11 november 2013 | door: Gerard de Voogd e.a., Studenten Sociologie aan de Universiteit Utrecht

Patiënten gedupeerd door specialisering in zorg

Wij zijn huiverig voor de effecten van de specialisering in de zorg.

"Sommige behandelingen kunnen niet meer in elk ziekenhuis worden gedaan"

In het Hoofdlijnenakkoord Kostenontwikkeling Ziekenhuiszorg, dat is gesloten op 4 juli 2011, staat dat ziekenhuizen zich meer moeten specialiseren. Gevolg hiervan is dat de spoedeisende hulp verdwijnt en dat sommige behandelingen niet meer in elk ziekenhuis gedaan kunnen worden.

 

Wanneer er gepraat wordt over de stijgende kosten binnen de zorg, wordt vergrijzing vaak als grootste boosdoener gezien. Echter blijkt uit een rapport van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport dat er naast vergrijzing meerdere oorzaken zijn. Zo zorgt een hogere welvaart ervoor dat de normen en waarden in de maatschappij veranderen. Mensen gaan voor steeds kleinere aandoeningen naar de huisarts en stellen ook steeds hogere eisen aan de zorg. Dit heeft deels te maken met de verbeterde technologie. Nederland wil meegroeien met de nieuwste ontwikkelingen wat betreft de zorg. Dit betekent dat er veel geld gaat naar de zorg in Nederland, waardoor de zorgkosten stijgen.

 

Langer onderweg
De specialisering in de zorg zal negatieve gevolgen hebben voor de reistijd van patiënten die acute zorg en/-of hulp nodig hebben. Een voorbeeld zijn de ziekenhuizen met een intensive care. Op dit moment zijn er 92 ziekenhuizen in Nederland en na de specialisering wordt dit aantal teruggebracht naar 51 ziekenhuizen. Voor de specialisering bedraagt de gemiddelde reistijd voor Nederlandse inwoners naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis met intensive care ongeveer veertien minuten. Uit onderzoek blijkt dat na de specialisering de reistijd van patiënten sterk zal toenemen naar 30 minuten of langer. Het aantal patiënten dat dertig tot vijfenveertig minuten moet reizen zal toenemen van 1,6% naar 12%, ofwel één op de acht patiënten. Daarnaast zal het percentage patiënten met een reistijd van vijfenveertig minuten of langer toenemen van 0,1% tot 2,5%, ofwel één op de veertig patiënten.

 

Betere kwaliteit of juist niet?

De belangrijkste reden voor de specialisering van de zorg is natuurlijk kostenbesparing. Echter wordt in het hoofdlijnenakkoord ook verbetering van de kwaliteit genoemd. Zoals genoemd zal de specialisering van de zorg ervoor zorgen dat ziekenhuizen niet meer alle behandelingen aanbieden. Doordat nog maar één ziekenhuis de behandelingen op een bepaald gebied uitvoert, heb je alle specialisten en apparatuur voor die behandeling op één plek. Dit zorgt voor een grotere monopolie van ziekenhuizen over een bepaalde ingreep. De concurrentie met andere ziekenhuizen uit dezelfde regio zal hierdoor wegvallen. Dit zou positief moeten zijn voor zorgbehoevenden. In het rapport Concentratie, specialisatie en samenwerking van ziekenhuiszorg wordt de vraag opgeroepen of minder concurrentie inderdaad leidt tot betere kwaliteit. Wanneer patiënten toch naar jouw ziekenhuis komen, waarom zou je dan nog extra je best doen?

 

Stijgende kosten door afname concurrentie

Een risico van de specialisering van ziekenhuizen is dat er niet meer voldoende concurrentie is, wat prijsstijgingen tot gevolg heeft. Dit komt, doordat specialisering leidt tot een monopoliepositie van ziekenhuizen op bepaalde behandelingen. Wanneer er wel concurrentie is, dwingt dit ziekenhuizen er toe om efficiënt te werken en de prijzen laag te houden. Wanneer ziekenhuizen inefficiënt werken, zullen de prijzen hoog zijn en zullen prijsbewuste zorgafnemers voor een ander ziekenhuis kiezen. Door de monopoliepositie die ziekenhuizen krijgen, kunnen zij de prijzen laten stijgen. In de bestaande afspraken zullen De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) en Nederlandse Zorg Autoriteit (NZa) zullen toezien op de monopoliepositie door het maken van prijsafspraken. Zullen ziekenhuizen zich aan deze afspraken houden en zijn deze prijsafspraken voldoende om de stijgende kosten te beperken?

 

Peiling
Voor deze opiniebijdrage hebben wij een peiling uitgevoerd onder 32 respondenten. In deze peiling hebben wij gevraagd naar de meningen over de mogelijke gevolgen van specialisering binnen de zorg. Zoals eerder genoemd zal door specialisering binnen de zorg de concurrentie tussen ziekenhuizen afnemen. Net iets meer dan de helft van de respondenten (respectievelijk 53 om 46 procent) is van mening dat de concurrentie binnen de zorg de kwaliteit niet ten goede komt. Tevens denkt ongeveer 56% dat de concurrentie door de specialisering afneemt in de zorg, waardoor de kosten van de zorg zullen stijgen.

 

Een ander mogelijk gevolg van specialisering binnen de zorg is dat de gemiddelde reistijd langer wordt. Ruim 90% van de respondenten deelt de angst dat hij verder moet reizen voor bepaalde zorg. Meer dan de helft hiervan zou dit ook als vervelend ervaren. Ondanks dat de meerderheid denkt dat door specialisering in de zorg de reistijd wordt vergroot, denkt toch het grootste deel van de respondenten dat spoedeisende hulp wel dichtbij blijft.

 

Conclusie

Met deze opiniebijdrage willen wij mensen bewust maken van de mogelijke gevolgen van specialisering binnen de zorg. Het algemene gevolg van specialisering is dat sommige behandelingen niet meer in elk ziekenhuis kunnen worden gedaan.

 

Door de specialisering zal de gemiddelde reistijd per persoon sterk toenemen. Uit onze peiling blijkt dat 90% van de respondenten ook bang is voor deze verandering. Ruim de helft hiervan zou een stijging van de reistijd als vervelend ervaren.

 

Tevens kan specialisering zorgen voor een achteruitgang in de concurrentie. We vrezen dat dit een kostenstijging tot gevolg heeft. Ziekenhuizen krijgen een monopoliepositie op bepaalde behandelingen, waardoor de kwaliteit mogelijk afneemt en de kosten toenemen.  Dit is ironisch, aangezien de kostenstijging de aanleiding is van de specialisering.

 

Het is afwachten of de specialisering de voorspelde positieve effecten teweeg gaat brengen. De komende jaren zal dit uit gaan wijzen, wij zijn er huiverig voor. 

 

Michael Horstink

Esther Stegeman

Anouk van Tuijl

Robert van Vliet

Gerard de Voogd

 

Bronnen: 

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Gerard de Voogd e.a., Studenten Sociologie aan de Universiteit Utrecht
Patiënten gedupeerd door specialisering in zorg - 11 november 2013



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer