Economie
12 maart 2014 | door: Christophe Vanhoutte, student-lid Olivaint Genootschap van België

Waarom hernieuwbare energie niet dé oplossing is zonder smart grid

De opkomst van de hernieuwbare energie is een goede zaak. Maar als we meer willen investeren in hernieuwbare energie, gaan we dit slimmer moeten aanpakken. Er is dringend nood aan een slim net, een smart grid.

"Op de Tier 1-markt is de prijs van elektriciteit af en toe zelfs negatief"

De elektriciteitsmarkt is eenvoudig gezegd een netwerk van kabels die de producenten verbindt met de consumenten. In een goed werkend elektriciteitsnetwerk is de vraag ongeveer gelijk aan het aanbod. Het kán zelfs niet anders, want als er te weinig of te veel elektriciteit zou zijn, crasht het systeem. We kunnen dus zeggen dat de elektriciteitsmarkt veel kenmerken heeft van wat economen een perfecte vrije markt noemen. Een vrije markt is een markt waarin prijzen door vraag en aanbod tot stand komen. De vrije markt is een zogenaamde bottom-up of een vraaggerichte economie, het is namelijk de consument die bepaalt hoeveel er geproduceerd zal worden, dit in tegenstelling tot de planeconomie. In de energiemarkt leidt dit tot enorme pieken in het elektriciteitsverbruik; overdag zijn er steeds enkele pieken ‘s morgens en ’s avonds, tijdens weekends en ‘s nachts is er een baisse in het energieverbruik doordat de economische activiteiten dan op een laag pitje staan.
 
Deze schommelingen in de vraag resulteren in steeds alternerende elektriciteitsprijzen op de tier 1 markt. Dit is de markt waar de producenten, de distributeurs en enkele grote bedrijven elkaar ontmoeten en waar het spel van vraag en aanbod een steeds fluctuerende prijs bepaald. De residentiële consumenten en bedrijven gaan echter een contract aan met een distributeur die een vaste prijs garandeert voor een zekere periode. Maar ook daar speelt de prijszetting van de tier 1 markt deels mee doordat de Electrabels, Nuons & Essents verschillende tarieven hanteren: dag- en nachttarief en de speciale weekendtarieven.

Verschillende bronnen
Maar niet enkel de prijs verschilt met de gewijzigde elektriciteitsvraag, ook het aanbod kan aangepast worden. De energieproductie bestaat namelijk uit verschillende lagen van verschillende soorten elektriciteit van verschillende bronnen. De eerste laag is de elektriciteit opgewekt door kool, waterkracht en nucleaire centrales. Door technische redenen is het namelijk niet gemakkelijk deze centrales af te sluiten, hierdoor verzorgen deze centrales een constante basis stroom. Vervolgens, om extra elektriciteit te voorzien tijdens piekmomenten (zoals lunch en ’s avonds) zijn er centrales die snel ingeschakeld kunnen worden zoals de gasgestookte centrales, dit is de tweede laag. De eerste laag is vlak, de tweede laag kan zich snel aanpassen aan de wijzigende lektriciteitsvraag en heeft een grillig, vaak cyclisch verloop.
 
Echter, de eerste laag wás vlak. De snelle opkomst van de hernieuwbare energie (zonne & windenergie) heeft ervoor gezorgd dat de 1e laag niet langer vlak is maar meegolft met het weer. Hernieuwbare energie behoort tot de 1e laag om 2 redenen.

Ten eerste heeft groene energie voorrang op het elektriciteitsnet tegenover de meer vervuilende energie zoals stroom opgewekt door kool en nucleaire centrales, dit is wettelijk bepaald.

Ten tweede is de marginale kost voor een eenheid extra stroom, net zoals bij alle energie uit de eerste laag, gelijk aan nul. In het geval van zonne-energie wil dit zeggen dat als er veel zon is de zonnepanelen energie opwekken en alle opgewerkte energie op dat moment ‘gratis’ is voor de producent. Als de producent de zonnepanelen dan zou stilleggen zou de opportuniteitskort van wél produceren zeer hoog liggen. De producent zal namelijk liever een beetje winst maken dan zijn zonnepanelen stil te leggen.

Negatieve prijs
Op zonnige dagen is er een zeer grote productie van hernieuwbare energie. Bijkomend is dat het elektriciteitsverbruik op zonnige dagen op een laag pitje staat. Een buitensporig aanbod leidt tot een dalende prijs. Op de Tier 1 markt is de prijs van elektriciteit af en toe zelfs negatief, waardoor producenten moeten betalen om hun elektriciteit kwijt te geraken. Dit leidt ertoe dat elektriciteitsproducenten beslissen hun koolcentrales te sluiten. Dit is een kostelijke zaak zeker omdat de producent in ruil op dat moment een lage prijs krijgt voor de geproduceerde energie.
 
Vroeger gebeurde de elektriciteitsproductie gecentraliseerd; vanaf een centrale locatie in het elektriciteitsnet werd er een grote hoeveelheid stroom geproduceerd door een centrale. Door de opkomst van groene energie gebeurt de elektriciteitsproductie steeds meer gedecentraliseerd; gezinnen plaatsen zonnepanelen op hun dak, bedrijven zetten 1 of 2 windmolens naast hun fabriek, etcetera.

Moeilijk te controleren

Dit is een positieve evolutie omdat het transport van energie via hoogspanningskabels namelijk veel energie kost. Uiteindelijk verliezen we bij de productie en het vervoer van stroom zo'n 50 procent van de energie. Maar door de decentralisatie van de energieproductie én de schift waarbij consumenten ook producenten worden (kijk maar eens hoeveel zonnepanelen er op daken liggen in jouw gemeente) is de elektriciteitsproductie erg moeilijk te controleren geworden.

Door fluctuerende 1e laag van de elektriciteitsproductie, decentralisatie van de elektriciteitsproductie en de schift waarbij consumenten ook kleine producenten worden, allen veroorzaakt door de opkomst van groene stroom, is er nood aan een intelligenter net. Een smart grid, oftewel een slim netwerk, maakt het mogelijk om vraag en aanbod van elektriciteit beter op elkaar kan afstemmen. Hiervoor zijn intelligente stroommeters nodig die de afname van stroom en het actuele stroomtarief van kwartier tot kwartier bijhouden. Aan de hand van die informatie kunnen mensen hun gebruik bijsturen en de stroomkosten beperken. Dat leidt dan weer tot een aftopping van de pieken in de vraag naar stroom. Ook kunnen de
stroomleveranciers van deze informatie gebruikmaken om te allen tijde beter op de vraag te kunnen in te spelen.

Trefwoorden:
Economie

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Christophe Vanhoutte, student-lid Olivaint Genootschap van België
Waarom hernieuwbare energie niet dé oplossing is zonder smart grid - 12 maart 2014



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer