Debat
5 december 2013 | door: Nicky Samsom, blogger/schrijver

Racisme: blijf het herhalen tot het kwartje valt

We leven in een racistisch land, maar zijn daardoor niet direct racisten. Het is heel simpel, maar het zal wel wat jaren discussiëren duren om dat in te zien.

"Meester Gordon leert ons omgaan met onze volksaard"

Als scholier maak je het geregeld mee. Van alles verplicht doen zonder echt te weten waarom. Herhaling, herhaling, herhaling, zonder uitzicht op een doel. Het begint met taal en rekenen. Eindeloos saai dezelfde letters schrijven. Tot vervelens toe sommetjes maken. Dan pling, het kwartje valt, de rest van je leven zullen deze vaardigheden je tot dienst zijn.

 

Het geschiedeniskwartje valt bij veel leerlingen als laatst. Wat je daar nou aan hebt? We leven toch nu? Maakt het nou uit waar en wanneer Napoleon zijn Waterloo vond? Tot je beseft dat wij helemaal niet in zo’n unieke tijd leven. Dat alles al eens gebeurd is. Dat alleen de vorm steeds verandert. Pling.

 
Media
De laatste weken was er in de Nederlandse media een aardig lesje maatschappijleer te volgen, voor wie oplette. Met voor velen, zo blijkt, een nog niet gevallen kwartje. Een poging om een zeer stugge, koppige laag van de Nederlandse volksaard te ontmaskeren. Onze mentor was Gordon. Hij gaf les volgens de controversiële methode: het slechte voorbeeld geven.

 
Nee hè, niet weer Gordon en zijn ‘grappen’? Wacht. Geef me een kans. Wie weet valt het kwartje zo.

 

Jarenlang werkt die Topper en Angel (what’s in a name?) aan zijn goedkope lompe grappen, om ons de grenzen daarin te kunnen laten verkennen. 

 
Amerika
Gelukkig, voor deze cursus dan, maakt hij juist in sinterklaastijd racistische grappen, tegen een Chinees. Het wordt zijn grote les. Perfect uitgekiend ook dat de Holland’s Got Talent-kandidaat geen Nederlands spreekt. Het moet in het Engels, zo wordt het fragment in Amerika ook begrepen. Tenminste, het wordt daardoor juist niet begrepen, en dat is dan weer het hele punt.

 
“Nummer 39 met rijst, mag zo'n opmerking in Nederland nog?” hoor je van over de oceaan. Ja, volgens velen kan dat gewoon. Ook hierin lopen we jaren achter. Sterker nog, veel zijn er nog trots op ook. Maar nu steeds duidelijker wordt dat minderheden deze eigenschap van blanke Nederlanders niet meer pikken, komt de al gestarte discussie pas echt goed op stoom. Aziaten blijken het dus ook niet meer te pikken. Geweldig.

 
Het is een vrij standaard casus die Gordon ons geschonken heeft. Perfect. Er is daardoor minder ruis dan bij Zwarte Piet. Het bereikt direct een groot publiek. Een prima les:

 
“Maar ik bedoelde het niet zo”, is min of meer zijn verweer. Als iemand zegt gekwetst te zijn, moet je dat maar aannemen. Dat hoef je niet eens echt te snappen. Bied je excuses gewoon aan. Uiteraard bedoelde je het niet zo. Maar nu weet je dat het wel iemand, zelfs een grote groep, heeft gekwetst. Klaar, zou je denken.
 
Toch levert zo’n misverstand dan toch, gek genoeg, twee kampen aan slachtoffers. Degene die racistisch bejegend worden en de anderen die het niet zo bedoelen en het eigen onbegrip belangrijker achten dan de pijn van de gekwetste. Een grapje dat zogenaamd bij onze cultuur hoort. Een en al verontwaardiging.

 
Racisme
Het probleem ligt natuurlijk ook bij de beladen term racisme. Mensen denken dat ze een witte puntmuts wordt opgezet of een rode band met hakenkruis wordt omgedaan. Maar het is niet meer dan - onbewust - stigmatiseren, waardoor je iemand z’n individualiteit afneemt.

 
Gordon is racistisch zonder racist te zijn. Nederland is racistisch zonder vol racisten te zitten. Een paradox. Om racisme te kunnen bestrijden moet je er natuurlijk wel bewust van zijn. Zolang die zelfreflectie ontbreekt, kom je niet veel verder. Herhalen, herhalen, herhalen is alles wat rest.
 

Die lijst waarop we, op Oostenrijk en Griekenland na, het meest racistische land van Europa blijken te zijn, wordt door deze paradox niet serieus genomen. De beoordeling deugt dan niet. En als de VN zich met dit soort zaken gaan bemoeien, deugt dat orgaan ook van geen kanten. Was er geen oorlog in Syrië ofzo? Hier is niets aan de hand hoor. Zelfreflectie: nul. Niet eens een één voor de moeite.

 
Huiswerk
We moeten ons niet direct zo aangevallen voelen. Zoveel is er ook niet aan de hand. Er wordt niets van ons afgepakt. Integendeel. Er willen er juist meer volwaardig bij horen. Stigmatiserende grapjes van Gordon zijn ook niet het eind van de wereld. Ze zijn gewoon behoorlijk buitensluitend. Daar kunnen we enorm goed zonder. Luister naar een tegengeluid. Hier moet zonder veel emotie over gepraat kunnen worden. En dan komen we er wel, daar ben ik van overtuigd.
 

Als we deze discussie maar blijven voeren met z’n allen. Vooral buiten Sinterklaastijd. Dat is dus ook het huiswerk. Er gewoon over blijven praten. En nog belangrijker dus: luisteren. Tot alle kwartjes zijn gevallen. Pling. Dank je Gordon.

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Nicky Samsom, blogger/schrijver
Racisme: blijf het herhalen tot het kwartje valt - 5 december 2013
Migrant had beter homo of vrouw kunnen zijn - 9 oktober 2013



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer