Gezondheid
30 januari 2014 | door: Bram Bakker, Maaike de Vries en Martijn van Winkelhof

Dokters en beleidsmakers: doe meer tegen stress

Als de maatschappelijke kosten van stress zo groot zijn, wordt het dan geen tijd dat dokters en beleidsmakers stress echt serieus gaan nemen?

"Stress is ongezond, het veroorzaakt lijden en stress is duur"

Vlak voor het kerstreces liet minister Asscher de Tweede Kamer weten de komende vier jaar werkstress serieus te willen aanpakken. Deze week vergadert de Kamer erover. Werkstress, stelt de minister, is goed voor een derde van het ziekteverzuim in Nederland. De geschatte kosten bedragen 4 miljard euro, en dan hebben we het enkel over werkstress. Er zijn namelijk nog veel meer vormen van stress, die ook grote kosten met zich meebrengen.

 

De Nederlandse gezondheidszorg kost 80-90 miljard euro per jaar. Een zeer groot deel heeft direct of indirect te maken met leefstijl. Zeventig procent is een redelijk voorzichtige schatting. We eten te veel, te vet en te zoet, we roken en we drinken te veel alcohol. En tot overmaat van ramp bewegen we veel te weinig. Iedereen weet het, maar veel te weinig mensen doen er wat aan.

 

Recept voor ellende

Bij dit alles wordt de rol van stress vaak vergeten. Ten onrechte, want stress draagt, net als slechte voeding en te weinig beweging, direct bij aan het ontstaan van lichamelijke en psychische klachten. Chronisch verhoogde spiegels van het stresshormoon cortisol zijn een recept voor ellende.

 

Stress is ook vaak oorzaak van een slechte leefstijl. Stress leidt tot emotioneel overeten, het weerhoudt mensen van zelf koken en sportbeoefening. Heel veel tabaks- en alcoholgebruik is een ongelukkige vorm van stressmanagement.

 

Stijgende zorgkosten

Dat de maatschappelijke kosten van stress hoog zijn, staat buiten kijf. Stress verslechtert de kwaliteit van leven en is voor een heel groot deel de (in)directe oorzaak van onze steeds verder stijgende zorgkosten.

 

Dit roept de vraag op of we stress wel serieus genoeg nemen. Is de heersende opvatting dat stress een individuele verantwoordelijkheid is, nog wel houdbaar? Minister Asscher substantieert zijn plan van aanpak werkstress met een budget van welgeteld 1 miljoen euro. Een dierentuin krijgt per jaar doorgaans meer subsidie.

 

Geen speerpunt

De Nederlandse overheidsuitgaven aan preventieve gezondheidszorg, zo’n 100 miljoen in de afgelopen jaren, zijn laag in vergelijking met andere EU-landen. Preventief beleid richt zich vooral op ontmoediging van roken en alcoholmisbruik, promotie van bewegen en bestrijden van overgewicht. Preventie van stress? Geen speerpunt van beleid, geen budget dat de moeite waard is.

 

Stress staat niet op de beleidsagenda’s en het is eveneens geen onderwerp van belang in medische richtlijnen en protocollen. Die richten zich vooral op diagnostiek en (medicamenteuze) behandeling van aandoeningen. Effectief bewezen interventies die stress reduceren en zorgen voor daling van het metabolisme (tragere hartslag, verlaagde bloeddruk, ontspanning van spieren en ademhaling) komen hier zelden of nooit in voor. Medisch specialisten adviseren deze interventies zelden, voor de farmaceutische industrie is het geen handel. Sterker nog, vaak wordt een patiënt uitgebreid onderzocht, inclusief dure MRI’s, en worden medicijnen voorgeschreven zonder dat ooit naar stress is geïnformeerd. Stress is economisch reuze belangrijk, want zeer kostbaar. Maar in de gezondheidszorg van alledag lijkt men er weinig interesse voor te hebben.

 

Meer aandacht

Dat moet veranderen. Stress is ongezond, het veroorzaakt lijden en stress is duur. De moderne mens moet zoveel prikkels verwerken, dat er zonder aandacht voor voldoende herstel vanzelf een stressgerelateerd probleem volgt. Dat is een feit dat niet meer zal veranderen. De economie draait 24 uur per dag, ook al voor onze kinderen. Zij krijgen in de toekomst eerder meer dan minder prikkels te verwerken.

 

Minister Asscher heeft een mooi eerste stapje gezet, maar er is nog een marathon af te leggen. Stress verdient serieuze aandacht van ons allemaal: beleidsmakers, medische professionals en burgers met verantwoordelijkheidsgevoel.

 

Dr. Bram Bakker is psychiater en publicist.

Dr. Maaike de Vries is chef Zorg bij De Argumentenfabriek.

Drs. Martijn van Winkelhof is fiscalist bij het ministerie van Financiën en publiceert over gezondheidszorg;

allen schrijven op persoonlijke titel.

Trefwoorden:
Gezondheid

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Bram Bakker, Maaike de Vries en Martijn van Winkelhof
Dokters en beleidsmakers: doe meer tegen stress - 30 januari 2014



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer