandinavische detentiemethode. Lisa heeft twee problemen met deze methode. De eerste is  dat mensen niet vrij zullen willen komen uit zo’n gevangenis. Het tweede probleem is dat mensen die leven in armoede de gevangenis in zullen willen. Twee denkfouten van Lisa.

 

Niet vrij willen komen

Lisa stelt dat door de ‘luxe’ gevangenis gedetineerden het in de nieuwe gevangenis net zo goed zullen hebben als thuis, wellicht zelfs beter. Zodra gedetineerden vrij komen zullen ze diezelfde luxe willen. Omdat deze luxe voor hen niet realiseerbaar zal zijn, zullen ze een nieuw delict plegen om weer de gevangenis in te komen.

 

Echter de grote denkfout die hier gemaakt wordt is dat een gevangenis nooit een beloning is. Ook met de Scandinavische methode is detentie geen beloning. Zoek maar op youtube naar filmpjes en u zult zelf zien dat ondanks de humanere detentiemethode, gevangenen ook daar weg willen. Dit simpelweg vanwege het feit dat mensen niet gevangen willen zijn.

 

Velen, ik benadruk veel criminologen en psychologen, hebben onderzoek gedaan naar het effect van gevangenschap. Zonder hier al die onderzoeken te gaan noemen beperk ik met tot wat Sykes “de pijnen van gevangenschap” noemt: dit zijn onder andere de beroving van vrijheid en de beroving van autonomie. Het feit dat mensen geen vrijheid en geen autonomie hebben, is dusdanig erg dat niemand in een gevangenis wil zitten. Ook niet als je daar mag basketballen.

 

Mensen die dit nooit hebben ervaren zullen dit wellicht nooit beamen. De luxe die een gevangenis kan bieden weegt nooit op tegen de negatieve aspecten van de gevangenis. Het niet hebben van vrijheid en autonomie vernietigt een mens zijn zelfbeeld. Een gevangene wordt gereduceerd tot een zwak, hulpeloos en afhankelijk persoon. Hij is niet langer een zelfbepalend individu.

 

Uit armoede de gevangenis in willen

Omdat Lisa de onterechte vergelijking met armoede, stelt zij dat de ‘luxe’ gevangenis de mensen die het niet zo breed hebben zal aanzetten tot het plegen van criminaliteit. Met een beperkte manier van denken snijdt deze gedachte hout. Wat echter uit het oog wordt verloren is het negatieve, stigmatiserende effect dat een gevangenisstraf heeft. Iedereen weet dat als een werkgever kan kiezen tussen iemand met of zonder strafblad, hij zal kiezen voor de persoon zonder strafblad. Gedetineerden worden uitgekotst, mensen hebben geen respect voor hen, we zien hen als uitschot, als het laagste van de maatschappij. Gedetineerden worden vaker aangeduid met het stigma ‘bajesklanten’ dan met dat wat zij daadwerkelijk zijn: mensen. Mensen, net als jij en ik. Ik ben ervan overtuigd dat ondanks iemand in armoede leeft hij nooit beter af zal zijn door bewust de gevangenis in te gaan. Een gevangene zal het stigma ex-bajesklant zijn leven lang meedragen. Armoede los je niet op door de gevangenis in te gaan. Sterker nog, armoede wordt er alleen maar door versterkt, want hoeveel kans heb je op een baan als ‘ex-bajesklant’?

 

Het Scandinavische model

Het Scandinavische model wordt beschouwd als rolmodel voor de keuze van België voor het nieuwe gevangenisdorp. Voor alle critici in België verdient het aanbeveling om het Scandinavische model beter te bekijken. Het wil toch wel wat zeggen dat in Europa de Scandinavische landen het qua veiligheid nu al jaren lang het allerbest doen. Vier Scandinavische landen staan in de Europese top tien van veiligste landen. Wellicht België binnenkort ook met haar humane gevangenisdorp.

 

Dat België nieuwe gevangenissen wil bouwen is geen vreemde keuze. Dat België humanere gevangenissen wil bouwen, is volgens sommigen wel een vreemde keuze.  Wil er dan nog wel iemand die gevangenis uit? Zullen mensen die leven in armoede dan niet juist de gevangenis in willen? Beide vragen dienen beantwoord te worden met nee. Niemand wil in de gevangenis zitten, of het nu een humane gevangenis is of niet.

Trefwoorden:
Rechtspraak

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer